I SA/Gl 881/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Mikołaj Darmosz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. w R. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 maja 2024 r. nr 6249 480000/71/211491/2023 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Przedmiot kontroli sądowej stanowiło postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Dyrektor Oddziału w Z. (dalej: "Dyrektor", "wierzycielem", "ZUS") z 16 maja 2024 r. nr 6249 480000/71/211491/2023 wydane na podstawie art. 83 c § 1a i art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 ze zm.- dalej: "ustawa systemowa") oraz art. 33 § 2 pkt 4 i 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") utrzymujące w mocy własne postanowienie z 28 kwietnia 2024 r. 4660/GT 480000/0351601/2023 w sprawie uznania za nieuzasadnione zgłoszonych przez "K" Sp. z o.o. w R. (poprzednio I Sp. z o.o. w G., dalej zwana: "Zobowiązana", "Skarżąca", "strona") zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuły wykonawcze o nr TW1480023002653 do TW1480023002655. Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Zobowiązana trzema pismami z 28 marca 2023 r. wniosła do Dyrektora zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, z których każdy przyporządkowany był do tytułów wykonawczych o następujących nr TW1480023002653, TW1480023002654, TW1480023002655. W piśmie tym wskazano na to, że stanowiący podstawę do prowadzenia postępowania tytuł wykonawczy narusza prawo, gdyż powinien zostać wydany na zarządzenie Prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej, a które to nie zostało opublikowane. Skarżąca upatrywała w powyższym naruszenia art. 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady praworządności i "jawności prawa". Skarżąca zakwestionowała umocowanie Dyrektora Oddziału do działania w sprawie. Strona podniosła, że tytuły wykonawcze nie zawierają adnotacji o nadaniu klauzuli wykonalności. Dyrektor pismem z 14 kwietnia 2023 r. wezwał Zobowiązanego do uzupełnienia braków formalnych w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, w tym poprzez określenie istoty zarzutów oraz dostarczenie dowodów uzasadniających żądanie. W treści wezwania przytoczono art. 33 § 2 u.p.e.a. w pełnym brzmieniu. Organ zamieścił w wezwaniu pouczenie, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podań (zarzutów) bez rozpatrzenia. Spółka nie odpowiedziała na wezwanie. Dyrektor postanowieniem z 28 kwietnia 2023 r. działając jako wierzyciel, a zarazem organ I instancji, oddalił zarzut zobowiązanego. Organ stwierdził, że dochodzony obowiązek istniał obejmował składkę na ubezpieczenie zdrowotne za okres 01/2023, a podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego była deklaracja rozliczeniowa. Kwoty n do zapłaty w deklaracji rozliczeniowej odzwierciedlają kwoty wykazane przez wierzyciela w wystawionym tytule wykonawczym. Dyrektor stwierdził, że tym samym zarówno obowiązek, jak i podmiot zobowiązany został prawidłowo określony przez wierzyciela w ww. tytule wykonawczym. Dochodzony obowiązek nie wygasł, nie został umorzony, stał się wymagalny. Organ ustalił, że w aktach egzekucyjnych sprawy jest zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia egzekucyjnego doręczone 7 marca 2023 r. Zobowiązany pismem z 11 maja 2023 r. wniósł do Dyrektora o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący powielił argumentację zaprezentowaną w zarzutach. Podtrzymał swoje stanowisko, co do braku zgodnych z Konstytucją RP podstaw do prowadzenia egzekucji przez Dyrektora. Dyrektor postanowieniem z 29 maja 2023 r. utrzymał w mocy własne postanowienie wydane w trybie pierwszoinstancyjnym. Dyrektor zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że to zobowiązany powinien wskazać okoliczności bądź dowody, z których wynika że dochodzony obowiązek nie istnieje. Organ powtórzył wyjaśnienia przedstawione w uzasadnieniu wcześniejszego postanowienia, a nadto wskazał że z art. 19 § 4 u.p.e.a. wynika, że Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Tym samym Dyrektor był prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wszczął czynności egzekucyjne w sprawie dotyczącej Skarżącego. Zobowiązany pismem z 3 lipca 2023 r. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora z 29 maja 2023 r. Uzasadniając skargę powtórzył swoje wcześniejsze stanowisko, kwestionując umocowanie Dyrektora do prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na brak właściwie (oficjalnie) opublikowanego zarządzenia prezesa ZUS dotyczącego właściwości miejscowej. W ocenie Skarżącego taka sytuacja jest niedopuszczalna i rażąco narusza prawa dłużnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 30 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 994/23 uchylił zaskarżone postanowienie (prawomocnym od 16 stycznia 2024 r.). Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co polegało na zaniechaniu wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu prowadzonym w następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd wskazał, na konieczność uwzględnienia przez Dyrektora oceny prawnej, a mianowicie konieczności respektowania art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. również w postępowaniu wywołanym wniesieniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2013 r., sygn. akt II GPS 4/12. Dyrektor postanowieniem z 16 maja 2024 r. wydanym w następstwie powyższego wyroku tut. Sądu, ponownie utrzymała własne postanowienie z 28 kwietnia 2023 r. Organ przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy, a w części merytorycznej powielił treść uzasadnienia postanowienia z 29 maja 2023 r. Pismem z 28 czerwca 2024 r. Spółka wniosła skargę na postanowienie Dyrektora z 16 maja 2024 r. zarzucając rażące naruszenie prawa i wnosząc o jego uchylenie. Dyrektor, reprezentowany przez pełnomocnika wykonującego zawód radcy prawnego, pismem z 16 lipca 2024 r. odpowiedział na skargę. Organ wskazał, że art. 22 § 2 u.p.e.a. stanowi, iż właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Z kolei siedziby i właściwość miejscową Dyrektorów Oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne uprawnione do stosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 § 4 u.p.e.a., określa załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej Dyrektorów Oddziałów ZUS wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne. Analiza przytoczonego rozporządzenia jednoznacznie potwierdza, że Dyrektor prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wszczął czynności egzekucyjne w sprawie skarżącego. Organ wniósł od oddalenie skargi oraz zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Kontroli Sądu poddano postanowienie wydane w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Orzeczenie to mieści się w kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – zwana dalej "p.p.s.a."), na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Skarga okazała się niezasadna i dlatego została oddalona. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżone postanowienie wolne jest od wad jakimi obarczone było postanowienie z 29 maja 2023 r., albowiem z dokumentacji sprawy nie wynika, aby przy jego wydaniu brał udział pracownik organu podlegający wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. z racji uczestniczenia w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Organ nie naruszył zatem art. 153 p.p.s.a. Przechodząc do istoty sprawy stwierdzić przychodzi, że zaskarżone postanowienie Dyrektora wydano w postępowaniu zapoczątkowanym wniesieniem przez Zobowiązaną środka prawnego w postaci zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W swej istocie, zarzut uregulowany w art. 33-34 u.p.e.a., zmierza do udaremnienia prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec zobowiązanego. Skuteczne zgłoszenie zarzutu przez zobowiązanego może otworzyć spór, co do zasadności prowadzenia egzekucji również w aspekcie materialnym (istnienia i wymagalność obowiązku). Zarzut z art. 33 u.p.e.a. jest środkiem prawnym o specyficznych cechach. W odróżnieniu od znanego z ogólnego postępowania administracyjnego odwołania (art. 127 i nast. k.p.a), jest środkiem "kierunkowym". Wniesienie zarzutu powinno spowodować badanie jego zasadności w granicach wskazanych przez stronę (podstaw zgłoszenia zarzutu). Niewłaściwa jest całościowa weryfikacja zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej ponad treść zarzutu. Przemawia za tym charakterystyka zarzutu jako środka zaskarżenia, a więc narzędzia prawnego stosowanego wyłącznie na wniosek uprawnionego podmiotu, o wyraźnie uregulowanych w ustawie podstawach jego zgłoszenia - art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a. W niniejszej sprawie pomimo wystosowania przez organ do Skarżącego, wezwania do uzupełnienia braków formalnych zarzutu m.in. poprzez określenie istoty i zakresu żądania pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, następnie braku oczekiwanej odpowiedzi w tej części, organ wydał merytoryczne postanowienie w przedmiocie zarzutów i nie uznał za uzasadniony żadnego z zarzutów wskazanych w art. 33 u.p.e.a. W ocenie Sądu w zaistniałej sytuacji, organ nie był uprawniony do działania z urzędu i zbadania zarzutu pod kątem spełnienia przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a., które nie zostały wskazane przez Zobowiązanego (por. wyrok WSA w Gliwicach z 10 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 1049/24 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Organ odniósł się do zarzutu, badając wszystkie wymienione w art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a. podstawy jego wniesienia, w tym dotyczące braku doręczenie upomnienia. W rozpatrywanej sprawie niezależnie od tego czy zarzut Zobowiązanej rozpatrywać pod względem merytorycznym czy też pod względem formalnym (brak wskazania okoliczności stanowiących podstawę zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej), to w obu tych wariantach wynik postępowania byłby negatywny dla strony. Wniesiony przez Spółkę zarzut nie mógłby zostać uwzględniony. Omówione uchybienie, nie miało zatem wpływu na wynik sprawy, albowiem jak zasadnie uznał organ, brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu opartego o okoliczności wskazane przez Spółkę. Podnoszone przez Zobowiązaną okoliczności dotyczące zarzucanych nieprawidłowości w umocowaniu Dyrektora w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, a także wadliwości tytułu wykonawczego mogłyby ewentualnie stanowić przedmiot rozpoznania, w odrębnym postępowaniu w przedmiocie umorzenia postępowania. Niedopuszczalność egzekucji oraz niespełnienie wymogów formalnych przez tytuł wykonawczy wymienione są bowiem jako przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego art. 59 § 1 pkt 1) i pkt 3) u.p.e.a. W tym miejscu Sąd wskazuje, że strona nie skierowała wniosku o umorzenie postępowania, a samo postępowanie egzekucyjne zostało już zakończone, na skutek ściągnięcia należności oraz ostatecznego rozpoznania zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucyjnego. Zamknięte zostały zatem możliwości ich rozpoznania, bowiem wobec zakończenia postępowania wniosek o jego umorzenie stałby się bezprzedmiotowy. Odnosząc się końcowo do zagadnienia właściwości rzeczowej i miejscowej Dyrektora należy wskazać za rozporządzeniem z 2 września 2016 r. ( ogłoszonym 7 września 2016 r. w Dzienniku Ustaw z 2016 r. poz. 1411)., w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne Minister Finansów określił, siedziby i właściwość rzeczową oraz miejscową dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne, uwzględniając strukturę organizacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz dostępność systemu teleinformatycznego obsługującego egzekucję administracyjną. Z załącznika do rozporządzenia wynika, że właściwym miejscowo i uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych wobec Zobowiązanej, mające wówczas siedzibę w G., był Dyrektor Oddziału ZUS w Z. Wniosek pełnomocnika organu dotyczący zasądzenia od Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, nie mógł zostać uwzględniony. W przepisach postępowania sądowoadministracyjnego w razie oddalenia w postępowaniu przed sądem I instancji skargi na akt lub zachowanie organu, nie przewidziano możliwości nałożenia na skarżącego ciężaru kosztów udziału organu w postępowaniu. Zastosowanie ma zatem zasada ogólna z art. 199 p.p.s.a., w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Pełnomocnik organu nie wskazał podstawy prawnej, z której wywodził swoje żądnie. Z powyższych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 p.p.s.a. i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.