I SA/Gl 827/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub doradcy podatkowego, których udział w sprawie uznał za konieczny. Podkreślił, że jest osobą samotną, utrzymującą się jedynie z niewielkiej emerytury. Zaznaczył, iż zamieszkuje w niewielkim domu, którego stan jest zły, m.in. ze względu na brak komina. Pismem doręczonym w dniu 3 września 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2013 złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Ustosunkowując się do wezwania, skarżący przedstawił kserokopie: potwierdzeń wypłaty świadczenia w wysokości 978,23 zł, ulotki informacyjnej leku, który miał ostatnio nabyć za cenę około 40 zł, oraz dokumentu dostawy pół tony węgla z dnia 25 sierpnia 2014 r. z odrębnym, odręcznym wyliczeniem kosztów dostawy na kwotę 330 zł. Ponadto stwierdził, że zeznanie podatkowe składa za niego organ rentowy oraz że nie posiada rachunku bankowego. Skarżącemu kilkukrotnie przyznawano już prawo pomocy w innych postępowaniach przed Sądem – np. postanowieniami z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 550/11, z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 535/13 i z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 594/13. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, doradcy podatkowego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Do przesłanek umożliwiających przyznanie prawa pomocy nie zaliczono zatem okoliczności innych niż te odnoszące się do najogólniej rozumianej sytuacji materialnej wnioskodawcy, w szczególności takich jak stopień złożoności sprawy. Te inne kwestie nie mają z tego punktu widzenia prawnego znaczenia. Ponadto z przytoczonego przepisu wynika, że to strona musi wykazać, a więc udowodnić, że zachodzi wymieniona w jego treści podstawa przyznania prawa pomocy. To ona musi przedstawić – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką musi się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Tymczasem skarżący wykonał takie wezwanie w niewielkiej części, przedstawiając tylko pojedyncze dokumenty, spośród tych, o które wzywano. Nie pozwala to na wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji, w tym w jej aspektach najważniejszych, dotyczących dochodów i wydatków gospodarstwa domowego. Wnioskodawca dostarczył wprawdzie potwierdzenie wypłaty świadczenia, lecz nie nadesłał kopii zeznania podatkowego, obejmującego wszystkie przychody podlegające opodatkowaniu, a przez to umożliwiającego weryfikacje oświadczenia, iż jego dochody ograniczają się istotnie do jednego źródła. Skarżący powinien przecież otrzymać roczne obliczenie podatku przez organ rentowy. Niemniej ważniejsze jest to, że udokumentował wyłącznie jeden wydatek składający się na koszty utrzymania gospodarstwa domowego, tzn. kwotę przeznaczoną na zakup węgla, przekraczającą zresztą wysokość wpisu od skargi, czyli najwyższej opłaty w postępowaniu. W konsekwencji nie można ustalić czy choćby oszacować ogólnej skali tych wydatków celem zestawienia ich z dochodami i wyciągnięcia wniosków co do możliwości płatniczych strony. To, że skarżący nie wykazał, iż nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie oznacza wszak, że nie wykazał on zarazem, iż nie może ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 P.p.s.a., albo zwolnienie od kosztów sądowych, albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Bezsprzecznie bowiem jego świadczenie jest niewielkie i nie może wystarczyć na pokrycie zarówno kosztów postępowania w sprawie, jak i koniecznych kosztów utrzymania. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że oświadczenia skarżącego pokrywają się z ustaleniami poczynionymi w przywołanych wyżej postępowaniach, w których przyznano mu prawo pomocy. Potrzeba zapewnienia jednolitości orzeczeń wymaga, by sposób załatwienia rozpoznawanego wniosku nie odstępował radykalnie i bez wyraźnej ku temu przyczyny od rozstrzygnięć podjętych w tamtych sprawach. Wzięto również pod uwagę, że zwolnienie od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania w sposób pełniejszy niż ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika przyczynia się do realizacji przysługującego skarżącemu prawa do sądu. Stoi on wszak przez koniecznością uiszczenia wpisu sądowego od skargi, stanowiącego element kosztów sądowych, od których go zwolniono, natomiast udział wspomnianego pełnomocnika na razie nie jest jeszcze konieczny. Zgodnie bowiem z art. 175 § 3 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Podkreślić również trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii na dalszym etapie postępowania, jeżeli zajdzie taka potrzeba. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.