I SA/Gl 89/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi A Sp. z o.o. w C., składając urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że z uwagi na trudną sytuację finansową firmy nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000,00 zł. Podkreśliła, że z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) jednoznacznie wynika, że Spółka poniosła w ostatnim roku obrotowym stratę w wysokości 315.626,79 zł. Dodatkowo wskazała, że posiada środki trwałe w postaci kilku maszyn, jednakże ponawiane od kilku lat próby ich sprzedaży nie przyniosły rezultatu. W ocenie strony jej trudną sytuację finansową potwierdzają załączone do wniosku dokumenty dotyczące 2010 roku, tj. CIT-8 oraz wyciągi bankowe z posiadanych przez nią rachunków (stan środków na jednym z nich na dzień 29 marca 2011 r. wyniósł 24,91 zł, natomiast na drugim rachunku na dzień 1 marca 2011 r. – 45,87 zł). Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy (majątek lub środki finansowe) stanowi kwota 1.500.000,00 zł, wartość środków trwałych Spółki wynosi 334.720,00 zł, a stan środków pieniężnych w kasie Spółki wynosi 26,37 zł. Pismem z dnia 6 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie odpisów bądź kopii: pełnego sprawozdania finansowego za rok 2009 (w tym bilansu, rachunku zysków i strat wraz z informacją dodatkową), sprawozdania finansowego za 2010 rok (w wersji zgłoszonej do urzędu skarbowego do dnia 31 marca 2011 r.), deklaracji na podatek od towarów i usług za sześć ostatnich miesięcy, raportów kasowych za ostatnie sześć miesięcy, wyciągu i wykazów ze wszystkich (jak podkreślono) rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą za okres ostatnich sześciu miesięcy, aktualnych (jak podkreślono) wypisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, dokumentów potwierdzających okoliczność podejmowania prób sprzedaży środków trwałych. Wykonując w terminie powyższe wezwanie podniesiono, że Spółka nie posiada aktualnie żadnych nieruchomości oraz żadnych dokumentów potwierdzających okoliczność podejmowania prób sprzedaży środków trwałych. Równocześnie nadesłano plik dokumentów, w tym: wyciągi z dwóch rachunków bankowych (wynika z nich, że stan środków na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku stanowi kwota 1.509,26 zł); raporty kasowe za okres od października 2010 r. do końca marca 2011 r. (stan kasy – odpowiednio – 582,46 zł); deklaracje VAT-7 z tego samego okresu (łączna podstawa opodatkowania wyniosła 112.250,00 zł); sprawozdanie zarządu Spółki za 2009 r.; sprawozdanie finansowe za rok 2009 (strata netto 179.493,76 zł); CIT-8 za 2009 r. (starta podatkowa 431.718,09 zł); sprawozdanie zarządu za 2010 r. oraz sprawozdanie finansowe za ten rok (zysk netto w kwocie 203.083,54 zł, wartość aktywów obrotowych: 1.657.449,12 zł, w tym towary: 1.164.700,00 zł); CIT-8 za 2010 r. (strata podatkowa – 315.626,79 zł). Postanowieniem z dnia 9 maja 2011 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. Odpis tego postanowienia został doręczony stronie skarżącej w dniu 27 maja 2011 r. W dniu 3 czerwca 2011 r. (data nadania) Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. Polemizując z twierdzeniami referendarza oświadczyła, że Spółka funkcjonuje jedynie dlatego, że stara się realizować układ zawarty w 2008 r. Podniosła, że suma sprzedaży za pierwsze 4 miesiące 2011 roku wynosi 14.900,00 zł netto, a koszty uzyskania za ten okres wynoszą 71.556,92 zł, z czego wynika, że strata za okres styczeń – kwiecień 2011 r. wynosi 56.656,92 zł, tak więc Spółka nie posiada płynności finansowej. Ponadto wskazała, że nieprawdą jest, iż "Spółka manipuluje okolicznościami stanu faktycznego", gdyż strata podatkowa za 2010 rok wg deklaracji CIT-8 rzeczywiście wynosi 315.626,79 zł, a dopiero w dniu 8 kwietnia 2011 r., a więc po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało przekazane do urzędu skarbowego sprawozdanie finansowe za rok 2010 (obejmujące rachunek zysków i strat oraz bilans). Podkreśliła dalej, że zgodnie z rachunkiem zysków i strat nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego strata ze sprzedaży za 2010 rok wynosi 137.690,25 zł. W ocenie strony na ostateczny wynik netto za ten rok, czyli zysk w wysokości 203.083,54 zł wpływa kwota "pozostałych przychodów operacyjnych" w wysokości 340.774,00 zł. Jak podkreśliła kwota ta nie znajduje jednak pokrycia w rzeczywistych przychodach Spółki, a podaje ona jedynie redukcję zadłużenia Spółki wynikającą ze zrealizowanej w danym roku części układu. Zatem w opinii strony skarżącej zysk bilansowy netto za 2010 r. wynika wyłącznie z zapisów księgowych a nie rzeczywistych przychodów. Ponadto nie zgadzając się z twierdzeniami referendarza oświadczyła, że stan rachunku bankowego, potwierdzony wyciągiem z konta bankowego w B z dnia 29 marca 2011 r. został podany w sposób prawidłowy i odzwierciedlający aktualny stan finansowy Spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Spółka dodatkowo wyjaśniła, że stan rachunków bankowych na dzień 28 lutego 2011 r. rzeczywiście wynosił 1.509,26 zł, jednak z przekazanego do Sądu wyciągu bankowego wyraźnie wynika, że kilka dni później, tj. w dniu 8 marca 2011 r. większość tych środków przekazana została do ZUS-u i Urzędu Skarbowego. Oświadczyła, że bilans za rok 2010 wskazuje, że łączna wartość zobowiązań Spółki na dzień 31 grudnia 2010 r. wynosi 728.293,36 zł, łączna wartość należności na ten sam dzień wynosi 186.609,48 zł, czyli aktualne zadłużenie Spółki na ten dzień przekracza spodziewane wpływy o kwotę 541.683,88 zł. Jej zdaniem przywołaną przez Sąd wartość środków trwałych i zapasów magazynowych wynoszącą odpowiednio 334.720,00 zł oraz 1.164.700,00 zł traktować należy jedynie jako zapis księgowy bowiem ponawiane od kilku lat próby sprzedaży tych środków i zapasów, nawet przy oferowaniu znacznej obniżki ceny, nie dały żadnych rezultatów. Końcowo podniosła, że o jej aktualnej sytuacji finansowej świadczy także fakt, iż prezes zarządu nie otrzymał w roku 2011 żadnego wynagrodzenia, zaś pracownicy Spółki za miesiące kwiecień i maj 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W punkcie wyjścia należało odnotować, że strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązek wykazania trudnej sytuacji materialnej, uzasadniającej uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie spoczywa na wnioskodawcy. Wskazać należy, iż przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "może być przyznane". Mając powyższe na uwadze, rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia analiza przedłożonych przez stronę dokumentów przy jednoczesnym uwzględnieniu wysokości ciążących na niej kosztów postępowania sądowego. Jak wynika bowiem ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym, dysponuje ona majątkiem o znacznej wartości, o czym świadczy wartość zgromadzonych przez nią środków trwałych, wynoszącą 334.720,00 zł, który to majątek może stanowić źródło pokrycia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w którym wpis od skargi wynosi 2.000,00 zł. Ponadto analiza przedłożonej dokumentacji (bilans sporządzony na dzień 31.12.2009 r., rachunek zysków i strat za okres od 01.01.2010 r. do 31.12.2010 r.) nie pozwala na stwierdzenie, aby skarżąca wykazała, iż posiadane przez nią aktywa finansowe nie wystarczają na pokrycie kosztów postępowania sądowego, a po uiszczeniu określonej kwoty tytułem kosztów sądowych nie będzie w stanie utrzymać płynności finansowej. Za zasadnością wniosku skarżącej nie przemawia w szczególności wykazanie straty za 2010 r. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza bowiem, iż podmiot traci płynność finansową i nie jest w stanie regulować własnych, wymagalnych zobowiązań. Podkreślenia wymaga, że wykazywana przez wnioskodawcę strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama tylko ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Zauważyć należy ponadto, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca z uwagi na swoją sytuację finansową zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Przeciwnie, Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym i jak wynika ze sprawozdania Zarządu A Sp. z o.o. za rok 2010 r. (karta nr 127) "wyniki ekonomiczne w roku 2010 wykazują istotną poprawę w stosunku do roku poprzedniego". Reasumując, nadesłany do akt sprawy materiał dowodzi, że niewątpliwie sytuacja finansowa Spółki jest trudna, jednakże zła sytuacja majątkowa osoby prawnej, która prowadzi bieżącą działalność gospodarczą, sama przez się nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, bowiem dochodzenie swoich praw przed sądem jest elementem tej działalności i wymaga, na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. Wydatki na koszty sądowe powinny być traktowane jako wydatki niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazać się szczególną zapobiegliwością i przezornością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, gdyż wiąże się ona ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym ponoszenia kosztów sądowych (vide: T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 632; postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/2004, publ. ONSAiWSA 2005/1/8). Dodatkowo wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt I FZ 463/04 podniósł, iż przyjąć należy, że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie uznać należy, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.