I SA/Gl 897/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2016 r. sprawy ze skargi J. K. i K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w przedmiocie zarządzenia oględzin nieruchomości i wezwania strony do jej udostępnienia oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...]r., nr [...], na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: O.p.), po rozpoznaniu zażalenia J. i K.K. (dalej: skarżący) stwierdziło niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy Z. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...]r., nr [...], w przedmiocie zarządzenia w dniu 29 lutego 2016 r. oględzin nieruchomości budynkowej tj. budynku handlowo-usługowego oraz budowli położonej w Z. przy ul. [...] na działce nr [...] oraz w przedmiocie wezwania strony do udostępnienia we wskazanej dacie przedmiotu oględzin. Przedmiotowe postanowienia zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ pierwszej instancji postanowieniami z dnia [...]r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia skarżącym wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2015 r. oraz za 2016 r. Następnie w dniu [...]r. w związku z toczącym się postępowaniem podatkowym w sprawie ustalenia wysokości zobowiązań w podatku od nieruchomości za 2015 r. oraz za 2016 r. organ pierwszej instancji wydał postanowienie, w którym zarządził na dzień 29 lutego 2016 r. przeprowadzenie oględzin nieruchomości budynkowej tj. budynku handlowo- usługowego oraz budowli położonej w Z. przy ul. [...] na działce nr [...] oraz wezwał strony do udostępnienia we wskazanej dacie przedmiotu oględzin. Postanowienie to zostało doręczone skarżącym w dniu 8 lutego 2016 r. Skarżący złożyli zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia w całości oraz wnosząc o zobowiązanie organu pierwszej instancji do merytorycznego ustosunkowania się do tego postanowienia. Następnie w dniu [...]r. organ pierwszej instancji wydał decyzje w sprawie ustalenia skarżącym wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015 r. w kwocie [...]zł (nr [...]) oraz wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwocie [...]zł. (nr [...]). Od obu wskazanych powyżej decyzji skarżący wnieśli odwołania. Organ odwoławczy rozpoznając zażalenie stwierdził, że zaskarżenie postanowienia z dnia [...]r., jeszcze przed wydaniem decyzji kończących postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2015 oraz 2016 r. było niedopuszczalne. Zgodnie bowiem art. 228 § 1 pkt 1 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Jak natomiast wynika z art. 228 § 2 O.p. postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania jest ostateczne. Wskazane przepisy znajdują odpowiednie zastosowanie do zażaleń, co wynika z art. 239 O.p. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pierwszy etap postępowania zażaleniowego przed organem odwoławczym to etap badania formalnego, nazywany również postępowaniem wstępnym. W przypadku pozytywnego wyniku badania wstępnego organ - bez wydania jakiegokolwiek aktu - przystępuje do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia. Jeżeli natomiast badanie wstępne zakończy się negatywnym wynikiem, to nie dochodzi wówczas do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia. W takiej sytuacji organ jest obowiązany zakończyć postępowanie jednym z formalnych, ostatecznych postanowień kończących sprawę. Zatem w ramach postępowania wstępnego dotyczącego zażalenia należy najpierw przeprowadzić badanie jego dopuszczalności. Organ odwoławczy wskazał, że niedopuszczalność zażalenia może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i również podmiotowym. Jak stanowi art. 236 § 1 O.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. W świetle tego przepisu zażalenie nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od wszystkich postanowień. Zażalenie przysługuje jedynie na niektóre postanowienia tj. na postanowienia, co do których ustawodawca wyraźnie stwierdził, że podlegają one zaskarżeniu w drodze postanowienia. Aby tę kwestię rozstrzygnąć należy każdorazowo badać przepisy procesowe stanowiące podstawę wydania konkretnego postanowienia. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że w odniesieniu do postanowienia w przedmiocie przeprowadzenia oględzin ustawodawca nie przewidział możliwości jego zaskarżenia. Powoduje to, że w razie wniesienia zażalenia na to postanowienie organ odwoławczy, zobligowany jest w ramach kontroli wstępnej stwierdzić jego niedopuszczalność. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że przyjęte rozwiązanie ustawowe nie pozbawia stron możliwości kwestionowania postanowienia dotyczącego przeprowadzenia oględzin, lecz może się to odbyć wyłącznie w ramach wniesionego odwołania od decyzji, kończącej postępowanie przed organem pierwszej instancji. Wobec wniesienia przez skarżących odwołań od decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2015 r. i 2016 r. prawidłowość tego postanowienia będzie oceniana przez organ odwoławczy w ramach odrębnych postępowań toczących w sprawie tych odwołań. W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wskazali, że nie zgadzają się z treścią postanowienia i żądają zajęcia właściwego stanowiska i właściwej interpretacji w terminie zgodnym z prawem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy (które nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy, dotyczy bowiem skargi na indywidualną interpretację podatkową). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organ odwoławczy, który otrzymał odwołanie wraz z aktami sprawy podatkowej, ma obowiązek dokonać wstępnych ustaleń, czy nie zachodzą powody wyłączające możliwość załatwienia sprawy co do istoty. Tak więc zgodnie z treścią art. 228 O.p., organ odwoławczy ocenia, czy: 1) odwołanie jest dopuszczalne, 2) odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie, 3) odwołanie spełnia warunki wynikające z art. 222 O.p. Wskazane przepisy znajdują odpowiednie zastosowanie do zażaleń, co wynika z treści art. 239 O.p. Podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 228 § 1 pkt 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 228 § 2 O.p.). W literaturze i orzecznictwie wskazuje się, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze podmiotowym, jak również przedmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienia odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych. Z kolei przedmiotowe przyczyny niedopuszczalności odwołania obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ordynacja podatkowa tak stanowi (art. 236 § 1 O.p.). W przeciwieństwie do odwołań, zaskarżalne są tylko takie postanowienia, co do możliwości wzruszania których ustawodawca wyraźnie pozytywnie się wypowiedział. Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Na wydane przez organ pierwszej instancji postanowienie z dnia [...] r. na podstawie art. 216 O.p. oraz art. 155 i 198 O.p. w przedmiocie zarządzenia oględzin nieruchomości oraz wezwania strony do udostepnienia we wskazanej dacie przedmiotu oględzin nie przysługuje zażalenie. W odniesieniu do tego postanowienia brak jest bowiem ustawowego zapisu o prawie wniesienia zażalenia, a zgodnie z art. 236 § 1 O.p. na postanowienie służy zażalenie, tylko wtedy, gdy przewiduje to ustawa. Reasumując w przypadku ustalenia, iż zażalenie jest niedopuszczalne, przepis art. 228 § 1 O.p. w zw. z art. 239 O.p. obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność tego zażalenia. Należy wskazać, na co zwrócił także uwagę organ odwoławczy, że jeżeli na postanowienie nie służy zażalenie, to zaskarżenie takiego postanowienia może nastąpić tylko w ramach odwołania od decyzji. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Skarga podlega zatem oddaleniu na mocy art. 151 P.p.s.a.