I SA/Gl 848/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi G. M. i J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem, wnieśli na dwóch odrębnych urzędowych formularzach o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle zawartych w nich oświadczeń osiągają oni dochody tylko z niewielkich rent i mają na utrzymaniu bezrobotną, rozwiedzioną córkę, która studiuje. Skarżący podkreślili, że zarówno oni, jak i córka mają problemy zdrowotne i na leczenie wydają kwotę około 300 zł miesięcznie. Zaznaczyli, że ich miesięczne wydatki życiowe wynoszą 723 zł, a wydatki na tzw. media – 400 zł. Dodali, iż korzystają z pomocy rodziny i najbliższych osób, pożyczając pieniądze na długie terminy. We wniosku nie wskazano żadnego majątku poza domem należącym do córki. Do wniosku załączono dokumentację medyczną skarżącej. Pismem doręczonym w dniu 1 października 2014 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżących do uzupełnienia w terminie 7 dni od daty doręczenia tego pisma danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżących i przez osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym, w szczególności potwierdzeń wypłaty świadczeń za ostatni miesiąc lub zaświadczenia organu rentowego wskazującego wysokość świadczenia oraz formę jego wypłaty, dokumentów dotyczących wspomnianych we wniosku pożyczek udzielanych skarżącym przez rodzinę i inne bliskie osoby, w szczególności odpisów umów, pokwitowań itp., a w braku tego rodzaju dokumentów oświadczeń osób, które udzieliły wsparcia finansowego skarżącym, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2013 złożonych przez skarżących oraz przez inne osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżących i przez osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zaznaczono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz o sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy), dokumentów dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą (sprecyzowano, że w razie zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji, należy przedłożyć zaświadczenie poświadczającego ten fakt oraz odpis ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych z wyjaśnieniem dalszych losy środków trwałych, które zostały w niej wymienione, w tym pojazdów, o których mowa w znajdującym się w aktach administracyjnych protokole kontroli z dnia 31 maja 2010 r., niezależnie od tego, czy były one ujęte w tej ewidencji), odpisu wyroku rozwodowego córki skarżących, zaświadczenia wystawionego przez lub uczelnię, że córka skarżących jest studentką, dokumentów obrazujących miesięczną wysokość wydatków związanych z leczeniem oraz kopii faktur lub rachunków wskazujące aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Pełnomocnik skarżących przedstawił odpisy: decyzji z dni 7 marca 2014 r. o waloryzacji renty skarżącej (kwotę do wypłaty określono w niej na kwotę 913,32 zł) wraz z pismem z dnia 14 kwietnia 2014 r. informującego, że prawo do tego świadczenia ustaje z dniem 31 lipca 2014 r. i że należy złożyć wniosek o ustalenie dalszego prawa do renty, decyzji z dnia 12 marca 2013 r. o waloryzacji renty skarżącego (kwotę do wypłaty określono w niej na 445,38 zł), dokumentów potwierdzających wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą, zeznań podatkowych skarżących za ubiegły rok (skarżący poza przychodem z renty wykazał również niewielki przychód ze stosunku pracy) oraz wniosek z dnia 8 października 2014 r. o wydanie zaświadczenia na temat zajęć egzekucyjnych na "firmowym" rachunku bankowym skarżącej (według informacji zawartej na wniosku zaświadczenie miało być sporządzone przez bank w terminie 5 dni roboczych od dnia przyjęcia wniosku do realizacji). W tym ostatnim kontekście pełnomocnik zastrzegł, że zaświadczenie zostanie nadesłane po jego otrzymaniu. Przedstawiono również osobno kserokopie wniosku skarżącej i jego załączników. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do ścisłego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Szczególnej staranności w tej materii można wymagać zwłaszcza od stron reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika. Tymczasem pełnomocnik skarżących nie wykonał takiego wezwania w wystarczającym stopniu, bądź pomijając część żądanej dokumentacji, w tym tę o kluczowym znaczeniu dla sprawy, bądź nie zachowując należytej dokładności. Dostarczył np. odpisy decyzji o waloryzacji rent wnioskodawców, w tym w przypadku skarżącego sprzed ponad półtorej roku, mimo iż w wezwaniu mowa była o potwierdzeniu wypłaty tych świadczeń za ostatni miesiąc lub o zaświadczeniu organu rentowego wskazującego ich wysokość i formę wypłaty. Te ostatnie dokumenty pozwalałyby więc – w przeciwieństwie do dokumentów nadesłanych – ustalić nie tylko aktualną wysokość świadczeń, ale i to, czy są one wypłacane gotówkowo, czy przelewem na rachunek bankowy. W związku z tym odnotować wypada, że nie zostało wykonane wezwanie w części odnoszącej się do rachunków bankowych, chociaż pełnomocnik zapowiedział, iż uzupełni materiały źródłowe w tym zakresie i z uwagi na to opóźniono rozpoznanie wniosku tak, by mu to umożliwić – zaświadczenie miało być wydane w terminie 5 dni roboczych, więc najpóźniej mogło być odebrane i przekazane do Sądu dwa tygodnie temu (wniosek o wydanie zaświadczenia datowany jest na dzień 8 października 2014 r., czyli został sporządzony w ostatnim dniu terminu wyznaczonego w wezwaniu). Dane odnoszące się do rachunku bankowego i ewentualnie operacji przeprowadzanych za jego pośrednictwem mają zasadnicze znaczenie dla oceny sytuacji majątkowej skarżących, zwłaszcza jeżeli zważyć na skalę działalności gospodarczej, w której ten rachunek wykorzystywano. W świetle akt administracyjnych w działalności tej osiągano wszak nie tylko znaczne obroty, ale także używano środków trwałych o dużej wartości m.in. licznych pojazdów. Nie wykazano zaś sposobu, w jaki majątek ten rozdysponowano po zakończeniu działalności, o co wyraźnie wzywano. Nie można zatem wykluczyć, że został on zbyty, a środki tak uzyskane pozwoliły na uregulowanie zaległości ciążących na skarżących lub w jakiejś części znajdują się na ich rachunku bankowym. Uniemożliwia to ustalenie dochodów gospodarstwa domowego skarżących, tym bardziej iż w ogóle nie ustosunkowano się do wezwania do udokumentowania oświadczeń na temat wsparcia, jakie według oświadczeń wnioskodawców jest im udzielane przez rodzinę i najbliższych, w tym zaciągniętych przez nich pożyczek długoterminowych. Nie wiadomo zresztą dokładnie, z kim oni to gospodarstwo tworzą i jaka jest sytuacja tych osób, skoro wbrew wezwaniu nie przedłożono żadnego dokumentu dotyczącego tych osób, w szczególności córki skarżących, której poświęcono dodatkowo dwa punkty wezwania. Skądinąd nie wykonano również wezwania o wykazanie kosztów utrzymania oraz kosztów leczenia, co wyklucza zbadanie tego ważnego aspektu sprawy, niezbędnego dla stwierdzenia, czy zachodzi powyższa przesłanka przyznania prawa pomocy. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.