I SA/Gl 858/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] ([...]) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącego adwokata. ---------- Uzasadnienie Przedmiot skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach stanowi decyzja wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Postanowieniem z dnia 5 marca 2018 r. tutejszy Sąd odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 6 grudnia 2017 r., mocą którego oddalono skargę. Wnosząc zażalenie na ww. postanowienie Sądu (patrz pismo procesowe z 20 marca 2018 r.), skarżący wniósł między innymi o zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł. W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący nadesłał urzędowy formularz z 27 kwietnia 2018 r., w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku ponownie w tej sprawie odniósł się do kwestii uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z matką. Skarżący, za wyjątkiem nieruchomości gruntowej o pow. 6 arów, nie posiada majątku. Odnotował, że posiada wierzytelność z tytułu zaległego wynagrodzenia w kwocie 6.000,00 zł plus odsetki. Zaznaczył przy tym, że nie ma możliwości jej wyegzekwowania. W rubryce "dochody" oświadczył, że on sam nie uzyskuje żadnych dochodów, z kolei renta rodzinna otrzymywana przez jego matkę stanowi kwotę 2.360,78 zł netto. Do stałych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym zaliczył: czynsz (460 zł), energię elektryczną (85 zł), kredyt (400 zł), gaz (22,50 zł), usługi telekomunikacyjne (100 zł), rehabilitację (400 zł), opiekunkę (600 zł), lekarstwa i środki higieniczne (150 zł). Łącznie 2.217,50 zł. Na podstawie zgromadzonych w tej sprawie dokumentów źródłowych (także tych nadesłanych w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 8 maja 2018 r.), ustalono nadto, ze matka skarżącego jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Z właściwego w tym zakresie orzeczenia wynika, że wymaga między innymi stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy innej osoby w związku ze znaczną ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżący w 2017 r. poniósł stratę z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 746,43 zł i ostatecznie w ten sposób zamknął rok podatkowy (patrz PIT-37). W roku 2016 r. strata z tego tytułu wyniosła 2.784,54 zł. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: P.p.s.a."), stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Skarżący ubiega się w tej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przyszło w tym miejscu podkreślić, iż skarga w niniejszej sprawie, złożona została na decyzję o odmowie umorzenia należności wobec ZUS, a zatem postępowanie zakończone tą decyzją prowadzono w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z kolei zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca, której przedmiotem skargi jest działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należało zatem stwierdzić, że takim zwolnieniem z mocy samej ustawy objęty jest w tej sprawie G. S. Oznacza to – mając na uwadze treść art. 241 P.p.s.a. – że skarżący zwolniony jest od obowiązku ponoszenia zarówno opłat sądowych, w tym wpisów sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z tych względów wniosek, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, stał się zbędny, a postępowanie z tego wniosku podlega umorzeniu, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji, działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadziło się do zbadania przesłanki przyznania prawa pomocy w kontekście ustanowienia pełnomocnika. Stosownie do treści art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Analiza dokumentacji źródłowej, uzupełniona oświadczeniami skarżącego, pozwoliła stwierdzić, że skarżący nie będzie w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Zwrócono przede wszystkim uwagę, że wnioskodawca nie uzyskuje żadnych dochodów, co w dużej mierze jest wynikiem stałej opieki nad jego matką, która w świetle orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, takiej opieki wymaga. Gros środków pieniężnych ich wspólnego gospodarstwa domowego jest przeznaczana na zakup medykamentów oraz środków do codziennej pielęgnacji i higieny niezbędnych w sprawowaniu rzeczonej opieki. W wyniku poczynionych wyżej ustaleń orzeczono w kwestii wniosku o ustanowienie pełnomocnika w pkt 2 części dyspozytywnej postanowienia, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.