I SA/Gl 876/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie opłaty targowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu zwróciła uwagę na okoliczności, które jej zdaniem przemawiają na rzecz uwzględnienia skargi. Stwierdziła nadto, że pozostaje w gospodarstwie domowym z małżonkiem i ciocią, otrzymującą rentę rolniczą w wysokości [...]zł, oraz że źródła jej utrzymania, poza wspomnianą rentą, stanowią gospodarstwo rolne oraz emerytura w wysokości [...] zł. Według wniosku skarżąca posiada dom o powierzchni 100m2, oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,71 ha wraz z dwoma budynkami gospodarczymi. Odpowiadając na dwa wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, skarżąca nadesłała m. in. odpisy: zaświadczenia w sprawie dochodowości jej gospodarstwa rolnego (według niego posiada ona 2,44 ha przeliczeniowego, a średni dochód z takiego hektara w 2007 r. wynosił [...] zł), decyzji przyznającej małżonkowi skarżącej płatność do gruntów rolnych za 2007 r. w łącznej wysokości [...] zł, "odcinki" świadczeń otrzymanych przez skarżącą i jej ciocię w listopadzie 2008 r. (otrzymały one odpowiednio [...] zł i [...] zł), decyzji ustalającej łączne zobowiązanie podatkowe za 2008 r. na kwotę [...] zł, potwierdzenia wpłaty przez małżonka skarżącej składki kwartalnej na ubezpieczenie społeczne rolników w wysokości [...] zł oraz faktur i rachunków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tego Prawa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Dla oceny wniosku nie ma natomiast znaczenia to, czy skarga jest zasadna, czy też nie – kwestia ta może być rozważona dopiero na etapie wydawania wyroku w sprawie. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż zachodzi przesłanka do uwzględnienie jej wniosku w całości. W ramach jej gospodarstwa domowego uzyskiwany jest bowiem stały dochód w postaci dwóch świadczeń z ubezpieczenia społecznego, ponadto prowadzi ona wraz z małżonkiem działalność rolniczą. W ostatnio poruszonym kontekście odnotować wypada, iż również w tym zakresie wnioskodawczyni osiąga dochody (według przedłożonego zaświadczenia w 2007 r. wyniosły one średnio [...] zł, co stanowi iloczyn 2,44 ha przeliczeniowego i [...] zł), także tytułem płatności do gruntów rolnych. Środki te pozwalają na bieżące opłacanie kosztów utrzymania, skoro ani z przedłożonych dokumentów, ani z oświadczeń strony nie wynika, by miała ona jakieś zaległości w rozpatrywanej materii. To, że skarżąca nie wykazała, iż nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie oznacza jednak, że nie wykazała on zarazem, iż nie może ona ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 tego Prawa, m. in. zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie rozpoznającego wniosek ustalenia faktycznie poczynione w sprawie dają podstawę do przyznania prawa pomocy właśnie w tym zakresie. Jest bowiem poza sporem, że świadczenia otrzymywane przez skarżąca i jej ciocię są niewielkie, podobnie zresztą jak wpływy z gospodarstwa rolnego, które z natury rzeczy mają charakter sezonowy. Nie można też tracić z pola widzenia, że areał gruntów rolnych wykorzystywanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka również jest nieznaczny oraz że prowadzenie gospodarstwa rolnego wiąże się z wydatkami, w tym na opłacenie podatków i składek na ubezpieczenie społeczne rolników, które łącznie przewyższają płatności przyznane temu małżonkowi. Zaznaczyć przy tym wypada, że wybór powyższej postaci częściowego prawa pomocy na obecnym etapie postępowania w sposób pełniejszy niż ustanowienie adwokata przyczynia się do realizacji przysługującego skarżącej prawa do sądu. Stoi ona wszak przez koniecznością uiszczenia wpisu sądowego od skargi, stanowiącego element kosztów sądowych, od których ją zwolniono, natomiast udział profesjonalnego pełnomocnika na razie nie jest potrzebny. Zgodnie bowiem z art. 175 § 3 pkt 1 oraz art. 194 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 tego Prawa Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według jego art. 134 § 1 nie jest związany granicami skargi. Podkreślić również trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącej możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii na dalszym etapie postępowania. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.