I SA/Gl 90/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącego adwokata. Przedmiotem skargi R.K., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., którym utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. Inspektorat w T. o odmowie zwolnienia z egzekucji środków zablokowanych w związku z zajęciem wynagrodzenia za pracę. Pismem procesowym z dnia 22 listopada 2012 r. skarżący zwrócił się do Sądu z prośbą o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu. Wyjaśnił w tych ramach, że w chwili obecnej otrzymuje zasiłek rehabilitacyjny, który jest jedynym źródłem jego dochodów. W ramach urzędowego formularza PPF z dnia 5 stycznia 2012 r. R.K. zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku odnotował, że otrzymywane przez niego świadczenie (898,78 zł) nie wystarcza mu na pokrycie bieżących rachunków ani kosztów leczenia i rehabilitacji. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący zajmuje mieszkanie spółdzielcze o pow. 45,9 m². W oparciu o dokumenty źródłowe, nadesłane w odpowiedzi na ww. wezwanie referendarza sądowego z dnia 20 stycznia 2012 r., ustalono, co następuje. Stałe miesięczne wydatki, które skarżący powinien ponosić wynoszą ponad 1.000,00 zł. Posiadany przez skarżącego rachunek bankowy zasilany jest w ramach debetu. Z dokumentów przedstawionych przez skarżącego wynika, że świadczenie rehabilitacyjne przyznano mu do marca 2012 r. W roku 2010 skarżący korzystał ze wsparcia ośrodka pomocy społecznej, z którego to otrzymywał zasiłki celowe, w tym na zakup żywności. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należało odnotować, że zakres wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy został przez niego oznaczony w pkt 4 druku urzędowego formularza wniosku PPF. Intencją wnioskującego jest więc uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Przyszło w tym miejscu podkreślić, iż skarga w niniejszej sprawie, złożona została na postanowienie dotyczącą spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z treścią art. 239 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przedmiotem skargi jest działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należało zatem stwierdzić, że takim zwolnieniem z mocy samej ustawy objęty jest w tej sprawie R.K.. Oznacza to – mając na uwadze treść art. 241 P.p.s.a. – że skarżący zwolniony jest od obowiązku ponoszenia zarówno opłat sądowych, w tym wpisów sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z tych względów wniosek, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, stał się bezprzedmiotowy, a postępowanie z tego wniosku podlega umorzeniu, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadziło się do zbadania przesłanki przyznania prawa pomocy w kontekście ustanowienia pełnomocnika. Stosownie więc do treści art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Dokonawszy analizy sytuacji majątkowej wnioskującego przez pryzmat przywołanej wyżej przesłanki należało stwierdzić, że R.K. wykazał, że nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. W toku rozpoznania wniosku wzięto przede wszystkim pod uwagę fakt, że skarżący osiąga dochód, który nie pokrywa wszystkich jego niezbędnych wydatków. Taki stan rzeczy skutkuje m.in. rezygnacją z leczenia czy rehabilitacji. Niedopuszczalnym jest zatem sytuacja, w której konieczność poniesienia kosztów związanych z udziałem w postępowaniu sądowym, mogłaby limitować podstawowe wręcz potrzeby życiowe osoby, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. W wyniku poczynionych wyżej ustaleń orzeczono w kwestii wniosku o ustanowienie pełnomocnika w pkt 2 części dyspozytywnej postanowienia, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., art. 254 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.