I SA/Gl 911/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Madej (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 27 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" S.A. w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w kwestii wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji p o s t a n a w i a odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji stwierdził swą niewłaściwość i przekazał Sądowi wniosek skarżącej Spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, który został mu przekazany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wniosek ów był adresowany do Kolegium i – jak wynika z tzw. prezentaty – wpłynął do tego organu jednocześnie ze skargą. Jako podstawę wniosku wskazano art. 61 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.). W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej zwrócił uwagę na skomplikowany charakter sprawy oraz na fakt, że przed Sądem toczą się postępowania w kilku analogicznych sprawach, które zawieszono w związku z pytaniem prawnym przedstawionym Trybunałowi Konstytucyjnemu w jednej z nich. Jego zdaniem uzasadnia to uwzględnienie wniosku "do momentu rozstrzygnięcia spornej kwestii przez Trybunał Konstytucyjny ze względu na poważne skutki, które może wywołać jej natychmiastowe wykonanie". Pełnomocnik zaznaczył, że skutki te mogą powstać nie tylko po stronie Spółki, lecz także gminy, będącej beneficjentem spornego podatku. Tej ostatniej kwestii poświęcił zresztą najwięcej miejsca, omawiając następstwa, jakie dla budżetu gminy mógłby spowodować ewentualny zwrot podatku wraz z odsetkami za zwłokę, m.in. zwiększenie założonego deficytu budżetowego o prawie 70%. W jego ocenie "konieczność zwrotu podatku wraz z odsetkami przez Gminę najprawdopodobniej przyczyniłaby się do naruszenia jej równowagi budżetowej i utraty płynności finansowej, co w konsekwencji może prowadzić do zahamowania inwestycji planowanych przez Gminę oraz do ograniczenia bieżących wydatków". Pełnomocnik podkreślił, że zapłata wspomnianej kwoty przez Spółkę "stanowiłaby dodatkowe uszczuplenie jej aktywów finansowych potrzebnych do prowadzenia działalności gospodarczej", choć przyznał, iż uszczuplenie to nie byłoby znaczne. Zauważył też, iż "wykonanie decyzji nie pozostanie bez wpływu na postępowania podatkowe za kolejne lata, a tym samym skumulowana kwota egzekwowanych należności będzie materialna z punktu widzenia działalności gospodarczej Spółki". Odpowiadając na wezwanie Sądu, pełnomocnik skarżącej zmodyfikował podstawę prawną wniosku na art. 61 § 3 P.p.s.a., podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wytknąć organowi odwoławczemu poważne uchybienia, jakich dopuścił się odnośnie do skierowanego doń wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało bowiem obowiązek ten wniosek rozpoznać na podstawie art. 61 § 2 P.p.s.a., który został zresztą wprost przywołany przez stronę. Nie było natomiast jakichkolwiek podstaw prawnych do przekazania wniosku organowi pierwszej instancji. Niemniej jednak, zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności w całości lub w części. Na obecnym etapie postępowania jedynie Sąd jest zatem władny orzec w przedmiocie wniosku, zaś pełnomocnik skarżącej na wezwanie zmodyfikował wniosek w sposób, który to umożliwia, m.in. rozszerzając jego podstawę prawną na wspomniany art. 61 § 3 P.p.s.a. Zaznaczyć wszelako wypada, iż w przywołanym przepisie sformułowano stosunkowo restrykcyjne przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nadając tej instytucji charakter wyjątkowy i uzależniając jej zastosowanie od wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych. W świetle jego treści wniosek o wstrzymanie wykonania można mianowicie uwzględnić wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odnosząc się do wniosku, stwierdzić trzeba, że pełnomocnik nie wykazał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji, czy ściślej utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, może wiązać się z tego rodzaju niebezpieczeństwem dla skarżącej Spółki. Przyznał przecież, że uszczuplenie aktywów Spółki, mogące stanowić konsekwencję zapłaty podatku wraz z odsetkami, nie będzie znaczne, z kolei jego rozważania na temat wpływu tej okoliczności na przebieg innych, przyszłych postępowań podatkowych są niejasne i nieprzekonujące. Nie wiadomo w szczególności, dlaczego nieuwzględnienie wniosku w niniejszej sprawie miałoby się przyczynić do skumulowania kwoty egzekwowanych należności, skoro wstrzymanie wykonania nie oznacza ani umorzenia zobowiązania, ani wstrzymania okresu naliczania odsetek za zwłokę. Tym samym w interesie podatnika jest raczej jak najszybsze uiszczenie podatku i oczekiwanie na ewentualne uwzględnienie skargi oraz zwrot tej kwoty powiększonej o należne odsetki, nie zaś wpłacanie takiej powiększonej kwoty później – w razie wstrzymania wykonania i następnie oddalenia skargi. Ponadto pełnomocnik nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji, która mogłaby przemawiać na rzecz jego stanowiska, i co za tym idzie sprawić, że nie miałoby ono charakteru wywodów wyłącznie hipotetycznych. Podobnie należy ocenić tę część wniosku, skądinąd najobszerniejszą i mającą pierwszoplanowe znaczenie, która odnosi się do interesów budżetowych gminy będącej beneficjentem spornego podatku. Ten aspekt zagadnienia, łączący się z interesem publicznym, jest niewątpliwie istotny i nie pozostaje bez wpływu na wstrzymanie wykonania, gdyż w art. 61 § 3 P.p.s.a. nie zastrzeżono, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma dotyczyć jedynie wnioskodawcy. Niebezpieczeństwo to nie musi więc odnosić się tylko niejako bezpośrednio do jego prawnie chronionych interesów i może obejmować swoim zakresem oddziaływania sferę szerszą, zwłaszcza mającą doniosłe znaczenie społeczne, jak np. płynność finansowa gminy. Tego rodzaju racje nie mogą mieć jednak znaczenia w kontekście przywołanym we wniosku, gdyż powinny ustąpić wymogom, jakie wynikają z zasad praworządności i sprawiedliwości, które muszą być przestrzegane zwłaszcza przez taki podmiot, jakim jest gmina. W ich świetle zaś świadczenie publicznoprawne, które okazało się nienależne, należy zwrócić, niezależnie od problemów budżetowych, jakie mogą się z tym wiązać, szczególnie jeśli zważyć, że zostało one określone przez organ będący zarazem organem wykonawczym gminy, reprezentującym jej interesy i działającym w przekonaniu, iż stanowi ono przychód gminy. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności, Sąd na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.