I SA/Gl 927/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ramach urzędowego formularza z dnia 29 sierpnia 2016 r. oświadczyła, że samotnie wychowuje syna, ucznia gimnazjum, i utrzymuje się jedynie z wynagrodzenia oraz z alimentów w kwotach po około 1000 zł. Podkreśliła jednak, że jest zatrudniona na czas określony, do końca września bieżącego roku. Skarżąca wyliczyła swoje wydatki, m.in. kwotę około 400-500 zł przeznaczaną miesięcznie na spłatę zobowiązań, nie wskazała natomiast żadnego majątku. Pismem doręczonym w dniu 19 września 2016 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, odpisu umowy o pracę skarżącej, odpisu aktualnej umowy określającej wysokość alimentów na syna skarżącej lub innego dokumentu, na podstawie którego te alimenty obecnie są wypłacane, np. odpisu wyroku wydanego w tym zakresie, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2015 złożonych przez skarżącą oraz przez inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentacji, z której będzie wynikała wysokość zadłużenia z tytułu wspomnianych we wniosku zobowiązań oraz wysokości kwot uiszczonych z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności odpisów umów, na podstawie których skarżąca zobowiązania zaciągnęła, pokwitowań, poleceń zapłaty itp., dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżącej lub osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz wskazującej wysokość wydatków związanych z leczeniem, o których mowa we wniosku, w szczególności z zakupem leków (faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itd.), a także odpisów faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżącej oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wezwanie to nie zostało dotąd wykonane. Skarżąca ubiegała się o przyznanie prawa pomocy w innych postępowaniach, które toczyły się przed Sądem, przykładowo w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1023/13 zwolniono ją częściowo od kosztów sądowych, a kolejny jej wniosek oddalono (postanowienia z dnia 25 września 2013 r. oraz z dnia 13 sierpnia 2014 r.). Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Można tego wymagać szczególnie od strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Tymczasem strona skarżąca w ogóle nie wykonała takiego wezwania – termin wyznaczony w tej materii upłynął bezskutecznie z dniem 26 września 2016 r. Należy zaś podkreślić, że stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwanie tego rodzaju wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak dokumentów źródłowych wyklucza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawczyni, w szczególności dochodów i wydatków jej gospodarstwa domowego, skądinąd nierzadko podanych we wniosku jedynie w przybliżeniu, czego dowodzi użycie zastrzeżenia "około" lub ujęcie niektórych danych w pewnym przedziale liczbowym. Nie można również nawiązać do ustaleń faktycznych poczynionych w tej materii kilka lat temu w innych sprawach skarżącej, gdyż dawno utraciły one swoją aktualność, zwłaszcza jeżeli zważyć, iż w świetle jej oświadczeń jej położenie miało ulec zmianie nawet w trakcie krótkiego okresu, jaki upłynął od dnia złożenia wniosku. Niewykonanie wezwania wyklucza zatem uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się wręcz pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.