I SA/Gl 848/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. M. i J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. w kwestii zażalenia skarżących na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a 1. uchylić zaskarżone postanowienie Sądu z dnia 1 grudnia 2014 r.; 2. przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem, domagali się przyznania im prawa pomocy w zakresie częściowym. W treści złożonych urzędowych formularzy PPF z dnia 10 lipca 2014 r. wnieśli o zwolnienie ich od kosztów sądowych i oświadczyli, że osiągają dochody z tytułu rent (skarżący w kwocie 727 zł brutto miesięcznie, a skarżąca w kwocie 1.073 zł brutto miesięcznie). Wnioskodawcy zaznaczyli, że mieszkają ze swoją rozwiedzioną córką, studentką dziennych studiów medycznych, która nie pobiera alimentów, ani stypendium. Zwrócili uwagę na problemy zdrowotne swoje oraz ich córki. Wskazali, że ich miesięczne wydatki wynoszą: 300 zł z tytułu opłat związanych z leczeniem, 723 zł na zakup żywności i utrzymania, ok. 400 zł z tytułu opłat za media (gaz, prąd, woda, telefon). Nie posiadają oszczędności i żadnego majątku, w tym nieruchomości, a dom, w którym zamieszkują jest własnością ich córki. Dodali, iż korzystają z pomocy rodziny i najbliższych osób, pożyczając pieniądze na długie terminy. Do wniosku załączyli dokumentację medyczną skarżącej i jej córki. Pismem z dnia 12 września 2014 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika strony do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: 1/ dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżących i przez osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym; 2/ dokumentów dotyczących wspomnianych we wniosku pożyczek udzielanych skarżącym przez rodzinę i inne bliskie osoby, w szczególności odpisów umów, pokwitowań itp., a w braku tego rodzaju dokumentów oświadczeń osób, które udzieliły wsparcia finansowego skarżącym, precyzujących wysokość tej pomocy i jej formę; 3/ odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2013 złożonych przez skarżących oraz przez inne osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym; 4/ wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżących i przez osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat; 5/ dokumentów dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą (sprecyzowano, że w razie zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji, należy przedłożyć zaświadczenie poświadczające ten fakt oraz odpis ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych z wyjaśnieniem dalszych losów środków trwałych, które zostały w niej wymienione, w tym pojazdów, o których mowa w znajdującym się w aktach administracyjnych protokole kontroli z dnia 31 maja 2010 r., niezależnie od tego, czy były one ujęte w tej ewidencji); 6/ odpisu wyroku rozwodowego córki skarżących; 7/ zaświadczenia wystawionego przez uczelnię, że córka skarżących jest studentką; 8/ dokumentów obrazujących miesięczną wysokość wydatków związanych z leczeniem; 9/ kopii faktur lub rachunków wskazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wraz z pismem z dnia 8 października 2014 r. pełnomocnik wnioskodawców przedstawił odpisy: decyzji z dnia [...]o waloryzacji renty skarżącej (wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 913,32 zł) i pisma z dnia 14 kwietnia 2014 r. informującego, że prawo do tego świadczenia ustaje z dniem 31 lipca 2014 r., decyzji z dnia [...] o waloryzacji renty skarżącego (wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 445,38 zł), dokumentów potwierdzających wykreślenie skarżącej z ewidencji działalności gospodarczej, zeznań podatkowych skarżących za ubiegły rok (skarżący poza przychodem z renty wykazał również przychód ze stosunku pracy w wysokości 4.325,68 zł). Pełnomocnik przedstawił także odpis wniosku skarżącej z dnia 8 października 2014 r. skierowanego do banku o wydanie zaświadczenia na temat zajęć egzekucyjnych na jej firmowym rachunku bankowym. Jednocześnie zastrzegł, że zaświadczenie zostanie nadesłane po jego otrzymaniu. Postanowieniem z dnia 28 października 2014 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym podkreślając, że nie wykonano w wystarczającym stopniu jego wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. We wniesionym sprzeciwie od powyższego postanowienia referendarza sądowego pełnomocnik skarżących zaakcentował, że wyznaczony termin na skompletowanie wymaganych przez referendarza sądowego dokumentów źródłowych był niewystarczający. Tym niemniej nie przedłożył żadnych dodatkowych dokumentów. Z kolei 1 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wydał postanowienie, w którym odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zasadnicze motywy tego rozstrzygnięcia sprowadzały się do tego, że wnioskodawcy zaledwie w części udokumentowali oświadczenia zawarte we wnioskach o przyznanie prawa pomocy, w tym nie przesłali danych dotyczących firmowego rachunku bankowego skarżącej. Nie wykazali również sposobu, w jaki rozdysponowali majątek składający się ze środków trwałych o znacznej wartości. W dniu 2 grudnia 2014 r. wpłynęło do tut. Sądu pismo pełnomocnika skarżących wraz z odpisem zaświadczenia A Banku [...] S.A. z dnia 26 listopada 2014 r., z którego wynika, iż skarżąca posiadała dwa firmowe rachunki bankowe. Pierwszy ze wskazanych rachunków został zamknięty w dniu 17 listopada 2011 r. poprzez odpisanie kwoty w wysokości 413,65 zł – kwota ta nie została jeszcze uregulowana, natomiast drugi rachunek został zamknięty w dniu 4 stycznia 2010 r. W zażaleniu na postanowienie Sądu z dnia 1 grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżących zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a") polegające na uznaniu, że z akt administracyjnych wynika, iż wnioskodawcy osiągali znaczne przychody z działalności gospodarczej oraz dysponowali środkami trwałymi o dużej wartości, podczas gdy z dokumentów tych wynika, że rachunki bankowe skarżących zostały zajęte przez fiskalny organ egzekucyjny, a jakiekolwiek wpływy na te rachunki podlegają natychmiastowemu zajęciu, w tym środki otrzymywane z tytułu uposażeń rentowo-emerytalnych do kwot ustawowo wolnych od zajęcia, co przesądza o niemożności zapłaty należności tytułem wpisu stosunkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 195 § 2 P.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Powyższy przepis stanowi podstawę do dokonania autokontroli zaskarżonego postanowienia przez wojewódzki sąd administracyjny. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie w świetle zaprezentowanych przez pełnomocnika skarżących argumentów oraz treści przesłanego wraz z pismem z dnia 28 listopada 2014 r. dokumentu źródłowego, uznać należy, że zachodzą podstawy do zastosowania wyżej wskazanego przepisu. Uprawnia to Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia i ponownego rozpatrzenia wniosku o przyznanie skarżącym prawa pomocy. Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym podlega uwzględnieniu, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu, argumentacja zaprezentowana w zażaleniu, przy jednoczesnym uwzględnieniu zaświadczenia dotyczącego rachunków bankowych skarżącej daje obecnie podstawę do odstąpienia od zaprezentowanej w postanowieniu z dnia 1 grudnia 2014 r. oceny sytuacji majątkowej wnioskodawców. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że przedmiotowe zaświadczenie wpłynęło do Sądu dzień po wydaniu postanowienia z dnia 1 grudnia 2014 r. odmawiającego skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wnioskodawcy wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Osiągają oni bowiem stosunkowo niewielkie dochody z tytułu świadczeń rentowych. Ponadto skarżący w 2013 roku otrzymał nieznaczny dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę. Według oświadczeń wnioskodawców pozostają oni we wspólnym gospodarstwie domowym z córką, która jest jednocześnie właścicielem domu. Będąc studentką dziennych studiów medycznych nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia czy stypendium. Skarżący oświadczyli, że zarówno oni, jak i ich córka mają problemy zdrowotne i na leczenie wydają kwotę około 300 zł miesięcznie. Zaznaczyli, że ich miesięczne wydatki życiowe wynoszą 723 zł, a wydatki na tzw. media - 400 zł. We wnioskach o przyznanie prawa pomocy nie wskazali żadnego majątku poza domem należącym do córki. Niewątpliwie skarżący posiadają zadłużenie z tytułu zobowiązań podatkowych. Na uwagę zasługuje również okoliczność, że postanowieniem z dnia [...]., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w K. wstrzymał w całości wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem wykonanie tej decyzji "może wywołać konsekwencje majątkowe z realnym zagrożeniem podstaw egzystencji włącznie". Ponadto z nadesłanych dotychczas dokumentów źródłowych wynika, że skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej w marcu 2013 roku, przy czym zawieszenie prowadzenia tej działalności nastąpiło już w 2011 roku. Jej firmowe rachunki bankowe, w tym rachunek bankowy o numerze wskazanym w wezwaniu referendarza sądowego z dnia 12 września 2014 r., zostały zamknięte w 2010 i 2011 roku. Wprawdzie skarżący nie przedstawili żadnych dokumentów obrazujących koszty utrzymania ich gospodarstwa domowego, ale z całą pewnością kwota uzyskiwanych przez nich dochodów wystarcza na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych, w tym wydatków związanych z leczeniem. Reasumując, z oceny całokształtu zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że w stosunku do skarżących zachodzi przesłanka warunkująca przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, na podstawie art. 195 § 2 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu swojego postanowienia z dnia 1 grudnia 2014 r. oraz o przyznaniu skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym przez nich zakresie.