I SA/Gl 82/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. Z. od zarządzenia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 1 kwietnia 2016 r. w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. W piśmie z dnia 7 marca 2016 r. pełnomocnik skarżącego sformułował wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ponieważ wniosek ten nie został złożony na urzędowym formularzu, referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia tego braku formalnego w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 21 marca 2016 r. W dniu 29 marca 2016 r. skarżący złożył wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, który obowiązywał w poprzednim stanie prawnym. Mając to na względzie, referendarz sądowy wydał w dniu 1 kwietnia 2016 r. zarządzenie o pozostawieniu wniosku z dnia 7 marca 2016 r. bez rozpoznania. Odpis tego zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 20 kwietnia 2016 r. W dniu 27 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniósł: 1) sprzeciw od zarządzenia z dnia 1 kwietnia 2016 r. oraz 2) kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, który tym razem został sporządzony na aktualnie obowiązującym urzędowym formularzu. W sprzeciwie pełnomocnik skarżącego zażądał uchylenia zaskarżonego zarządzenia i rozpoznania wniosku z dnia 7 marca 2016 r. Jak wyjaśnił, skarżący nie miał wiedzy o wspomnianej zmianie stanu prawnego i dlatego omyłkowo posłużył się nieaktualnym formularzem wniosku. Zdaniem wnoszącego sprzeciw zmiana formularza nie powinna uniemożliwiać rozpoznania wniosku, tym bardziej, że ma ona wymiar wyłącznie graficzny i nie obejmuje treści. Z tego względu pozostawienie wniosku bez rozpoznania było, w jego ocenie, niesłuszne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnienie motywów niniejszego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania, że w analizowanej sytuacji zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: p.p.s.a. Przepis ten (w brzmieniu obowiązującym dla postępowań wszczętych w dniu 15 sierpnia 2015 r. i następnie) stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, a więc także od zarządzenia o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach tych wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Mając to na względzie, odnotować należy, że w myśl art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu, którego wzór – zgodnie z art. 256 pkt 1 p.p.s.a. – określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. W odniesieniu do osób fizycznych wzór ten zawiera załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. poz. 1257). Wzór ten zaczął obowiązywać w dniu 29 sierpnia 2015 r. i zastąpił wzór uprzednio stosowany na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). W nowym wzorze zmodyfikowano ilość rubryk i uszczegółowiono ich opis, a nadto – co szczególnie istotne – uwzględniono brzmienie art. 252 § 1a p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem oświadczenia o stanie majątkowym, stanie rodzinnym i dochodach oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym osoba fizyczna wnosząca o przyznanie jej prawa pomocy składa pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia we wniosku klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia", a klauzula ta zastępuje pouczenie sądu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Nie ulega zatem wątpliwości, że – wbrew sugestiom autora sprzeciwu – różnica pomiędzy aktualnym wzorem formularza wniosku, a wzorem poprzednio stosowanym nie sprowadza się bynajmniej do kwestii graficznych. Nie zmienia to jednak faktu, że nawet gdyby tak było, to i tak w celu spełnienia wymogu z art. 252 § 2 p.p.s.a. niezbędne pozostawałoby posłużenie się wzorem obowiązującym, a złożenie wniosku na dawnym formularzu lub w innej postaci byłoby w tym względzie niewystarczające. Jest zatem oczywiste, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu, nie spełnia wymogu przewidzianego w art. 252 § 2 p.p.s.a., a uchybienie to stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie mu prawidłowego biegu (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, dostęp: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli z kolei pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Konsekwencją niewykonania takiego wezwania jest wydanie przez przewodniczącego zarządzenia o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 49 § 2 zd. 1 p.p.s.a.). Taki sam skutek następuje w przypadku, gdy pismo to zawiera wniosek o przyznanie prawa pomocy. Stosownie bowiem do art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W niniejszej sprawie wniosek z dnia 7 marca 2016 r. o przyznanie prawa pomocy nie został, pomimo wezwania, złożony na urzędowym formularzu i dlatego należało go pozostawić bez rozpoznania. Zarządzenie wydane w tym przedmiocie przez referendarza sądowego było zatem prawidłowe i jako takie należało utrzymać je w mocy. Stąd wydanie niniejszego postanowienia stało się konieczne. Niejako na marginesie wymaga jednak dodania, że po zakończeniu postępowania z tego wniosku zostanie nadany bieg kolejnemu, wniesionemu w dniu 27 kwietnia 2016 r., wnioskowi skarżącego o przyznanie prawa pomocy, który został złożony już na urzędowym formularzu.