I SA/Gl 870/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi H. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. ustanowić skarżącej radcę prawnego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek, podała, że jest osobą samotną i że jej dochody ograniczają się do świadczenia wypłacanego jej przez Rząd [...] w wysokości 696 USD brutto miesięcznie, więc ich realna wysokość uzależniona jest od aktualnego kursu tej waluty. Zwróciła zarazem uwagę na konieczność ponoszenia kosztów kilkunastu postępowań administracyjnych i sądowych, których opłacenie uniemożliwiłoby jej poniesienie podstawowych wydatków życiowych. Wnioskodawczyni wyliczyła niektóre spośród tych wydatków, eksponując te związane z utrzymaniem nieruchomości. Według wniosku jest ona współwłaścicielem działki i domu, w którym zamieszkuje, łąki o powierzchni 51m2 oraz działki zabudowanej niewielkim budynkiem mieszkalnym. Dom ów wymaga kosztownych remontów i innych znacznych nakładów, m.in. obecnie na ogrzewanie w związku ze zbliżającym się sezonem grzewczym. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, skarżąca podtrzymała i uzupełniła swoje oświadczenia. Nadesłała też materiały źródłowe, które potwierdzają powyższe okoliczności, w szczególności kserokopie: dowodu wypłaty otrzymywanego przez nią świadczenia (w dniu 18 września 2013 r. wypłacono skarżącej kwotę 566,19 USD), zeznania podatkowego skarżącej za ostatni rok (nie wykazano w nim jakichkolwiek dodatkowych dochodów) oraz dokumentów dotyczących ponoszonych przez skarżącą wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem (m.in. wezwanie do zapłaty zaległości w opłatach za energię elektryczną w kwocie 416,49 zł) oraz postępowaniami sądowymi i administracyjnymi (m.in. dowody uiszczenia opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wydanego w niniejszej sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem oraz takiej opłaty, w pełnej wysokości, w innej sprawie). Skarżącej wielokrotnie przyznawano już prawo pomocy, m.in. w tym postępowaniu postanowieniem z dnia 4 października 2012 r. zwolniono ją od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 50 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do chwili obecnej zachowało swą moc. W myśl wszak z art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Zdaniem rozpoznającego wniosek taka zmiana w przypadku skarżącej nie wystąpiła. Należy zatem podtrzymać ocenę wyrażoną w postanowieniu z dnia 4 października 2012 r., zgodnie z którą skarżąca może ponieść tylko niewielką część kosztów postępowania, nieprzekraczającą kwoty 50 zł. Na podstawie zaktualizowanego materiału dowodowego można bowiem stwierdzić, że jej sytuacja jest podobna do tej sprzed roku. Jest ona wszak osobą samotną, o dochodach ograniczonych do świadczenia o charakterze socjalnym, o zmiennej wysokości, uzależnionej od wahającego się kursu dolara amerykańskiego. Niemniej jest to świadczenie stałe i zapewniające skarżącej pokrycie podstawowych wydatków życiowych, a także opłacenie kosztów sądowych, w tym opłat należnych w niniejszej sprawie, zmniejszonych stosownie do postanowienia z dnia 4 października 2012 r. (świadczenie skarżącej w dniu ostatniej wypłaty stanowiło równowartość kwoty 1794,20 zł, gdyż kurs wspomnianej waluty według Narodowego Banku Polskiego wynosił wówczas 3, 689 zł). Nie można więc przyjąć, że nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z drugiej strony nie można również odstąpić od poglądu, że wnioskodawczyni bez uszczerbku utrzymania koniecznego może na potrzeby tego postępowania ponieść tylko tę kwotę, jaka wynika z przysługującego jej już zwolnienia przyznanego postanowieniem z dnia 4 października 2012 r. Konieczność opłacenia pełnomocnika z wyboru mogłaby się więc wiązać dla niej z takim uszczerbkiem, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 P.p.s.a., m. in. ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że odmowa ustanowienia radcy prawnego mogłaby uniemożliwić stronie realizację jej praw w postępowaniu, tj. uprawnienia do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku, skoro w myśl art. 174 P.p.s.a. ten środek zaskarżenia objęty jest tzw. przymusem adwokacko-radcowskim. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.