I SA/Gl 851/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1788 zł, pełnomocnik skarżącego, będący adwokatem, przedstawił jego wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że zawiesił działalność gospodarczą, a jego rachunek bankowy został zajęty. Podkreślił, że jego dochody ograniczają się do renty. Według wniosku pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która otrzymuje emeryturę, zaś dochody rodziny przeznaczane są na wyliczone przez niego wydatki, w tym na leczenie. Wnioskodawcę poinformował, że posiada dom, działkę rekreacyjną oraz kilkunastoletni samochód osobowy. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności odpisów ostatnich decyzji o waloryzacji renty skarżącego i emerytury jego żony oraz potwierdzeń wypłaty tych świadczenia za ostatni miesiąc, a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub odpisów decyzji, którymi te świadczenia przyznano albo zwaloryzowano, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym za rok 2015, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, w szczególności rachunku o numerze ustalonym na podstawie akt administracyjnych, i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentów dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, w szczególności zaświadczenia poświadczającego jej zawieszenie oraz odpisy ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych (należy wówczas wyjaśnić dalsze losy środków trwałych, które zostały w niej wymienione), a także ostatnio sporządzonych (złożonych): raportów kasowych za trzy kolejne miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług i podatkowej księgi przychodów i rozchodów za sześć kolejnych miesięcy (w pełnej wersji), materiałów odnoszących się do nieruchomości, o której mowa w aktach, np. odpisu ostatnio sporządzonej umowy najmu tej nieruchomości lub dokumentu potwierdzającego utratę tytułu prawnego, jaki skarżącemu do tej nieruchomości przysługiwał, odpisu księgi wieczystej dotyczącej wspomnianej we wniosku działki rekreacyjnej, dokumentów wskazujących wysokość wydatków związanych z leczeniem, a także kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wezwanie doręczono 25 października 2016 r. Pismem z dnia 2 listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do wykonania wezwania o kolejne 7 dni. Zapewniając, że wniosek nie ma na celu przedłużania postępowania, stwierdził, iż mimo licznych prób nie potrafi skontaktować się z wnioskodawcą. Identycznej treści wnioski złożył dnia 9 i 16 listopada 2016 r. W tym ostatnim dniu doręczono pełnomocnikowi odpis zarządzenia referendarza sądowego o przedłużeniu terminu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o 7 dni, licząc od tego dnia. Wezwanie referendarza sądowego nie zostało dotąd wykonane. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna zachować strona, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Można tego wymagać w szczególności od stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników. Tymczasem pełnomocnik skarżącego nie nadesłał żadnego z żądanych dokumentów, mimo że wskutek przedłużenia terminu dysponował w istocie kilkukrotnie dłuższym czasem niż wynikający z wezwania, doręczonego przecież przed ponad miesiącem. W tym okresie poprzestał jedynie na przedłożeniu trzech identycznych wniosków o przedłużenie tego terminu. Wszystkie te wnioski zostały zresztą w istocie uwzględnione – odpis zarządzenia wydanego w tym przedmiocie doręczono przecież w dniu, w którym złożono wniosek ostatni, dokonując przedłużenia w rozmiarze odpowiadającym wyrażonym w nim żądaniu. Wszystkie wnioski zostały więc skonsumowane i nie było podstaw do dalszego przedłużenia, zwłaszcza że pełnomocnik nawet nie uprawdopodobnił przyczyn mających go uzasadniać. Skądinąd winien on tak zorganizować relacje z mocodawcą, by w oparciu o udzielone mu pełnomocnictwo należycie reprezentować jego interesy, i być w stanie aktywnie i skutecznie uczestniczyć w postępowaniu, w tym wykonywać wezwania związane z wnioskami, które w imieniu strony przedstawił. Nie może więc powoływać się na niemożność skontaktowania się ze skarżącym, szczególnie utrzymującą się przez dłuższy okres. Niepodobna się również zgodzić z pełnomocnikiem, że dalsze oczekiwanie na wykonanie wezwanie referendarza sądowego pozostaje bez wpływu na przebieg postępowania, gdyż w sposób oczywisty prowadzi ono do jego nieuzasadnionego wydłużenia. W związku z powyższym powtórzyć trzeba, że wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku nie zostało wykonane. Stosownie zaś do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwanie tego rodzaju wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak dokumentów źródłowych wyklucza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawcy, w szczególności dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego. Nie można zbadać okoliczności podanych we wniosku czy dostrzeżonych podczas analizy akt sprawy dotyczących przede wszystkim działalności gospodarczej skarżącego, jego rachunku bankowego, majątku nieruchomego czy stanu zdrowia. Niewykonanie wezwania wyklucza zatem uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.