I SA/Gl 855/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Oświadczył, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, choć przyznał, iż zamieszkuje z bratem, który nie osiąga żadnych dochodów i pozostawał na jego utrzymaniu. Stwierdził, że uzyskuje rentę w kwocie 1050 zł oraz dochody z umowy zlecenia w wysokości 430 zł, wyliczył też swoje wydatki i składniki majątkowe. Po przywróceniu przez Sąd terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (postanowienie z dnia 7 listopada 2017 r.) referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych w tym wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności kopii ostatniej decyzji o waloryzacji renty skarżącego i potwierdzenia wypłaty tego świadczenia za ostatni miesiąc oraz kopii aktualnie wykonywanej przez skarżącego umowy (umów) zlecenia oraz zaświadczenia zleceniodawcy o wysokości kwot wypłaconych skarżącemu z tego tytułu w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub kopii decyzji, którymi te świadczenia przyznano albo zwaloryzowano, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, także tych dotyczących ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym za rok 2016, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie ich likwidacji po dniu 9 lipca 2015 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank (spółdzielczą kasę oszczędności) lub kopię umowy o zamknięciu rachunku, wskazując, iż w dniu 9 lipca 2015 r. wydano postanowienia w sprawach skarżącego o sygn. akt I SA/Gl 359/15 i I SAB/Gl 1/15, w których mowa o fragmentach wyciągu z posiadanego przez niego rachunku bankowego), kopii ostatniej decyzji przyznającej skarżącemu (lub osobie pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym) dopłaty związane z posiadanym gospodarstwem rolnym lub zaświadczenia właściwej agencji udzielającego odpowiedzi na pytanie o to, czy skarżący lub któraś z osób pozostających w jego gospodarstwie domowym te dopłaty otrzymuje, a jeśli tak, to w jakiej wysokości (w tym zakresie zwrócono uwagę, że w dniu 14 lipca 2017 r. wydano postanowienie w sprawie skarżącego o sygn. akt I SA/Gl 496/17, w którym mowa o tego rodzaju dopłatach), zaświadczenia banku wskazującego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub harmonogramu spłaty należności kredytowych oraz potwierdzeń zapłaty rat za ostatnie trzy miesiące, o ile skarżący nadal spłaca kredyt, i dokumentacji, z której wynika wysokość obowiązku alimentacyjnego ciążącego na skarżącym, a także wysokość kwot uiszczonych z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz ewentualnych zaległości w tym zakresie, np. kopii stosownego wyroku, ugody, pokwitowań, dowodów wpłaty alimentów, wezwań do ich zapłaty itp. (podkreślono, że w dniu 9 września 2016 r. wydano postanowienie w sprawie skarżącego o sygn. akt II SA/Gl 659/16, w którym mowa o ciążącym na nim zobowiązaniach kredytowym i alimentacyjnym), a nadto kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w tym wydatków na leczenie, w szczególności na zakup leków, oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Przesyłka zawierająca to wezwanie została dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu 20 grudnia 2017 r., i po raz drugi dnia 28 grudnia 2017 r., a następnie, jako niepodjęta w terminie – zwrócona nadawcy. Wezwanie to nie zostało dotąd wykonane. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369, dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Tymczasem skarżący nie wykonał takiego wezwania. Uznać bowiem należy, że termin do jego wykonania upłynął bezskutecznie, a co za tym idzie, że pociągnęło to za sobą następstwa tego stanu rzeczy. Otóż w świetle art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma składa się je na okres czternastu dni w placówce pocztowej (§ 1), pozostawiając dwukrotnie zawiadomienia o tym m.in. w skrzynce pocztowej (§ 2 i 3), przy czym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu (§ 4). W konsekwencji doręczenie wezwania skarżącemu nastąpiło z dniem 3 stycznia 2018 r., a zakreślony w nim termin upłynął z dniem 10 stycznia 2018 r. Według art. 255 P.p.s.a. wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, co gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak tych dokumentów wyłącza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji skarżącego, w szczególności aktualnych dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego. Nie pozwala też zbadać obecnego stanu tych okoliczności faktycznych, o których mowa w przywołanych w wezwaniu postanowieniach wydanych w przedmiocie wniosków o przyznanie prawa pomocy złożonych przez niego w innych sprawach przed Sądem, a o których nie wspomniał on we wniosku rozpoznawanym, tj. rachunku bankowego, otrzymywanych przez niego dopłat i ciążących na nim zobowiązań kredytowego i alimentacyjnego. Podkreślić zarazem wypada, że wysokość kosztów niniejszego postępowania jest nieznaczna, najmniejsza spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej – wydatku w takiej wysokości nie są w stanie ponieść tylko osoby znajdujące się w ubóstwie, co trzeba ustalić w sposób pewny i dokładny. Niewykonanie wezwania uniemożliwia więc uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego wniosku nie można wówczas rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji