I SA/Gl 913/10

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych - interpretacji w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, który później, jak uściśliła w piśmie z dnia [...] 2010 r., rozszerzyła o żądanie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku zwróciła uwagę na swoją niepełnosprawność, mającą charakter trwały, oraz na związane z nią koszty leczenia, szczególnie wydatki na leki i na dojazdy do lekarzy. Podkreśliła, że niska emerytura, stanowiąca jedyne źródło jej dochodu, nie wystarcza na bezproblemowe pokrycie wszystkich bieżących kosztów życiowych. Według wniosku strona nie posiada jakiegokolwiek majątku. Skarżąca dołączyła do wniosku i przedstawiła na wezwanie referendarza sądowego dowody, które generalnie potwierdzają powyższe okoliczności, m.in. kserokopie: orzeczenia z dnia 7 lutego 2006 r. zaliczające ją na stałe do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (według niego skarżąca jest niezdolna do pracy i wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze, a także korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji), dokumentacji dotyczącej jej leczenia i łączących się z nim kosztów (m.in. licznych faktur wystawionych przez apteki, z których najwyższa opiewa na kwotę [...] zł, zaświadczeń, że skarżąca leczy się w kilku poradniach specjalistycznych, położonych poza miejscem jej zamieszkania), potwierdzenia wypłaty emerytury w kwocie [...] zł, rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za ostatni rok (mimo to skarżąca przedstawiła też odpis zeznania podatkowego złożonego przez siebie osobiście) oraz potwierdzenia otwarcia przez skarżącą i jej córkę w dniu [...] 2010 r. rocznej lokaty terminowej na kwotę [...] zł. Ponadto wnioskodawczyni we wspomnianym piśmie z dnia [...] 2010 r. wyjaśniła, że zamieszkuje w mieszkaniu należącym do córki, zajmując jednak jeden pokój i partycypując w kosztach utrzymania mieszkania do kwoty [...] zł. Zastrzegła również, że utrzymuje się samodzielnie. Skarżąca wyraziła też zamiar osobistego uczestniczenia "w procesie sądowym" wraz z ustanowionym dla niej pełnomocnikiem. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w takim zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż w jej sytuacji zachodzi przesłanka do uwzględnienia jej żądania w całości. Uzyskuje ona bowiem stały dochód, który wystarcza jej na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków, a także na poczynienie oszczędności. Nie można przecież pominąć faktu, że wnioskodawczyni w dniu 30 czerwca 2010 r. – czyli tuż po sporządzeniu skargi (jest ona opatrzona datą [...] 2010 r.), kiedy już powinna się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów postępowania, zabezpieczając na ten cen niezbędne środki – założyła wraz z córką lokatę terminowa na kwotę przekraczającą wielokrotnie wysokość wpisu w niniejszej sprawie. Nie bez znaczenia pozostaje również, iż zamieszkuje ona wspólnie z córką. Okoliczność ta, niezależnie od samodzielności finansowej strony, niewątpliwie przyczynia się co najmniej do zmniejszenia przypadających na nią kosztów utrzymania, skoro np. opłaty mieszkaniowe ponoszone są przez nią jedynie w części – wspólnie z pozostałymi osobami zajmującymi lokal. To, że skarżąca nie wykazała, iż nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie oznacza jednak, że nie wykazała ona zarazem, iż nie może ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 P.p.s.a., m. in. zwolnienie od kosztów sądowych. Do wniosku, że w stosunku do wnioskodawczyni taka przesłanka została spełniona, prowadzi wzgląd przede wszystkim na niewielką wysokość dochodów strony, a także na jej stan zdrowia, z którym wiążą się znaczne dla niej wydatki na leczenie i dojazdy. Nie można też tracić z pola widzenia, że środki na wspomnianej lokacie zostały przez skarżącą zgromadzone wspólnie z córką, czyli że nie jest ona jedyną osobą uprawnioną do korzystania z nich i zapewnie nie stanowią one efektu oszczędności poczynionych tylko przez nią. Zaznaczyć wypada, że wybór powyższej postaci częściowego prawa pomocy na obecnym etapie postępowania w sposób pełniejszy niż ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika przyczynia się do realizacji przysługującego skarżącej prawa do sądu. Stoi ona wszak przed koniecznością uiszczenia wpisu od skargi, stanowiącego element kosztów sądowych, od których ją zwolniono, natomiast udział profesjonalnego pełnomocnika na razie nie jest jeszcze potrzebny. Zgodnie bowiem z art. 175 § 3 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Podkreślić również trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącej możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii na dalszym etapie postępowania. Nie ogranicza też istotnie możliwości osobistego reprezentowania strony w postępowaniu, skoro wnioskodawczyni – pomimo stanu swojego zdrowia – deklaruje zamiar takiego udziału w postępowaniu, i to także w przypadku ustanowienia dla niej pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.