I SA/Gl 840/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych wskutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 2 grudnia 2009 r. A.W. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że uzyskiwane przez nią dochody a także ilość małoletnich dzieci nie pozwala jej ponieść wpisu sądowego od skargi. Wskazała, że całość dochodu przeznaczana jest na bieżące wydatki związane z utrzymaniem rodziny. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowym przebywa wraz z czworgiem dzieci. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada jakiegokolwiek majątku. Zdeklarowała, że jej miesięczny dochód stanowi kwotę 6.500,00 zł brutto. Wnioskująca zaakcentowała nadto, że posiada zaległość z tytułu kredytu obrotowego w kwocie 55.000,00 zł. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt sprawy, pismem z dnia 9 grudnia 2009 r., wezwano A.W. do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, energia elektr., telefon, podatek od nieruchomości, opłaty czynszowe itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; należało nadto wyjaśnić kto i w jakim stopniu przyczynia się do ponoszenia tych opłat, 2) nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącą i pozostałych osób będących w gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 3) wykazanie tytułu prawnego do nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...] (w tych ramach należało wykazać, czy jest to: umowa najmu, użyczenia, służebność, własność, współwłasność itp.) oraz nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki o osobowym stanie zameldowania w tym lokalu; 4) złożenie wyjaśnień co do aktualnego stany cywilnego skarżącej; w tych ramach należało złożyć wyjaśnienia co do ewentualnie ustanowionych świadczeń alimentacyjnych na rzecz skarżącej bądź jej dzieci; wyjaśnienia te winny być poparte stosowną dokumentacją (np. tytuł prawny do ewentualnie otrzymywanych świadczeń), 5) nadesłanie kopii zeznania podatkowego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2008, 6) nadesłanie dokumentacji, z której wynikałoby czy prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza PPHU A została zawieszona bądź zlikwidowana (w tych ramach mogą to być druki ZUS, zgłoszenia do urzędu skarbowego, inne); w przypadku dalszego jej prowadzenia należało wykazać wynik finansowy tej działalności z okresu ostatnich sześciu miesięcy (deklaracje VAT, księga przychodów i rozchodów, ewidencja środków trwałych i wartości niematerialnych, raporty kasowe, wyciągi z rachunku bankowego firmy, inne), 7) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą z tytułu umowy o pracę, prowadzenia usług księgowych, innych – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich trzech miesięcy (należy wskazać kwoty netto oraz sposób wypłaty tych świadczeń, tj. przelew bankowy, wypłata gotówkowa, inne). W wezwaniu doręczonym skarżącej w dniu 16 grudnia 2009 r. zawarto nadto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy, określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. W piśmie procesowym z dnia 22 grudnia 2009 r. A.W. oświadczyła, że jest matką samotnie wychowującą czworo małoletnich dzieci, w przedziale wiekowym od trzech do czternastu lat. Jest osobą rozwiedzioną i nie posiada zasądzonych alimentów. Jej aktualne wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w firmie P.P.H.U. B w Z. wynosi 1.992,71 zł i jest wypłacane w gotówce. Oprócz zatrudnienia w ww. firmie prowadzi działalność gospodarczą - P.P.H.U. A w Z. W tych ramach wyjaśniła, że z dniem założenia firmy, ojciec jej dzieci, udostępnił jej nieodpłatnie pomieszczenia służące do prowadzenia działalności. Podniosła dalej, że aktualnie sytuacja firmy jest trudna z uwagi na kryzys gospodarczy na rynku oraz wszczęcie postępowania przez urząd kontroli skarbowej, który dokonał zajęcia jej wierzytelności. Z tych względów działalność ma zostać zawieszona z dniem 1 stycznia 2010 r. Skarżąca oświadczyła nadto, że osiągane przez nią dochody są niewystarczające na pokrycie bieżących potrzeb, tzn. opłat w gospodarstwie domowym i kosztów związanych z utrzymaniem dzieci, w czym pomaga jej mama i dwóch ojców nieletnich dzieci. Skarżąca jest "zameldowana w Z. przy ul. [...], gdzie właścicielem posesji jest [jej] mama, jak i w równej części dzieci". Wszystkie rachunki związane z utrzymaniem tej nieruchomości wystawiane są na jej mamę. W załączeniu do pisma z dnia 22 grudnia 2009 r. skarżąca nadesłała kopię odpisu zupełnego aktu małżeństwa, z którego wynika, że jej małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód w 1994 r. Nadesłała także kopię zeznania PIT-36 wraz z załącznikami. Z zeznania wynika, że skarżąca osiągnęła w 2008 r. dochód do opodatkowania w kwocie 109.989,03 zł, w tym: 55.000,98 zł z tytułu stosunku pracy, 34.812,00 zł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (przychód w kwocie 29.478.330,00 zł), 16.720,00 zł z tytułu działalności wykonywanej osobiście oraz 3.456,03 zł z tytułu innych źródeł. Wpis sądowy od skargi w tej sprawie wynosi 11.463,00 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującej było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza ni mniej ni więcej, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wypada nadto podkreślić, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Trzeba jeszcze w tym miejscu zaakcentować, że zgodnie z art. 255 P.p.s.a., "jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a. [druk PPF – ref.], okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego." Przyszło zatem stwierdzić, że skarżąca nie uczyniła zadość obowiązkowi współpracy z Sądem, ponieważ w znacznym stopniu zignorowała wezwanie referendarza sądowego z dnia 9 grudnia 2009 r. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jej oświadczeń, co więcej może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Przede wszystkim nie przedstawiono w tej sprawie jakiegokolwiek dokumentu, który potwierdziłby deklarowane przez skarżącą dochody, w szczególności te pochodzące z działalności gospodarczej. Skarżąca nie przedstawiła nadto żadnych dokumentów obrazujących skalę jej stałych miesięcznych wydatków. Nie ujawniono nadto wysokości pomocy uzyskiwanej przez nią w szczególności od ojców jej dzieci. Nie pozwala to uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.