I SA/Gl 850/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu do skargi w kwocie 100 zł, skarżący w piśmie z dnia 24 lipca 2013 r. wniósł o zwolnienie go od tej opłaty. Podkreślił, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi obecnie żadnych zysków. Podniósł zarazem, iż nie posiada oszczędności, lokat bankowych czy akcji, a jego środki trwałe zostały zajęte w toku postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji wraz z rodziną utrzymuje się dzięki pomocy najbliższych krewnych jego i żony. Skarżący podtrzymał te oświadczenia w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rubryka 4 tego formularza, przeznaczona na oznaczenie zakresu wniosku, nie została wypełniona, lecz jego uzasadnienie już na wstępie zawiera zastrzeżenie, że wnioskodawca nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi. Następnie skarżący zwrócił uwagę na swoje zadłużenie publicznoprawne oraz na sytuację osób pozostających wraz z nim w gospodarstwie domowym. W świetle tych wyjaśnień jego małżonka jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, z kolei córka studiuje i nie osiąga żadnych dochodów. Rodzina wspiera więc finansowo matka wnioskującego, będąca emerytką otrzymującą świadczenie w wysokości około 2000 zł, przeznaczane jednak w znacznej części na opłacenie kosztów leczenia. Według wniosku skarżący jest współwłaścicielem domu oraz właścicielem bazy transportowej, które stanowią przedmiot zajęcia egzekucyjnego, zaś strata z jego działalności gospodarczej wyniosła w 2012 r. 217.035,56 zł, a w okresie od stycznia do czerwca bieżącego roku – 73.999,08 zł. Pismem doręczonym w dniu 26 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do jednoznacznego sprecyzowania zakresu wniosku zgodnie z treścią rubryki nr 4 urzędowego formularza w terminie 7 dni pod rygorem przyjęcia, że skarżący ubiega się wyłącznie o zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, jak to wynika z uzasadnienia wniosku. Ponadto wezwał go także do uzupełnienia wniosku w tym terminie poprzez w szczególności: udokumentowanie stałych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego i ewentualnych zaległości w tym zakresie, przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów z okresu ostatnich sześciu miesięcy, przedłożenie kopii zeznań podatkowych za 2012 r., złożonych przez skarżącego oraz przez pozostałe osoby przebywające w gospodarstwie domowym, wykazanie za pomocą aktualnego zaświadczenia właściwego urzędu pracy, że małżonka skarżącego jest osobą bezrobotną oraz złożenie wyjaśnień odnośnie do działalności gospodarczej prowadzonej przez tę małżonkę w ramach firmy sprzątającej. W piśmie z dnia 27 sierpnia 2013 r. skarżący przyznał, że jego żona nie jest osobą bezrobotną i prowadzi działalność gospodarczą. Wydatki związane ze studiami jego córki określił na kwotę 600 zł miesięcznie, zaznaczając, że są one w całości pokrywane przez jego matkę. Zapowiedział, iż dokumenty dotyczące wspomnianej matki, tj. wyciąg z jej rachunku bankowego i jej zeznanie podatkowe, nadeśle po jej powrocie z sanatorium w dniu 2 września 2013 r. Skarżący nadesłał kserokopie: dokumentów dotyczących bieżącego utrzymania (m.in. faktury za paliwo gazowe oraz dostawę wody i odprowadzanie ścieków opiewające na kwoty odpowiednio 212,09 zł i 310,15 zł), zaświadczeń z dwóch banków, potwierdzających, że posiada on w tych bankach rachunki bankowe, księgi przychodów i rozchodów (według odręcznej adnotacji skarżącego w okresie od stycznia do lipca bieżącego roku uzyskał on przychód w kwocie 452.151,92 zł, poniósł koszty w kwocie 555.713,08 zł i wykazał stratę w kwocie 103.561,16 zł, maj i czerwiec zakończyły się jednak zyskiem w kwotach odpowiednio: 3.706,90 i 3.477,93 zł; w lipcu przychody wyniosły 53.524,34 zł, koszty 83.086, 42 zł, co dało stratę w kwocie 29.562,08 zł), zeznania podatkowego skarżącego za ubiegły rok (wykazano w nim przychody w kwocie 779.606 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 996.641,56 zł i stratę w kwocie 217.035,56 zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług za okresy od lutego do lipca bieżącego roku (najniższą podstawę opodatkowania, 53.524 zł, wykazano w lipcu, najwyższą, 93.454 zł, w lutym), tabeli amortyzacji środków trwałych (obejmuje ona m.in. budynki, których wartość początkowa wynosiła 134.714 zł, 1.203.400 zł, 1.814.700 zł, 542.000,00 zł czy 1.079.800,00 zł), dokumentów dotyczących postępowania egzekucyjnego (m.in. zawiadomienia o wszczęcia egzekucji z dnia 14 czerwca 2000 r., w którym kwotę należności głównej określono na 196.745,28 zł) oraz działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę skarżącego. Skarżący wnosił już o przyznanie prawa pomocy w innych postępowaniach, bodaj ostatnio uczynił to w postępowaniu o sygn. akt I SA/Gl 810/13, w którym jego wniosek został oddalony postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 września 2013 r. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie, zgodnie z rygorem, którym opatrzono wezwanie referendarza sądowego, przyjąć wypada, że skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. Stosownie zatem do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna więc udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż powyższa przesłanka została spełniona. W pierwszej kolejności odnotować wypada poważne wątpliwości, jakie budzą jego oświadczenia, zwłaszcza nieścisłość dostrzeżoną w uzasadnieniu przywołanego wyżej postanowienia z dnia 4 września 2013 r. We wniosku skarżący utrzymywał wszak, że jego małżonka jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, następnie zaś przyznał, iż w rzeczywistości prowadzi ona działalność gospodarczą. Podzielić wypada pogląd, że rzutuje to na ocenę pozostałych jego oświadczeń, uzasadniając szczególną potrzebę ich weryfikacji poprzez ich wnikliwą konfrontację z przedłożonym materiałem dowodowym. W tym kontekście podnieść jednak wypada, że materiał ów został nadesłany jedynie w części. Skarżący nie tylko bowiem nie przedstawił, pomimo zapowiedzi, dokumentów dotyczących jego matki, co ze względu na treść innych dowodów ma dalsze znaczenie, ale przede wszystkim nie dostarczył wyciągów z własnych rachunków bankowych obrazujących wszystkie dokonane operacje, mimo iż dokumenty te były wprost wskazane w wezwaniu. W ich miejsce nadesłał wyłącznie kopie zaświadczeń poświadczających, że posiada takie rachunki, które nie mają większej wartości z punktu widzenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy, skoro nie wskazują ani stanu tych rachunków, ani przepływów finansowych realizowanych za ich pośrednictwem. Odnotować zaś wypada, że skarżący – wbrew swoim oświadczeniom, według których pozostaje wraz z rodziną na utrzymaniu matki emerytki – bezsprzecznie obraca w swojej bieżącej działalności znacznymi środkami finansowymi, które wprost niewspółmiernie przewyższają wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie, skądinąd niewielką, najniższą spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej. Wynika to niezbicie z deklaracji dla podatku od towarów i usług, dowodzących znacznych obrotów przedsiębiorstwa skarżącego, i przede wszystkim z treści księgi przychodów i rozchodów, dokumentującej bardzo wysokie przychody i koszty działalności gospodarczej. Przykładowo w lipcu bieżącego roku te ostatnie wyniosły 83.086,42 zł – wpis od skargi stanowi zaledwie 0.12 % tej kwoty. Z tego punktu widzenia żadnego znaczenie nie może mieć to, iż skarżący tylko w niektórych miesiącach wykazuje zysk. Otóż podkreślić trzeba, że koszty postępowania sądowego przedsiębiorca powinien w pierwszej kolejności kalkulować w ramach kosztów prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, i to traktując jej priorytetowo z uwagi na ich publicznoprawny charakter. Nie może zatem preferować innych wydatków, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy nieporównywalnie wyższe kwoty przeznacza na inne cele. Nie można również tracić z pola widzenia, że wnioskodawca dysponuje dużym majątkiem nieruchomym i nie wykazał, by był on przedmiotem zajęcia. Wreszcie przywołać wypada spostrzeżenie zawarte w postanowieniu wydanym w dniu 4 września 2013 r. w postępowaniu o sygn. akt I SA/Gl 810/13. Referendarz sądowy zauważył mianowicie, że skarżący w toku tamtego postępowania, dotyczącego ulgi podatkowej, zapewnił dwukrotnie, że może spłacić zobowiązanie podatkowe w piętnastu ratach po 1.424,99 zł, a więc przewyższających nie tylko koszty sądowe w rozpatrywanej sprawie, ale i dochody zadeklarowane we wniosku. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.