I SA/Gl 857/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Grzegorz Granieczny, Krzysztof Winiarski (spr.), Protokolant Katarzyna Kot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A Spółka Jawna w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę 1. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. wszczął wobec "A" Spółka Jawna W. S. egzekucję z nieruchomości, dokonując zawiadomieniem z 24 marca 2009r. nr [...] doręczonym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru 30 marca 2009r., zajęcia jej udziału w nieruchomości położonej w C. przy ul. [...]. Dla nieruchomości tej założona jest księga wieczysta o nr [...] prowadzona przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w C.. Realizując zajęcie nieruchomości, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. wyznaczył trzy terminy licytacji, ale w żadnym nie doszła ona do skutku z braku licytantów, wobec czego działając na podstawie art. 111k § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej ustawą egzekucyjną, postanowieniem z dnia [...]r., nr [...], doręczonym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru 24 marca 2010r., umorzył to postępowanie egzekucyjne. 2. Postanowienie to zostało zaskarżone przez stronę. W zażaleniu W. S., wnosząc o wznowienie postępowania, powołanie biegłego, rozliczenie kosztów dotychczasowych działań Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. oraz określenia strat i zniszczeń powstałych po tych działaniach organu egzekucyjnego. Wniósł nadto o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, po wydaniu opinii przez biegłego oraz o sprawdzenie prawidłowości wpisów w księdze wieczystej. Wskazał na przedawnienie zobowiązań objętych egzekucją z nieruchomości z dniem 31 grudnia 2007r., co potwierdza postanowienie nr [...] z [...]r., umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego właśnie z tego powodu. Dodał, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. nadal toleruje przestępcze działania pracowników Pierwszego Urzędu Skarbowego w C., polegające na egzekucji przedawnionych należności za fikcyjny VAT, wynikający z decyzji Urzędu Kontroli Skarbowej z Z.. Jego zdaniem zobowiązanie podatkowe przedawniło się 31 grudnia 2007r. W. S. nawiązał do wezwań Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z lutego i marca 2008r. o rozliczenie fikcyjnego jego zdaniem podatku od towarów i usług, rozliczenia jego samochodu nadal zajętego za VAT, mimo przedawnienia się tego zobowiązania, wskazując na totalny bałagan w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w C. i Izbie Skarbowej. W dalszej treści zażalenia W. S. powołując się na pismo nr [...] stwierdził, że 5 sierpnia 2008r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego powiadomił Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem nr [...] o uchyleniu zajęcia prawa majątkowego z uwagi na brak zaległości w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w C., a mimo to 30 marca 2009r. otrzymał zawiadomienie z 24 marca 2009r. nr [...] o wszczęciu egzekucji z nieruchomości i wezwaniu do spłaty długu, które jest całkowicie sprzeczne z prawem. Omawiając następnie genezę niesłusznie przypisanego tak dużego zobowiązania podatkowego, zobowiązany wskazał, że VAT został mu naliczony za odmowę łapówki w kwocie 200.000 zł inspektorowi UKS z Z., co było zgłoszone do kilku prokuratur, w tym w Prokuraturze Okręgowej w W. i Apelacyjnej w K.. Zobowiązany kontynuuje, że decyzja Urzędu Kontroli Skarbowej z Z. z dnia [...] r. nr [...] unieważniła sprzedaż, a zostawiła zakup nafty oświetleniowej i komponentu o wartości [...] zł oraz odsetki za dziesięć lat ok. [...] zł. Zażalenie z 30 marca 2010r. W. S. uzupełnił pismem, wniesionym w dniu 23 maja 2010r. w którym ponownie zażądał powołania niezależnego biegłego i przeprowadzenia rozprawy administracyjnej zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego oraz uchylenia spornego postanowienia i ponownego, rzetelnego sprawdzenia przez biegłego. 3. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z założeniami art. 111j § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej ustawą egzekucyjną, jeżeli nikt nie przystąpił do trzeciej licytacji, może jeszcze nastąpić przejęcie nieruchomości na własność przez osoby, o których mowa w art. 111i § 2 ustawy egzekucyjnej, czyli przez wierzyciela egzekwującego lub hipotecznego, z wyjątkiem urzędy skarbowego oraz współwłaścicieli. Podkreślono, że egzekucja z udziału spółki Jawnej A, w nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], mimo wyznaczonych trzech terminów licytacji, nie odniosła pozytywnego skutku z powodu braku licytantów. Żaden też z tych wierzycieli nie zgłosił zamiaru przejęcia licytowanego udziału w nieruchomości na własność, a zatem obligatoryjnym było umorzenie tej egzekucji na mocy cyt. art. 111k § 1 ustawy egzekucyjnej. Zwrócono uwagę, że poza sporem też pozostaje, iż żaden z wierzycieli wymienionych w art. 111i § 2 ustawy egzekucyjnej nie zgłosił akcesu do przyjęcia licytowanej nieruchomości, a to oznacza konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z udziału Spółki Jawnej A z nieruchomości, co też zasadnie uczynił Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. spornym postanowieniem z [...] r. nr [...]. Odnosząc się natomiast do wnioskowanego powołania niezależnego biegłego, przeprowadzenia rozprawy administracyjnej zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, organ drugiej instancji wyjaśnił, że z kontekstu żądań wynika, że dotyczą one postępowania podatkowego, w wyniku którego przypisano Spółce A, poddane egzekucji zobowiązania podatkowe. Ponieważ postępowanie podatkowe toczyło się zupełnie innym torem, niezależnym od postępowania egzekucyjnego, uregulowanego przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to z uwagi na brak związku tych wniosków z działaniami Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C., jako organu egzekucyjnego, będącymi przedmiotem niniejszych rozważań, nie mogą podlegać one rozpoznaniu w toku postępowania zażaleniowego, dotyczącego stricte postępowania egzekucyjnego. 4. Na powyższe postanowienie W. S., działając w imieniu spółki jawnej A, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego postępowania przez inny urząd, powołania biegłego, rozliczenia kosztów dotychczasowych działań Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. oraz określenia strat i zniszczeń powstałych po tych działaniach. Wniósł również o sprawdzenie prawidłowości wpisów w księdze wieczystej. Skarżący nadmienił, że fikcyjne zobowiązania powstały po wydanych decyzjach Nr [...] oraz Nr [...] z dnia [...] r. przez Inspektora Kontroli Skarbowej z Z. E. D. oraz B. N., przy udziale Dyrektora UKS z Z.. W uzasadnieniu W. S. potrzymał wszystkie zarzuty w sprawie działań urzędników urzędu skarbowego, urzędników Urzędu Kontroli Skarbowej w Z. i Izby Skarbowej w K.. Podkreślił, że działanie takie jest sprzeczne z ustawą o kontroli skarbowej, co jego zdaniem potwierdzają wymienione w skardze orzeczenia sądów (wyrok NSA z 22 listopada 2005r. sygn. akt. FSK 2669/04, WSA w Warszawie z 9 kwietnia 2004r., III SA 1295/02, WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2006r., III SA/WA 1837/05 i inne). Wskazując na wyrok NSA z 20 marca 1997r. SA/Po 1459/96 Skarżący stwierdził, iż za trafne należy uznać stanowisko, że obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich okoliczności spoczywa na organach podatkowych i nie może być przerzucany na podatnika. Strona w swej skardze nadmieniła również, że Prokuratura Apelacyjna w K. (która przejęła śledztwo z Z.) stwierdziła w akcie oskarżenia (1100 kart) sygn. akt. [...] z dnia 23 czerwca 2006r., kierując zarzuty w stosunku do 23 oskarżonych, że nie było obrotu gospodarczego i skierowała tenże akt do Sądu Okręgowego w Z., za pośrednictwem Sądu Rejonowego w K.. Zwrócił uwagę, że Sąd Okręgowy w Z. prowadził kilka miesięcy sprawę o sygn. akt. [...]. W jego ocenie spowodowało to sytuację prawną, w której działania, UKS w tym E. D., B. N. i G. B. okazały się bezprawne. Skarżący wskazał na próbę wyłudzenia w 2001r. łapówki w kwocie 200.000 zł. W skardze Strona zaakcentowała, że nie było podstaw naliczenia podatku VAT za 1999r. w kwocie ok. [...] zł firmie A. W piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2011 r., nazwanym "Uzupełnienie skargi", W. S. wniósł o sprawdzenie prawidłowości wpisów w księdze wieczystej oraz wykonania trzech postanowień Sądu Rejonowego w C. z 2000 r. przez Pierwszy Urząd Skarbowy w C.. 5. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą uprzednio w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zakres sądowej kontroli administracji publicznej, z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprowadza się do badania pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że zaskarżone rozstrzygnięcie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując kontroli we wskazanym zakresie Sąd nie stwierdził, iż przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia prawa materialnego podatkowego oraz zasad postępowania w określonym wyżej zakresie. 7. W pierwszej kolejności wypada zwrócić uwagę na treść art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W orzecznictwie podkreśla się, że sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, "ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi (...) wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych" (por. wyr. NSA z dnia 20 listopada 1997 r., SA/Łd 2572/95, Pr. Gosp. 1998, nr 5, s. 36). Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Zakres sądowej kontroli wyznacza przedmiot danej sprawy administracyjnej, wyprowadzany z podstawy prawnej rozstrzygnięcia i poza ten zakres sąd administracyjny pierwszej instancji nie ma prawa wyjść. Trzeba zatem podkreślić, że w rozpatrywanym przypadku "granice sprawy" wyznaczone zostały przez przedmiot rozstrzygnięcia organu, tj. umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodów określonych w art. 111k § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.). Stosownie do tego przepisu jeżeli po trzeciej licytacji żaden z wierzycieli nie przejął nieruchomości na własność, postępowanie egzekucyjne umarza się. Nowa egzekucja z tej samej nieruchomości może być wszczęta dopiero po upływie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu egzekucji. Sporny problem dotyczy więc w istocie zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej Spółki, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. o numerach [...] do [...] z [...] r. oraz nr [...] do [...] z [...] r., z jej udziału w nieruchomości, położonej w C. przy ulicy [...]. Poza sporem pozostaje okoliczność, że dochodzone w trybie egzekucyjnym zobowiązanie podatkowe zostało zabezpieczone na ww. nieruchomości hipoteką przymusową, a także to, że wyznaczona trzykrotnie licytacja tego udziału nie doszła do skutku, z powodu braku chętnych do jego nabycia. Nadto, po trzeciej licytacji, wierzyciel nie przejął ww. udziału w nieruchomości na własność. W tej sytuacji, zgodnie z dyspozycją przywołanego uprzednio art. 111k § 1 ustawy egzekucyjnej, postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone. Redakcja powyższego przepisu jednoznacznie wskazuje, że zaistnienie wskazanych okoliczności obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nowa egzekucja z tej samej nieruchomości może być wszczęta dopiero po upływie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu egzekucji (art. 111k § 1 zdanie 2). Trudno zatem dopatrzyć się błędu w działaniu organu egzekucyjnego, który – uwzględniając wskazane wyżej przesłanki – umorzył postępowanie egzekucyjne, a także błędu w działaniu organu drugiej instancji, który za prawidłowe uznał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, przedstawiając przy tym szeroką argumentację swego stanowiska. Strona natomiast w skardze podnosi zarzuty dotyczące nieprawidłowości przy wymiarze zaległości podatkowej oraz przedawnienia zobowiązań objętych egzekucją z dniem 31 grudnia 2007 r. W jej ocenie w sposób wadliwy dokonano również wpisu hipoteki przymusowej do księgi wieczystej. Powyższe kwestie, jako pozostające poza granicami sprawy, nie mogą zostać rozpatrzone w niniejszym postępowaniu. W szczególności sąd administracyjny (jak też organ administracyjny) nie jest władny do oceny legalności dokonanego przez sąd powszechny wpisu hipoteki przymusowej do księgi wieczystej nieruchomości. Oceniając legalność postępowania administracyjnego, którego przedmiotem była kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 111k § 1 ustawy egzekucyjnej, sąd administracyjny nie może poddawać kontroli zakończonego ostatecznymi decyzjami postępowania podatkowego, które to decyzje funkcjonują nadal w obrocie prawnym. Zwrócić też należy uwagę, że kwestia wygaśnięcia obowiązku podatkowego przez przedawnienie mogła być podnoszona przez zobowiązanego w zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji, wnoszonych zgodnie z art. 33 ustawy egzekucyjnej, w związku z art. 27 § 1 pkt 9 tej ustawy. Stosownie do art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Natomiast zobowiązany miał prawo do wniesienia zarzutów w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9). Tymczasem, jak już podniesiono, granice sprawy, w ramach których może poruszać się sąd administracyjny, dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, wyznacza przedmiot sprawy, którym jest kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 111k § 1 ustawy egzekucyjnej. W tym zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które dawałoby mu prawo do usunięcia zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. 8. Mając powyższe na względzie, Sąd – na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.