I SA/Gl 828/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Z. A. (A w C.) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podkreśliła, że musi obecnie opłacić wpisy od skarg w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych w łącznej wysokości 700 zł oraz że "udokumentowany przychód obrotem na rachunku bankowym za okres od sierpnia do listopada 2012 r. dowodzi, że nie są w pełni wypłacane wynagrodzenia pracownicze, zaś narasta zadłużenie na rzecz składek ZUS". W konsekwencji, jak zaznaczyła, całe świadczenie rentowe w kwocie 1.731 zł przeznacza na finansowanie działalności gospodarczej polegającej na prowadzeniu elektrowni wodnej i pozostaje na utrzymaniu rodziny, która pokrywa m.in. jej wydatki na żywność i na leczenie. Jako przyczynę tego stan rzeczy wnioskodawczyni wskazała "dwudziestoletni okres zmagań z machiną urzędniczą i wymiarem sprawiedliwości", oskarżanymi przez nią o zamiar przejęcia jej majątku, systematycznie wyprzedawanego. Oświadczyła nadto, że nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i zamieszkuje w pomieszczeniach nad halą maszynowni prowadzonego przez nią zakładu. Według wniosku skarżąca posiada we współwłasności z synem nieukończony dom mieszkalny, pawilony handlowe do rozbiórki oraz grunty rolne o powierzchni 2,17 i 2,28 ha. Do wniosku dołączono kopie: początkowych fragmentów wyroku wydanego w sprawie skarżącej o sygn. akt I SA/Gl 382/09, postanowienia z dnia 25 sierpnia 2003 r., sygn. akt II SA/Ka 159/03, oddalającego jej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zawiadomienia z dnia 20 grudnia 2011 r., w którym organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych poinformował odbiorcę energii elektrycznej produkowanej przez skarżącą, że swoją działalność wykonuje ona bez takiego pozwolenia, oraz wyciągi z rachunku "firmowego" skarżącej, dokumentujące operacje dokonane 2012 r. w dniach: 13 sierpnia, 14 sierpnia, 13 września, 14 września, 11 października, 12 października, 12 listopada, 14 listopada i 15 listopada. Wyciągi listopadowe dokumentują przelewy przychodzące zewnętrzne – należność za energię elektryczną 8.789,69 zł (kwota ta nieomal w całości została przekazana przelewem wewnętrznym na rachunek skarżącej o innym numerze – przelew oznaczono jako "zajęcie komornicze) oraz wewnętrzny opiewający na kwotę 8746,53 zł (został on dokonany ze wspomnianego już rachunku skarżącej o innym numerze, oznaczony jako "lista płac za X/2012" i przeznaczony na wypłatę wynagrodzeń dla dwóch pracowników skarżącej, w tym jej syna, który – wedle opisu związanego z przelewem – zamieszkuje pod tym samym adresem co skarżąca i otrzymał wynagrodzenie w kwocie 5.339,45 zł). Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącej oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącą, dokumentów obrazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym w szczególności potwierdzenia wypłaty wspomnianej we wniosku renty rodzinnej za ostatni miesiąc lub zaświadczenia organu wypłacającego to świadczenie o wysokości renty wypłaconej skarżącej w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011 złożonych przez skarżącą oraz przez inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, wskazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentacji obrazującej wynik finansowy działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą oraz stan zatrudnienia w jej przedsiębiorstwie, w szczególności kopii: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług oraz ksiąg rachunkowych lub pełnej wersji podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy, a także karty płac za ostatni miesiąc i ewidencji środków trwałych oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności, ewentualnie zaległości w tym zakresie. Na wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła kserokopie: protokołu o swoim stanie majątkowym z dnia 5 grudnia 2012 r., zawierającego jej oświadczenia złożone wobec pracownika urzędu skarbowego, pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 listopada 2012 r. wzywającego do uregulowania należności w łącznej kwocie 8031,40 zł pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, potwierdzenia wypłaty renty, zeznania PIT-28 skarżącej za 2011 r. (według niego skarżąca uzyskała przychody objęte ryczałtem w wysokości 241.835,97 zł, kwota ryczałtu wyniosła 10.786 zł), deklaracji VAT-7 za miesiące od sierpnia do listopada 2012 r. (najniższa podstawę opodatkowania, 5.533 zł, skarżąca wykazała w październiku, najwyższą, 7.479 zł, w następnym miesiącu) oraz tych samych wyciągów, których kopie załączyła wcześniej do wniosku. Skarżąca wnosiła o przyznanie prawa pomocy nie tylko w niniejszym postępowaniu – ostatnio jej wniosek został oddalony przez Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 901/12, w której wpis od skargi wynosi 300 zł (postanowienie z dnia 10 grudnia 2012 r.). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona wykazać w tej materii, polega na należytym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. W powyższym kontekście odnotować wypada przede wszystkim, że skarżąca nie wykonała w dostatecznym stopniu takiego wezwania, wystosowanego do niej w niniejszej sprawie, co uniemożliwia ustalenie jej sytuacji majątkowej i rodzinnej w sposób wolny od wątpliwości. Ustalenia, jakie należy poczynić w rozpatrywanej materii, powinny być zaś nadto precyzyjnie, jeżeli zważyć, iż wysokość kosztów w postępowaniu jest niewielka, najniższa spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Wygospodarowanie kwoty potrzebnej na ich opłacenie – czy to poprzez nieznaczne ograniczenie niektórych wydatków, czy to w drodze drobnych oszczędności – zazwyczaj nie wiąże się wszak z uszczerbkiem utrzymania koniecznego, zwłaszcza w przypadku osób, które, tak jak wnioskodawczyni, ponoszą regularnie wielokrotnie wyższe koszty, np. łączące się z prowadzoną działalnością gospodarczą. Tymczasem skarżąca nie nadesłała większości dokumentów mających obrazować wynik finansowy wspomnianej działalności gospodarczej, m.in. dokumentacji rachunkowej. Spośród nich przedstawiła tylko zeznania podatkowe które jednak nie potwierdzają jej oświadczeń. Mianowicie zeznanie w podatku dochodowym wskazuje stosunkowo wysoki przychód roczny, a deklaracje dla podatku od towarów i usług podstawy opodatkowania w stabilnej wysokości. Przedsiębiorstwo nadal zatem funkcjonuje i osiąga regularne obroty, co podważa wersję prezentowaną w wyjaśnieniach strony. Wersja ta jest zresztą nieprzekonująca także z tego powodu, że rodzi pytanie o racjonalność przedsięwzięcia, które od dłuższego czasu ma nie przynosić zysków, lecz wymaga stałego dofinansowania z innych źródeł dochodu, i to w stopniu, jaki ma uniemożliwiać opłacenie podstawowych wydatków życiowych przedsiębiorcy. Wezwanie do udokumentowania tych i innych wydatków również nie zostało wykonane. Analiza przedłożonego przez wnioskującą wyciągu z rachunku bankowego, czy raczej fragmentów tego wyciągu, przyczynia się jeszcze do pomnożenia wątpliwości. Po pierwsze, dowód ów dokumentuje dokonywane przez skarżącą przepływy pieniężne, których wartość wielokrotnie przekracza wysokość kosztów sądowych w sprawie, po drugie czyni to wybiórczo. Ten ostatni mankament ma zarazem charakter niejako podwójny. I tak wyciąg nie jest całościowy, gdyż odzwierciedla tylko wybrane operacje. Wskazuje przy tym wprost, że skarżąca posiada inny rachunek, z którego wyciągu nie przedłożyła, chociaż wykorzystywała go podczas tych operacji, tak celem jego obciążenia, jak i jego zasilenia. Nie można więc stwierdzić, jakie środki pozostają w istocie do jej dyspozycji. W związku z tym przypomnieć trzeba, że wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku obejmowało kompletne wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych należących nie tylko do strony, ale i do osób pozostających z nią w gospodarstwie domowym, podczas gdy wnioskująca na wezwanie to nadesłała wyłącznie ten sam dokument, który był już wcześniej dołączony do wniosku. Niejasno przedstawia się też sytuacja rodzinna i mieszkaniowa wnioskodawczyni. Mimo że jest współwłaścicielem domu, utrzymuje ona, że zamieszkuje samotnie w budynku gospodarczym, co zapewne sprawiło, że nie wykonała wezwania w części odnoszącej się do osób tworzących jej gospodarstwo domowe. Jednocześnie oświadczyła jednak, że pozostaje na utrzymaniu rodziny, a zgromadzone materiały wskazują na jej więź z synem, także w aspekcie ekonomicznym. Syn ów jest współwłaścicielem domu skarżącej, w którym – według informacji zamieszczonej w opisie dokonanego przez nią przelewu – zamieszkuje, skądinąd tak samo jak strona. Jest on też zatrudniony przez matkę, otrzymując stosunkowo wysokie wynagrodzenie ze środków pochodzących z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Okoliczności tej niepodobna tracić z pola widzenia. Bez znaczenia pozostają natomiast argumenty odwołujące się do orzeczeń wydanych w innych sprawach skarżącej, które nie są zresztą trafne. Otóż lektura uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 22 marca 2010 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 382/09 dowodzi, że Sąd w ogóle nie ustosunkował się do ustaleń organów dotyczących sytuacji majątkowej strony, przytoczonych jedynie w zacytowanym przez nią fragmencie uzasadnienia – powody uchylenia zaskarżonej decyzji były inne. Z kolei w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 2003 r. (sygn. akt II SA/Ka 159/03), a więc pochodzącym sprzed nieomal dekady, Sąd uznał, że sytuacja ta nie przemawia na rzecz wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Z drugiej strony wymowny musi być fakt, że w innej sprawie skarżącej jej wniosek o przyznanie prawa pomocy został niedawno oddalony, mimo iż wpis od skargi był trzykrotnie wyższy. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.