I SA/Gl 880/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślił, że nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i utrzymuje się jedynie z emerytury, która po potrąceniu zajęć egzekucyjnych wynosi zaledwie 493 zł. Pośród swoich wydatków wymienił alimenty, zaległe i bieżące, czynsz najmu mieszkania w kwocie 200 zł miesięcznie oraz koszty zakupu leków i rehabilitacji, ponoszone wedle możliwości. We wniosku nie wskazano żadnego majątku. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne i osobiste łączą te osoby ze skarżącym, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności kopii ostatniej decyzji o waloryzacji emerytury skarżącego oraz kopię potwierdzenia wypłaty tego świadczenia za ostatni miesiąc, a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub kopii decyzji, którymi te świadczenia przyznano albo zwaloryzowano, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym za rok 2015, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, w szczególności tego, który został skutecznie zajęty w postępowaniu egzekucyjnym (k. 7 akt administracyjnych), oraz przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, kopii umowy najmu mieszkania oraz dokumentów poświadczających kwoty uiszczone tytułem czynszu najmu w okresie ostatnich trzech miesięcy, dokumentów, na podstawie których skarżący uiszcza alimenty (np. kopie wyroku, którym je zasądzono) oraz potwierdzających kwoty uiszczone z tego tytułu w okresie ostatnich sześciu miesięcy (np. kopie pokwitowań, poleceń zapłaty ), dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżącego (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz wskazującej wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków (faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itd.) oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Skarżący przedłożył kopie: decyzji z dnia [...] o waloryzacji jego emerytury (emerytura wynosi 2154,05 zł, lecz podlega zmniejszeniu m.in. w wyniku potrącenia świadczeń alimentacyjnych w wysokości 1292,43 zł do kwoty do wypłaty wynoszącej 493,76 zł), wyliczenia przez spółdzielnię mieszkaniową opłat za mieszkanie stanowiące miejsce jego zamieszkania (dokument ten wystawiono na imię jego syna; według niego lokal zajmują dwie osoby), protokołu obejmującego ugodę w sprawie alimentów i wyroku z dnia 29 maja 1990 r. orzekającego rozwód małżeństwa skarżącego, a także orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 9 sierpnia 2010 r. (skarżącego zaliczono do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wskazując, że może on wykonywać pracę w warunkach pracy chronionej i że wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie oraz korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji). Wnioskodawca podtrzymał swoje wyjaśnienia, podnosząc, że przebywa wraz z byłą żoną w mieszkaniu syna tymczasowo, ponosząc około 30% kosztów utrzymania lokalu. Stwierdził, że został rozliczony podatkowo przez organ rentowy oraz że rachunek bankowy zajęty w toku postępowania egzekucyjnego należał do jego byłej żony. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r., poz. 718) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem tę przesłankę udowodnić, przedstawiając dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Tymczasem skarżący wykonał takie wezwanie jedynie fragmentarycznie, pomijając większość wymienionych w nim dokumentów źródłowych. Trudno przy tym uznać, że ten stan rzeczy został przekonująco usprawiedliwiony. Wnioskujący mógł bowiem dostarczyć kopię rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy, chociaż nie rozlicza się osobiście. Brak tego dokumentu nie pozwala wykluczyć, że poza emeryturą osiąga on inne dochody podlegające opodatkowaniu, zwłaszcza jeżeli zważyć, iż akta administracyjne zawierają oświadczenia jego pracodawców i zleceniodawców, zgodnie z którymi w pewnych okresach wykonywał on działalność zarobkową. Zastrzeżenia budzą również wyjaśnienia dotyczące rachunku bankowego, skoro rachunek ten został skutecznie zajęty jako rachunek skarżącego, nie jego byłej żony. Wnioskodawca nie przedstawił przy tym potwierdzenia wypłaty emerytury, o które był wyraźnie wyzwany, co uniemożliwia odrzucenie ewentualności, że świadczenie to przelewane jest na rachunek bankowy, a co za tym idzie, że uchylono się od wykonania wezwania do nadesłania wyciągu z tego rachunku. Wątpliwości spowodowane sposobem, w jaki skarżący ustosunkował się do wezwania, dają się jednak rozstrzygnąć na jego korzyść na podstawie tych materiałów, które przedłożono. Wszystkie one potwierdzają jego oświadczenia. Treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dowodzi, że mało prawdopodobne jest, by przy ograniczonej możliwości wykonywania pracy i w ogóle funkcjonowania, kontynuował on działalność zarobkową, szczególnie jeżeli wziąć pod uwagę jego wiek. Z wyliczenia wysokości opłat za mieszkanie wynika z kolei, że należy ono do syna skarżącego i że zajmowane jest przez dwie osoby. Wreszcie wnioskodawca bezspornie jest rozwiedziony i obciążony obowiązkiem alimentacyjnym, dochodzonym od niego w trybie egzekucyjnym, co poważnie zmniejsza jego dochody. Są one zaś tak niewielkie, że poniesienie kosztów sądowych, choćby w najniższej wysokości, może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego, szczególnie iż nie może on domagać się od zamieszkującej z nim wciąż byłej żony, by udzieliła mu ona w tym celu niezbędnego wsparcia, choćby przejmując na siebie część opłat łączących się z lokalem. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.