I SA/Gl 920/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej za sierpień 2011 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym złożonego na urzędowych formularzach PPF z dnia 22 września i 7 października 2014 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ramach urzędowego formularza z dnia 22 września 2014 r. stwierdził, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości 1600 zł. Zwrócił zarazem uwagę, że jest poważnie chory i na leczenie wydaje kwotę około 800 zł. Koszt mieszkania oszacował na 600 zł. Załączył opinię sądowo-lekarską z dnia 10 kwietnia 2014 r., zgodnie z którą jego stan zdrowia uniemożliwia mu udział w czynnościach procesowych. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, dokumentów obrazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2013 złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentów dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, w szczególności kopii raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług, ksiąg rachunkowych albo podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy (w pełnej wersji), a także karty płac dotyczących jego pracowników za ostatni miesiąc i ewidencji środków trwałych, dokumentu określającego tytuł prawny, na podstawie którego skarżący korzysta z lokalu podanego jako jego adres zamieszkania, np.: odpisów z ksiąg wieczystych, kopii umów najmu itp., dokumentów wskazujących wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, tj. faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp. oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie, skarżący na kolejnym urzędowym formularzu, z dnia 7 października 2014 r. podtrzymał swoje oświadczenia, choć tym razem wysokość wydatków związanych z zakupem stałych leków określił na kwotę 300 zł, stwierdzając, że na pozostałe wydatki życiowe wydaje kwotę 460 zł. Zaznaczył też, iż toczą się przeciwko niemu postępowania egzekucyjne. Ponadto nadesłał kserokopie: aneksu do umowy najmu lokalu zawartej przez niego z adwokatem prowadzącym kancelarię adwokacją zmieniającą wysokość czynszu na kwotę 600 zł wraz z fakturą potwierdzającą uiszczenie tej należności, faktury dotyczącej opłaty za energię elektryczną w kwocie 213,28 zł, potwierdzenie wypłaty emerytury za wrzesień 2014 r. i decyzji w sprawie waloryzacji tego świadczenia z dnia 7 marca 2014 r. (na obu tych dokumentach widnieje inny adres zamieszkania skarżącego niż podany dla potrzeb niniejszego postępowania) oraz zeznania podatkowego za ubiegły rok wraz z informacją o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej, niewykazującej jednak jakichkolwiek przychodów z tego tytułu. Wszystkie wezwania w postępowaniu doręczone zostały do rąk upoważnionego pracownika skarżącego, który potwierdził ich odbiór pieczęcią z jego firmą jako przedsiębiorcy wykonującego działalność gospodarczą w zakresie handlu, usług, marketingu i pośrednictwa. Skarżący złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy także w jedenastu innych sprawach, które toczą się równolegle przed Sądem – wszystkie wnioski stanowią przedmiot dzisiejszego posiedzenia. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Tymczasem skarżący nie wykonał takiego wezwania w wystarczającym stopniu, pomijając część żądanej dokumentacji, w tym tę o kluczowym znaczeniu dla sprawy. Nie nadesłał w szczególności zaświadczenia w sprawie zameldowania, co uniemożliwia poczynienie ustaleń w tym zakresie. Są one zaś niezbędne, gdyż oświadczenia skarżącego budzą poważne wątpliwości, także w świetle przedłożonych przez niego dokumentów. Otóż adres podany przez niego jako miejsce jego zamieszkania jest adresem siedziby jego przedsiębiorstwa: korespondencję kierowaną pod ten adres odbiera pracownik skarżącego używający jego pieczęci firmowej; ponadto wnioskujący korzysta z tego lokalu na podstawie umowy najmu zawartej z innym podmiotem wykonującym działalność zarobkową, co pozwala domniemywać, że lokal ten ma charakter użytkowy. Domniemanie to wzmacnia fakt, że w treści potwierdzenia wypłaty emerytury i decyzji waloryzującej to świadczenie podano inny adres skarżącego, ten sam, który jego małżonka wskazała jako adres swojego miejsca zamieszkania w sprawach o sygn. akt od I SA/Gl 336/13 do I SA/Gl 347/13, gdzie występowała jako skarżąca. Tym samym nie wiadomo, gdzie wnioskodawca w rzeczywistości zamieszkuje i z kim tworzy wspólne gospodarstwo domowe. W tym kontekście zauważyć wypada, że wezwanie obejmowało dokumenty dotyczące osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Trzeba mieć również na względzie, że na małżonku ciąży obowiązek udzielania współmałżonkowi pomocy finansowej, w tym w zakresie prowadzonego postępowania sądowego, i to niezależnie od stosunków majątkowych w małżeństwie, np. od panującej w nim rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09, LEX nr 563242). Nie nadesłano też żadnego z wymienionych w wezwaniu dokumentów mających obrazować wynik finansowy działalności gospodarczej, którą skarżący prowadzi, czego dowodzą choćby podniesione wyżej okoliczności związane z doręczaniem mu korespondencji w sprawie. Przedłożona kopia zeznania podatkowego nie ma w tej materii większego znaczenia, skoro wykazuje sytuację sprzed kilkunastu miesięcy, odnosząc się do przychodów z ubiegłego roku. Potrzebę dokładnego wyjaśnienia tej kwestii uzasadnia dodatkowo to, że oświadczenia skarżącego na temat jego dochodów i wydatków nie mogą być uznane za rzetelne i spójne. W drugim ze złożonych przez siebie urzędowych formularzy obniżył on wszak ponaddwukrotnie (z 800 zł do 300 zł) kwotę, jaką przeznaczać ma na leczenie, co podyktowane było zapewne tym, że przyjęcie poprzednio podanej kwoty przy jednoczesnym uwzględnieniu później udokumentowanych wydatków, tj. czynszu najmu (ponad 600 zł) i opłaty za energię elektryczną (213,28 zł), prowadziłoby do wniosku, że suma wszystkich tych kosztów jest wyższa niż zadeklarowany dochód z emerytury. Skarżący nie miałby już więc żadnych środków na opłacenie kosztów utrzymania. Skądinąd poprzestał on w tym zakresie na oświadczeniu, wyliczając wysokość tych kosztów na 460 zł, choć według wezwania miał te należności udokumentować. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.