I SA/Gl 9/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych Prawomocnym postanowieniem z dnia 2 marca 2007 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zwolnił A.B. od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. W motywach tamtego rozstrzygnięcia odnotowano, że budżet domowy skarżącej nie pozwoli na uiszczenie wpisu sądowego do skargi, tym bardziej, że A.B. zainicjowała w tym samym czasie inne postępowanie przed WSA w Gliwicach. Przyjęto jednocześnie, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości, w stosunku do której toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności. Referendarz zaakcentował w tych ramach, że rozstrzygnięcie jakie zapadnie w tamtym postępowaniu pozwoli ewentualnie skarżącej na pobieranie pożytków z tejże nieruchomości oraz da możliwość wystąpienia z roszczeniem wobec męża o zwrot należnych pożytków za okres, w którym pełnił on zarząd spornej nieruchomości. W dniu 26 czerwca 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wpłynął do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF), w którym A.B. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach obecnie złożonego wniosku odnotowano, że skarżąca nie ma możliwości poniesienia ciężaru kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody oraz trudną sytuację finansową, spowodowaną działaniami egzekucyjnymi podjętymi przez urząd skarbowy. Podniosła, że na nieruchomości, o którą toczy się spór przed sądem powszechnym ustanowiono hipotekę. Dochód jej matki, wskutek egzekucji komorniczej, wynosi w chwili obecnej [...] zł. Z kolei wynagrodzenie skarżącej stanowi kwotę [...] zł. A.B. zaakcentowała nadto problemy zdrowotne jej oraz matki. Skarżąca oświadczyła, że mąż w dalszym ciągu nie dopuszcza jej do udziału w korzyściach z tytułu wspólnie posiadanej nieruchomości. W tych ramach oświadczyła nadto, że przed Sądem Rejonowym w G. nadal toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika, że A.B. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką. Wnioskująca nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych o wartości przekraczającej [...]. Dochód wspólnego gospodarstwa domowego oszacowano na kwotę [...] zł netto. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączono szereg kserokopii dokumentów źródłowych, w tym: deklarację PIT-37 za 2007 r., zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia wierzytelności, wyciągi z rachunków bankowych skarżącej, zawiadomienie o ustanowieniu hipoteki przymusowej kaucyjnej na nieruchomości należącej w ½ do A.B., korespondencję Sądu Rejonowego w G. w sprawach o sygn. [...] i [...], deklarację aktualizacyjną NIP-3 wraz z załącznikami (dokumentującymi fakt zaprzestania prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej), zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT-Z), umowę o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, faktury VAT dokumentujące dostawę usług teleinformatycznych, potwierdzenia dokonania opłat z tytułu: czynszu, abonamentu TV, dostawy energii elektrycznej, ubezpieczenia na życie. Skarżąca dodatkowo złożyła oświadczenia, z których wynika, że: 1) nie ma żadnych korzyści z nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], 2) nie prowadzi w chwili obecnej żadnej działalności gospodarczej, 3) wydatki na opłaty mieszkaniowe są ponoszone przez nią w [...] %, 4) skarżąca i jej matka wydają miesięcznie kwotę ok. [...] zł na zakup lekarstw, 5) stałe miesięczne wydatki z wyłączeniem niezbędnych lekarstw stanowią kwotę [...] zł. Do wniosku dołączono nadto kserokopie "odcinków" świadczenia emerytalnego G.P. oraz dokumentację medyczną skarżącej i jej matki. Analiza nadesłanego przez skarżącą materiału źródłowego pozwoliła przyjąć, że miesięczny dochód gospodarstwa domowego A.B. wynosi ok. [...] zł. Z kolei stałe miesięczne wydatki stanowią kwotę ok. [...] zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Na wstępie rozważań przyszło zwrócić uwagę, że na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania sądowego uznano, iż skarżąca nie miała możliwości poniesienia tylko i wyłącznie wpisu sądowego od skargi, oraz że postanowienie podjęte w tym przedmiocie do chwili obecnej zachowało swą prawną moc. Zgodnie bowiem z art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zmiana ta w przypadku postępowania w przedmiocie prawa pomocy musi być istotna. Instytucja prawa pomocy stanowi wszak gwarancję przysługującego stronie m. in. na mocy art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu – nie może być zaś mowy o realizacji tego prawa, gdy sytuacja majątkowa strony w trakcie jednego postępowania jest oceniana odmiennie niż uprzednio i na niekorzyść tylko z uwagi na fakt, iż zmieniła się ona w jakimkolwiek stopniu, choćby nieznacznym. Byłoby to zresztą nie do pogodzenia z zasadą zaufania do organów państwa oraz stabilności orzeczeń sądowych. Należało zatem w tym miejscu odnotować, że sytuacja finansowa skarżącej pogorszyła się. Dla zobrazowania tej konstatacji wypada przytoczyć zestawienie dochodów i wydatków jej gospodarstwa z okresu, w którym orzekano w przedmiocie przyznania prawa pomocy po raz pierwszy i w chwili obecnej. I tak poprzednio przyjęty dochód stanowił kwotę [...], obecnie – [...] zł, wydatki: [...] zł, obecnie – [...] zł. Z kolei należy w tym miejscu odnotować, że nic natomiast nie zmieniło się w zakresie dodatkowych źródeł dochodów skarżącej. Nadal trwa postępowanie w sprawie zniesienia współwłasności nieruchomości, z której skarżąca, jak przyjęto w poprzednim orzeczeniu, mogłaby czerpać korzyści majątkowe. Nieruchomość ta w dalszym ciągu pozostaje zajęta przez męża A.B. Mając na uwadze poczynione wyżej spostrzeżenia, rozpoznający wniosek uznał, że skarżąca na obecnym etapie postępowania nie będzie w stanie partycypować w kosztach sądowych. Z tych względów uzasadniona jest zmiana stanowiska przyjętego w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 2 marca 2007 r., na mocy którego prawomocnie przyznano skarżącej prawo pomocy tylko i wyłącznie poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Za takim rozstrzygnięciem przemawia nadto okoliczność zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych w ramach odrębnego postępowania sądowego. Taki stan rzeczy miał miejsce na mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I SO/Gl 11/07. Należy jednakże odnotować w tym miejscu, że zakres obecnie przyznanego prawa pomocy wiąże od daty podpisania niniejszego orzeczenia wraz z uzasadnieniem i nie obejmuje dotychczas uiszczonych (należnych) w tej sprawie kosztów sądowych. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.