I SA/Gl 845/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenie zaległości podatkowej w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała wymagany przepisami druk formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 10 października 2011 r., w którym zwróciła się do sądu administracyjnego I instancji o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku odnotowała, że trudna sytuacja finansowa, niski dochód oraz stan zdrowia uniemożliwiają jej podjęcie zatrudnienia. Dodatkowo skarżąca podniosła, że musi sprawować opiekę nad jej chorym mężem. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca wraz z mężem przebywa w mieszkaniu spółdzielczym o pow. 60 m2. A.S., ani jej mąż, nie posiada jakiegokolwiek majątku. Jedynym źródłem dochodu jest renta skarżącej w kwocie 638 zł. W końcowej części oświadczenia skarżąca wymieniła szereg jednostek chorobowych, na które cierpi wraz z mężem. W odpowiedzi na wezwanie referendarza do uzupełnienia wniosku, skarżąca nadesłała plik dokumentów, na podstawie których ustalono, co następuje. Do stałych miesięcznych wydatków w gospodarstwie skarżącej należy zaliczyć: czynsz za mieszkanie w kwocie 536 zł; opłaty za zużycie energii elektrycznej – ok. 87,51 zł i gazu – 78,48 zł. Dodatkowo skarżąca i jej mąż muszą zażywać lekarstwa, za które np. w sierpniu br. wydatkowali kwotę 227,57 zł. Dochód skarżącej w 2010 r. wyniósł 7.587,02 zł po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu. Jej obecny dochód stanowi kwotę 576,59 zł z tytułu świadczenia rentowego. Mąż skarżącej nie osiąga żadnego dochodu. Skarżąca korzysta ze wsparcia rodziny i z tego tytułu otrzymała w lipcu br. kwotę 500 zł. Na A.S. ciąży zobowiązanie wobec Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. w kwocie 19.289,96 zł. Organ ten, postanowieniem z dnia [...] nr [...], zwolnił spod egzekucji część świadczenia rentowego w kwocie 164,17 zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Z uwagi na to, że A.S. zwróciła się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych, jej wniosek podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albowiem dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Jest więc regułą, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Zdaniem rozpoznającego wniosek skarżąca wykazała, iż w jej przypadku spełniona jest przesłanka wskazana w ww. przepisie. W toku rozpoznania sprawy uwzględniono przede wszystkim relację pomiędzy dochodami skarżącej a wydatkami, których stałe ponoszenie w jej przypadku jest niezbędne. Jednocześnie nie stracono z pola widzenia faktu, iż poniesienie stałych wydatków jest częstokroć możliwe dzięki wsparciu rodziny skarżącej. W toku rozpoznania wniosku zwrócono nadto uwagę na stan zdrowia jej męża, który wymaga stałego przyjmowania lekarstw. Marginalnie należy podkreślić, że za zwolnieniem skarżącej od kosztów sądowych przemawiają nadto dwie dodatkowe okoliczności. Po pierwsze, o nienajlepszej kondycji finansowej skarżącej może świadczyć orzeczenie wydane w ramach postępowania egzekucyjnego, mocą którego wierzyciel postanowił zwolnić spod egzekucji zajmowaną część świadczenia rentowego skarżącej. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] organ podkreślił wszak, że orzeczenie to jest podyktowane trudną sytuacją życiową zobowiązanej. Po drugie, nie mniej istotne, jest to, że przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie jest decyzja organu podatkowego o odmowie umorzenia skarżącej zaległości z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami. W motywach decyzji z dnia [...] odnotowano, że w przypadku skarżącej zachodzi przesłanka "ważnego interesu podatnika". Konstatacja ta została wyprowadzona na gruncie analizowanej przez organ sytuacji materialnej skarżącej. Rzecz jasna wymaga podkreślenia, że literalnie przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. różni się o tej, która wynika z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Nie mniej jednak w orzecznictwie (zob. np. wyrok NSA o sygn. FSK 2211/04, I SA/Lu 220/08) oraz w doktrynie (S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, LexisNexis 2007, s. 316 – 317) wskazuje się, iż "ograniczenie definicji ważnego interesu podatnika wyłącznie do nadzwyczajnych nieprzewidywalnych zdarzeń losowych, mających bezpośredni wpływ na sytuację podatnika byłoby zbyt daleko idące. Interes podatnika, w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3, należy widzieć bardziej szeroko, mając na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia członków najbliższej rodziny podatnika". W wyniku poczynionych wyżej rozważań orzeczono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., art. 254 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.