I SA/Gl 894/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Anna Rotter, Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr 2401-IEE.711.1147.2022. 2401-IEE.7192.37.2023.9.DJ UNP: 2401-23-085340 w przedmiocie zarzutów w sprawie opisu i oszacowania wartości użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2023 r. Nr 2401-IEE.711.1147.2022. 2401-IEE.7192.37.2023.9.DJ UNP: 2401-23-085340 wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2022. 2000 ze zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 110u § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2022. 479), dalej ustawa egzekucyjna, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej Dyrektor) uchylił w całości postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej organ egzekucyjny) z dnia 28 października 2022 r. nr [...], dotyczące oddalenia zarzutów A. Sp. z o.o. w W. (dalej Spółka) w sprawie opisu i oszacowania wartości użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w K. przy [...] [...] i orzekł o uznaniu za zasadne zarzutów Spółki z dnia 14 lipca 2022 r. do opisu i oszacowania wartości użytkowania wieczystego nieruchomości położnej w K. ul. [...] [...], dla której Sąd Rejonowy K-[...] w K. prowadzi księgę wieczystą [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor wskazał, że w sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego operacie szacunkowym przedmiotowej nieruchomości ujęto wyłącznie pawilony handlowo-usługowe o łącznej powierzchni 2.946,06 m2, gdy tymczasem w wypisie z kartoteki budynków tam położonych wskazano zupełnie inne powierzchnie tj. 7.562 m2. Dyrektor stwierdził, że biegły przyjął powierzchnię wynikającą z dokumentu inwentaryzacji budowlanej jednej części gruntu tj. pawilony handlowe nr 1 i 2 (2 segmenty) sporządzonego w lipcu 2014 r. Zestawienie tych dwóch wartości pozwala na ustalenie różnicy powierzchni wynoszącą 4.616m2 co oznacza, że wycena mogła zaniżyć wartość szacunkową nieruchomości o co najmniej 78.841.280 zł. Dyrektor zauważył, że w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości nie jest wpisana powierzchnia zabudowy. Dlatego wyjaśnienia wymaga ustalenie rzeczywistej powierzchni budynku stanowiącego odrębną własność zgodnie z § 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 maja 2014 r. w sprawie szczegółowego sposobu przeprowadzania opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zdaniem Dyrektora wyjaśnienia biegłego w tym zakresie są niewystarczające. Ponadto biegły powinien wskazać, które z działek gruntu są zabudowane, które stanowią drogę dojazdową, parking, stację paliw i inne. Dodał, że wskazana przez Spółkę w zażaleniu powierzchnia zabudowy (11.089,30m2) jest niezgodna z powierzchnią wskazaną przez geodetę. Dyrektor podkreślił, że opis nieruchomości powinien zawierać konkretne dane dotyczące obiektów budowlanych i urządzeń znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem Dyrektora operat rzeczoznawcy majątkowego, podlega ocenie jako element materiału dowodowego, oraz że, ocenę wiarygodności dowodowej operatu szacunkowego należy odróżnić od oceny prawidłowości tego operatu. Stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, iż Spółka wniosła do organu egzekucyjnego żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie egzekwowanych należności, a tym samym organ nadzoru nie mógł okoliczności tej rozpatrzyć. Zauważył, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia 6 listopada 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 16 lipca 2020 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego w podatku od nieruchomości na rzecz Prezydenta Miasta K. za okres od stycznia 2009 r. do sierpnia 2011 r. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółka reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie: 1) art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nie odniesienie się, a w konsekwencji nieuwzględnienie wniosków dowodowych zawartych w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego w zakresie: a) wnioskowanego zwrócenia się do Sądu Rejonowego K. – [...] w K. I Wydział Cywilny w sprawie z powództwa A. Sp. z o.o. przeciwko Miastu K. o uzgodnienie treści przedmiotowej księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, o wskazanie na jakim etapie jest to postępowanie, a tym samym zaniechanie rozważenia konieczności zawieszenia procedowanego postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia wskazanego wyżej sporu, mającego bezpośredni wpływ na wartość rynkową nieruchomości stanowiącej jej przedmiot, oraz b) powołania biegłego sądowego geodety ze zleceniem dokonania pomiarów wszelkich zabudowań na działkach objętych KW o nr: [...], celem wykazania faktu rzeczywistej powierzchni zabudowy nieruchomości stanowiącej przedmiot sporu na poziomie 11.088 m2, a następnie przeprowadzenie dowodu z nowej opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność ustalenia aktualnej wartości rynkowej użytkowania wieczystego i zabudowań przy [...] [...] w K., podczas gdy, przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, szczególnie w kontekście niedających się usunąć braków dotychczasowej opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego, podnoszonych już w zarzutach do opisu i szacowania, które to braki uniemożliwiają dalszą merytoryczną weryfikację i odniesienie się do opinii, w tym np. do zastosowanej przez rzeczoznawcę metodologii wyceny. Jednocześnie Spółka zgadzała się z interpretacją, że organ egzekucyjny działał niezgodnie z prawem, podtrzymując w całości wcześniejszą argumentację. Z tych względów Spółka wniosła o: 1) uchylenie decyzji I i II stopnia, 2) umorzenie postępowania w całości, wobec niezgodności zajęć z prawem, gdyż wierzytelności zabezpieczone nie istnieją, zaś organ egzekucyjny nie był w stanie wykazać skuteczności decyzji na poczet zobowiązań de facto nie wiadomo czego (organ egzekucyjny nie jest w stanie wskazać konkretnej wierzytelności). Uzasadniając skargę Spółka podniosła, że szacowanie nieruchomości jest bezcelowe, gdyż nie ma wierzytelności, zaś interes prawny skarżącej Spółki istnieje w słusznym żądaniu zamknięcia bezcelowego postępowania organu egzekucyjnego prowadzonego przez organ I stopnia. Zdaniem Spółki rozważenia wymaga także fakt, iż Urząd Skarbowy K. nie przystąpił do uwłaszczenia na rzecz K. – to była sprawa ws. zasiedzenia przeciwko A., do której miał przystąpić US (kiedy były zobowiązania wcześniejsze), więc sami przystąpili do uszczuplenia należności dłużnika, czyli A.. Ustanowiono także zarządcę – do czego nie była prawa. Spółka podniosła, że US zajął pieniądze około 300 tys. zł z T. na poczet zobowiązań, jak również od roku 2000 1.776.000 zł (faktyczny depozyt) leży w US do dziś nierozliczone i już przynajmniej o to powinno być ograniczone działanie organu egzekucyjnego. Odpowiadając na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego motywy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia zauważyć należy, że dotyczyło ono zarzutów w sprawie opisu i oszacowania wartości użytkowania wieczystego nieruchomości przy czym organ nadzoru uchylił postanowienie organu egzekucyjnego w tym przedmiocie w wyniku złożonego przez stronę zażalenia. W myśl art. 110u § 1 ustawy egzekucyjnej zarzuty do opinii i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie. W protokole opisu i oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny podaje dane opisane w art. 110r § 1 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z § 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 maja 2014 r. w sprawie szczegółowego sposobu przeprowadzania opisu i oszacowania wartości nieruchomości jeżeli dane zawarte w wyciągach z księgi wieczystej lub z ewidencji gruntów i budynków, w szczególności dotyczące powierzchni lub sposobu korzystania z nieruchomości, nie odpowiadają stanowi rzeczywistemu, w opisie nieruchomości podaje się stan rzeczywisty i wyjaśnia, na czym polega niezgodność z danymi ujawnionymi w księdze wieczystej lub w ewidencji gruntów i budynków. Sąd zauważa, że operat szacunkowy, jak każdy dowód w sprawie podlega ocenie przez organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne. Na organie spoczywa bowiem obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości, a zatem i obowiązek oceny pod względem formalnym sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego opinii. W szczególności organ powinien zbadać czy operat szacunkowy został sporządzony przez osobę uprawnioną, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek czy braków jednak w sytuacji, gdy opinia biegłego jest rzeczowa, logiczna i spójna, a poczynione wyliczenia poprawne, zarówno organ administracji jak i sąd nie są uprawnione do jej podważania z uwagi na brak stosownej w tym zakresie wiedzy specjalistycznej (tak wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2023 r. sygn. akt III FSK 1841/21). Dodać należy, że operat szacunkowy jako opinia biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. stanowi sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego i wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych. Ocena operatu szacunkowego przez organ egzekucyjny nie jest więc możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych (tak wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 320/21). Ponadto warto wskazać, że "organ odwoławczy nie może samodzielnie ocenić, czy wartość nieruchomości jest zawyżona czy też zaniżona, gdyż wymaga to wiadomości specjalnych, jednak może i powinien ocenić czy operat zawiera wszystkie wymagane elementy prowadzące do tej końcowej oceny tj. oszacowania wartości nieruchomości" (tak wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2021 r. sygn. akt III FSK 3057/21). Jak wynika z akt sprawy i treści zaskarżonego rozstrzygnięcia w toku dokonywania czynności egzekucyjnych został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy, w którym wartość szacunkowa przedmiotowej nieruchomości została określona na kwotę 52.789.000 zł. W wyniku ukończenia opisu i oszacowania nieruchomości powstał protokół przesłany stronie, do którego strona wniosła zarzuty. Po rozpatrzeniu zarzutów Spółki organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia 28 października 2022 r., oddalił je, zaś Dyrektor postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2023 r. uchylił postanowienie organu egzekucyjnego i uznał wniesione zarzuty za zasadne. Wydając to rozstrzygnięcie Dyrektor słusznie zauważył, że sporządzony operat szacunkowy na podstawie którego sporządzono protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości, nie był pełny ani jasny, gdyż zawierał dane nie odpowiadające rzeczywistości w tym co do powierzchni budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości. Dyrektor wykazał, że powierzchnia ta przyjęta w opisie i w wypisie kartoteki budynków różni się o 4.616m2. Ponadto w operacie nie ustalono w jakim stanie znajdują się budynki wykazane w kartotece budynków ani jaka jest ich wartość. Dlatego też organ nadzoru uznał prawidłowo, iż wyjaśnienia wymaga ustalenie rzeczywistej powierzchni budynku stanowiącego odrębną własność oraz które z działek gruntu są zabudowane, a nadto jeżeli znajdują się na nich obiekty budowlane lub urządzenia konieczne jest ustalenie ich stanu. Dostrzeżone przez organ nadzoru braki i niejasności skutkowały koniecznością uchylenia postanowienia organu egzekucyjnego i uznanie za zasadne zarzutów Spółki w zakresie opisu i oszacowania wartości użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że nie były one uzasadnione i zmierzały do dokonania ustaleń wykraczających poza przedmiot rozstrzyganej sprawy. Należy bowiem zauważyć, że kwestia uzgodnienia treści przedmiotowej księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i toczącego się w tym przedmiocie postępowania nie ma związku z opisem i oszacowaniem spornej nieruchomości. Ponowne powołanie biegłego sądowego geodety nie znajduje uzasadnienia, skoro kwestia powierzchni zabudowy będzie podlegać ustaleniu przez uprawnionego do tego rzeczoznawcę majątkowego, a nie biegłego z innego zakresu. Bezzasadne było również żądanie umorzenia postępowania w całości wobec niezgodności zajęć z prawem. Należy bowiem wskazać, że zakresem badania Sądu objęta jest wyłącznie kwestia prawidłowości rozstrzygnięcia dotyczącego opisu i oszacowania nieruchomości, a nie problem dotyczący celu i zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w ramach którego sporządzono opis i oszacowanie. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 21 października 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 622/20, iż zarzuty zgłaszane na podstawie art. 110u § 1 ustawy egzekucyjnej nie mogą być traktowane jako regulacja umożliwiająca kwestionowanie wszelkiego rodzaju nieprawidłowości składających się na dopuszczalność prowadzenia egzekucji. Badanie w tym zakresie przewidziane zostało innymi przepisami ustawy egzekucyjnej, w tym jej art. 33 i art. 59. Należy zauważyć, że strona wniosła żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, które podlega rozpatrzeniu w innym niż badana sprawa trybie. Ponadto poza zakresem orzekania pozostawała okoliczność zasiedzenia czy ustanowienia zarządu czy też kwestia depozytu znajdującego się w Urzędzie Skarbowym. Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób przewidziany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2023. 1634) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.