I SA/Gl 830/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 7 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenie zaległości podatkowej na skutek wniosków skarżącej o przyznanie prawa pomocy zawartych w jej pismach z dnia [...] 2010 r. i z dnia [...] 2010 r. postanawia 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącej adwokata; Postanowieniem z dnia 6 stycznia 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W motywach tego rozstrzygnięcia zwrócono przede wszystkim uwagę na to, że A. R., pomimo obszernego wezwania referendarza do nadesłania dokumentów źródłowych i złożenia dodatkowych oświadczeń, nie uzupełniła wniosku. W wyniku uprawomocnienia się ww. orzeczenia, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 lutego 2010 r., wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Odpis zarządzenia doręczono skarżącej w dniu 9 marca 2010 r. Tymczasem wymagane uprzednio przez referendarza dokumenty źródłowe i wyjaśnienia wpłynęły do Sądu w dniu 23 lutego 2010 r. (data nadania) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Z kolei pismem procesowym z dnia [...] 2010 r. (nadanym dnia następnego) zatytułowanym "zażalenie", skarżąca zwróciła się do Sądu m.in. z wnioskiem o zwolnienie jej od wpisu sądowego do skargi. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia dodatkowych oświadczeń dotyczących wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odpis postanowienia doręczono skarżącej w dniu [...] 2010 r. Pismem procesowym z dnia [...] 2010 r., zatytułowanym "zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21.06.2010 r.", skarżąca wniosła między innymi o zwolnienie jej od opłat sądowych i o pomoc prawną z urzędu. W tych ramach zaakcentowała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przyznał jej prawo pomocy w zakresie całkowitym. W dalszej kolejności, pismem z dnia 30 lipca 2010 r., referendarz sądowy wezwał skarżącą do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosków z dnia [...] 2010 r. i z dnia [...] 2010 r. Wymagany przepisami druk formularza wpłynął w zakreślonym terminie. W tych ramach A. R. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata, radcy prawnego bądź doradcy podatkowego. W motywach wniosku odnotowała, że potrzebuje znaczną ilość środków pieniężnych na pokrycie kosztów opału, na leczenie oraz rehabilitację. Skarżąca wskazała, że w chwili obecnej nie ma wody. Jej posesja nie jest ogrodzona. Jedynym źródłem utrzymania w jej gospodarstwie jest dochód z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego i stałego w łącznej kwocie [...] zł. Wśród posiadanych składników majątku skarżąca wymieniła dom o pow. [...] m2 z przeznaczeniem do generalnego remontu, udział w mieszkaniu o pow. 61 m2, w którym aktualnie mieszkają jej dzieci oraz nieruchomość gruntową w C.. W druku formularza skarżąca odnotowała, że stan jej zdrowia wymaga pomocy i jednocześnie nie zezwala na czynny udział w postępowaniu. Skarżąca nie ma poczucia upływu czasu, co – jej zdaniem - potwierdza dokumentacja medyczna. Odnotowała, że z uwagi na stan techniczny budynku żyje w stanie zagrożenia życia. W tych ramach podniosła między innymi, że woda opadowa wdziera się do jej domu. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wniosek okazał się zasadny, gdyż okoliczności dotyczące stanu majątkowego skarżącej przemawiają za całkowitym zwolnieniem jej od kosztów sądowych i ustanowieniem dla niej adwokata z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o co wnosiła A.R., uzależnione jest od ustalenia, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego - art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Jest to wyjątek od generalnej reguły odpłatności postępowania sądowego - art. 199 P.p.s.a. Z tego też względu okoliczności dotyczące stanu majątkowego osoby występującej z takim wnioskiem poddawane są wnikliwej analizie. Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do chwili obecnej zachowało swą prawną moc. W myśl wszak z art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Oceniając sytuację materialną skarżącej w pierwszym rzędzie wskazać trzeba, iż jest ona osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jest osobą schorowaną i bezradną. W toku rozpoznania tego wniosku wzięto pod uwagę dokumentację źródłową nadesłaną w dniu [...] 2010 r. W tych ramach przyjęto, że miesięczny dochód skarżącej wynosi [...] zł (w tym zasiłek stały w kwocie [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł.), co udokumentowano już po wydaniu poprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Z dodatkowych dokumentów, złożonych w [...] 2010 r. wynika nadto, że na utrzymaniu skarżącej pozostaje jej córka, czego wcześniej nie podnoszono. Argumentacja skarżącej akcentowana w złożonym obecnie druku PPF w zestawieniu z uprzednio nadesłaną dokumentacją źródłową pozwoliła przyjąć, że jej sytuacja rodzinna i majątkowa jest bardzo trudna. Z tych względów referendarz uznał, że zasadnym będzie odstąpienie od wezwania skarżącej do zaktualizowania dokumentów źródłowych. Takie posunięcie doznaje wzmocnienia na skutek lektury postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Bk 767/09 (źródło: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), mocą którego zwolniono skarżącą od kosztów sądowych i ustanowiono dla niej adwokata. Wprawdzie rozpoznając niniejszy wniosek referendarz sądowy nie jest związany rozstrzygnięciem wydanym w innej sprawie, jednak nie można takiego orzeczenia całkowicie zignorować, zwłaszcza, że na jego treść skarżąca powołała się w złożonym obecnie wniosku, i że wydane zostało po uprzednio zapadłym w niniejszej sprawie orzeczeniu w przedmiocie prawa pomocy. Biorąc zatem pod uwagę przede wszystkim stan zdrowia skarżącej, a także jej stan majątkowy stwierdzić wypada, iż A. R. nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego. Trudno bowiem przyjąć, że skarżąca byłaby w stanie wygospodarować z jej dochodów pulę środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Analiza dokumentacji źródłowej, nadesłanej wcześniej w tej sprawie, pozwoliła na tym etapie postępowania sądowego na odstąpienie od podjętego uprzednio rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Należy tu wyraźnie zaznaczyć, iż zasadniczym powodem dla którego odmówiono skarżącej poprzednio dobrodziejstwa procesowego było nieudokumentowanie podnoszonych przez nią okoliczności faktycznych. W tym stanie rzeczy, działając na postawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., mając nadto na uwadze art. 165 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.