I SA/Gl 894/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...], [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku z dnia 5 października 2014 r. E. K. zwróciła się do Sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W jego motywach podniosła, że w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji finansowej z uwagi na brak pracy. Skarżąca zaakcentowała, że mieszka w [...], gdzie ogłoszono w stosunku do niej "upadłość majątkową". Wnioskująca boryka się z problemami zdrowotnymi od 2 grudnia 2012 r. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca przebywa we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem. Nie posiada jakiegokolwiek majątku, a lokal, w którym mieszka (87 m2) jest wynajmowany. E. K. zeznała, że wraz z mężem utrzymują się z zasiłków dla bezrobotnych. Łączna wysokość tych świadczeń stanowi kwotę 752,90 euro. Do formularza dołączono w tym zakresie dokument sporządzony w języku [...] . W tym samym formularzu skarżąca ustanowiła pełnomocnika do doręczeń w osobie S. K. Pismem z dnia 27 października 2014 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. nadesłanie kopii faktur lub rachunków wskazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie; 2. udokumentowanie wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym; w tym celu należało nadesłać zaświadczenia stosownych jednostek o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich trzech miesięcy, uwzględniające też formę wypłaty świadczeń (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy) oraz jaka część świadczenia jest potrącana tytułem zajęcia egzekucyjnego; dla udokumentowania dochodów z działalności gospodarczej należało nadesłać kopie dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy prowadzonej działalności gospodarczej w okresie ostatnich trzech miesięcy; świadczenia pieniężne z pomocy społecznej należało udokumentować za pomocą kopii stosownych decyzji; 3. nadesłanie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz o sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy; 4. nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2013 złożonych przez skarżącą oraz przez inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym. W przywołanym wyżej piśmie zawarto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane, jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Dodatkowo poinformowano skarżącą, że stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2011 r., nr 43, poz. 224 ze zm.) podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Wyjaśniono dalej, że jakikolwiek organ Państwa nie może wziąć pod uwagę dokumentu w języku obcym, i to nawet wtedy, gdy osoba piastująca funkcje tego organu sama się tym językiem posługuje. Ww. przesyłkę skierowaną do pełnomocnika do doręczeń, tj. S. K. na adres: ul. [...];[...] N., zawierającą wezwanie referendarza wraz z pouczeniem o skutkach jego niewykonania, awizowano dwukrotnie w dniach 5 i 13 listopada 2014 r., a zawiadomienia na tę okoliczność umieszczono we właściwej skrzynce na korespondencję. W dalszej kolejności wobec nie odebrania przesyłki w terminie, właściwy urząd pocztowy dokonał jej zwrotu w dniu 21 listopada 2014 r. do tut. Sądu z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie". Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należy odnieść się do skuteczności wezwania skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Otóż doręczenie wezwania, o którym mowa powyżej nastąpiło na zasadach określonych w art. 73 P.p.s.a. Zgodnie z art. 72 P.p.s.a. w przypadku, gdy doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. W myśl art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób opisany powyżej, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. W niniejszej sprawie przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia wniosku awizowano pierwszy raz w dniu 5 listopada 2014 r. oraz powtórnie w dniu 13 listopada 2014 r. Zgodnie więc z dyspozycją art. 73 P.p.s.a., skutek doręczenia wezwania referendarza nastąpił w dniu 19 listopada 2014 r., z kolei termin do uzupełnienia wniosku upłynął w dniu 26 listopada 2014 r. Przechodząc zaś do zasadniczych rozważań należało na wstępie podkreślić, że intencją E. K. jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozstrzygnięcie tego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza ni mniej ni więcej, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie uczyniła zadość powyższemu obowiązkowi, jako że nie doszło w tej sprawie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jej oświadczeń, a tym samym obiektywną ocenę jej możliwości płatniczych. Nie pozwala to uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Wziąwszy pod uwagę opisany wcześniej stan faktyczny należy w ramach tego uzasadnienia wyjaśnić celowość skierowania do skarżącej wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów i wydatków. Wystosowanie takiego wezwania było zaś w rozpatrywanej sprawie szczególnie konieczne z uwagi na to, że dla rzetelnej i kompleksowej oceny wniosku celowe jest zbilansowanie dochodów i wydatków gospodarstwa domowego skarżącej. Z tych względów niezbędną stała się nie tylko weryfikacja jej oświadczenia w kwestii dochodów ale co więcej, konieczne było ustalenie wysokości wydatków ponoszonych przez wnioskującą w jej gospodarstwie domowym. Wypada zaakcentować, że w toku niniejszego postępowania nie może być wzięty pod uwagę dokument sporządzony w języku [...] z przyczyn wyjaśnionych skarżącej w piśmie referendarza z dnia 27 października 2014 r. Poczynienie sygnalizowanych wyżej ustaleń jest tym bardziej uzasadnione, że na obecnym etapie postępowania jedynym realnym kosztem do poniesienia jest wpis sądowy od skargi, który wynosi tutaj 100 zł. Wpis ten jest najniższym z tych, które przewidziano w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.