I SA/Gl 855/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.) Sędziowie: NSA Małgorzata Wolf-Mendecka WSA Krzysztof Winiarski Protokolant ref. Anna Charchuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych o d d a l a s k a r g ę Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) po rozpatrzeniu zażalenia złożonego przez pana P. M. (M.) na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. Nr [...] ustalające stronom umowy sprzedaży z dnia [...] r. koszty postępowania w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 1.920 zł – Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w toku prowadzonego postępowania podatkowego dokonano ustalenia wartości rynkowej przedmiotu sprzedaży na podstawie opinii biegłego po wcześniejszym bezskutecznym wezwaniu stron umowy notarialnej z dnia [...] r. do podwyższenia wartości jej przedmiotu. Wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości ustalona została w decyzji z dnia [...] r. na kwotę 34.600 zł i przekroczyła wartość podaną przez strony w umowie sprzedaży w kwocie 9.000 zł. Organ odwoławczy wskazał, że wynagrodzenie biegłego zalicza się do kosztów postępowania podatkowego przy czym strony obciążone są kosztami sporządzenia opinii, gdy wartość rynkowa w niej określona przekroczy o 33 % wartość podaną przez strony. Tak też było w przedmiotowej sprawie. Dlatego należało zastosować przepis art. 5 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Organ drugiej instancji stwierdził, że podnoszone w odwołaniu zarzuty co do merytorycznej wartości opinii wykraczają poza zakres postanowienia dotyczącego kosztów postępowania oraz podkreślił, że weryfikacji kosztów dowodzenia dokonują organy podatkowe jako zleceniodawca, a tym samym strona nie może kwestionować wysokości kosztów opinii. W ocenie organu odwoławczego koszty sporządzenia przedmiotowej opinii (operatu) odpowiadają doświadczeniu zawodowemu, jak i nakładowi pracy rzeczoznawcy, jaki był niezbędny, aby zrealizować wykonanie dzieła. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący pan P. M. zarzucił powyższemu postanowieniu, że niesłusznie obciąża go kosztami postępowania skoro "Biegły w opinii poświadcza nieprawdę, dlatego też nie jest ona obiektywna" wobec czego zdaniem skarżącego nie może on "ponosić bezzasadnie wszystkich kosztów jej wykonania". Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez wojewódzkie sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, a więc legalności podjętych rozstrzygnięć co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości. Zgodnie natomiast z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w części lub w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołana wyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, że skarga podlega uwzględnieniu jedynie wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji lub postanowienia dopuściły się naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania i to w takim stopniu, który sprawia, że naruszenie to miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub daje podstawę do wznowienia postępowania podatkowego. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Zgodnie z treścią przepisu art. 6 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 399) jeżeli strony czynności cywilnoprawnej nie określiły wartości przedmiotu tej czynności lub wartość określona przez strony nie odpowiada, według oceny organu podatkowego, jej wartości rynkowej, organ ten wezwie strony do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. Jeżeli strony, pomimo wezwania, o którym mowa w ust. 3, nie określiły wartości lub podały wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy dokona jej określenia na podstawie opinii biegłego. Jeżeli wartość określona w ten sposób przekroczy o 33 % wartość podaną przez strony, koszty opinii ponoszą solidarnie strony czynności cywilnoprawnej. Powołane wyżej przepisy dotyczą procedury ustalenia wartości rynkowej przedmiotu czynności cywilnoprawnej, o ile czynność ta podlega opodatkowaniu, a organy podatkowe według własnej oceny uznały, że wartość przedmiotu tej czynności określona przez strony, nie odpowiada jej wartości rynkowej bądź gdy strony w ogóle nie określiły tej wartości. Organy podatkowe wzywają wówczas strony do określenia wartości przedmiotu danej czynności podają jednocześnie wartość według własnej wstępnej oceny, a po upływie 14 dni od dnia doręczenia takiego wezwania "Jeżeli strony w wyznaczonym terminie nie określiły wartości lub podały wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej" – dokonują określenia tej wartości na podstawie opinii biegłego. W przypadku, gdy wartość określona na podstawie opinii biegłego przekroczy o 33 % wartość podaną przez strony koszty opinii ponoszą solidarnie strony danej czynności. Przepisy cytowanej wyżej ustawy nie zawierają żadnych wyjątków co do konieczności obciążania stron czynności cywilnoprawnej kosztami opinii sporządzonej zgodnie z treścią art. 6 ust. 3 i ust. 4 w sytuacji, gdy w wyniku prawidłowo przeprowadzonej procedury ustalenia wartości rynkowej przedmiotu czynności cywilnoprawnej okaże się, iż jego wartość ustalona na podstawie opinii biegłego i przyjęta przez organ podatkowy do wymiaru podatku była o 33 % wyższa niż wartość podana przez strony bądź w samej czynności bądź w oświadczeniu złożonym na wezwanie organu podatkowego. Zasadą bowiem jest, iż dopuszczenie dowodu z opinii biegłego odbywa się na finansowe ryzyko podatnika (patrz wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2001 r. sygn. akt III SA 37/00). O tym czy strony zostaną obciążone kosztami takiej opinii decyduje wyłącznie fakt ustalenia na jej podstawie przez organ podatkowy wyższej o 33 % wartości przedmiotu danej czynności od tej jaką podały wcześniej strony. W szczególności w tym zakresie nie ma istotnego znaczenia merytoryczna ocena opinii przez strony postępowania, wykazywanie jej uchybień lub ułomności bądź też podnoszone zastrzeżenia co do rzetelności i obiektywizmu osoby ją sprzedającej. Strony nie mogą również kwestionować wysokości kosztów sporządzenia takiej opinii skoro ich weryfikacja należy do organu podatkowego jako zleceniodawcy. Koszt opinii sporządzonej przez biegłego na potrzeby toczącego się postępowania podatkowego wynika z umowy zlecenia wykonania tej czynności i ustalony jest przez organ podatkowy na podstawie kalkulacji biegłego zawierającej niezbędne dane mające wpływ na wysokość przedmiotowego wynagrodzenia. Poza sporem było, że wartość rynkowa nieruchomości będącej przedmiotem umowy notarialnej sprzedaży z [...] r. ustalona na podstawie opinii (operatu) powołanego przez organ podatkowy biegłego rzeczoznawczy była wyższa o 33 % od wartości tej nieruchomości podanej przez strony oraz to że wartość rynkowa nieruchomości ustalona na podstawie tej opinii została przyjęta w decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od tej czynności cywilnoprawnej. Skoro więc, jak w niniejszej sprawie, istniały podstawy prawne do obciążania stron kosztami opracowania opinii, wydane w tej kwestii postanowienie nie narusza obowiązujących przepisów, a podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Sąd nie stwierdził by zaskarżone postanowienie obarczone było wadami o których mowa w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. Wobec powyższego Sąd na mocy art. 151 ustawy p.p.s.a. skargę oddalił.