I SA/Gl 930/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że uzyskuje dochody z działalności rolniczej w wysokości około [...] zł rocznie, czyli średnio [...] zł miesięcznie, i wobec skromnego wynagrodzenia jego małżonki ([...] zł), ma na utrzymaniu rodzinę, w skład której wchodzi również dwójka małoletnich dzieci. Wyeksponował, iż w skutek orzeczenia o jego odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki jawnej, w której uczestniczy z innymi producentami rolnymi, wynoszącymi łącznie [...] zł, wszczęto postępowanie egzekucyjne i zajęto wszystkie jego rachunki bankowe. Wnioskodawca podniósł, że na podstawie prawomocnego nakazu zapłaty z dnia [...]r. ciąży na nim nadto zobowiązanie w kwocie [...] zł oraz że zaciągnął kredyty na kwotę [...] zł. Zwrócił też uwagę na stan zdrowia swej córki, która przeszła sześć operacji i nadal pozostaje w leczeniu, z czym łączą się koszty rzędu [...] zł rocznie. Według wniosku majątek strony obejmuje: dom o powierzchni 200m2, gospodarstwo rolne o powierzchni 33,14 ha oraz samochód osobowy o wartości [...] zł. Do wniosku dołączono odpisy: wspomnianego nakazu zapłaty z dnia [...]r. (skarżący wraz z małżonką wymienieni w nim zostali pośród dziewięciu osób zobowiązanych solidarnie), siedmiu tytułów wykonawczych wystawionych na skarżącego w związku z zaległościami spółki jawnej oraz wystawionych na ich podstawie w dniu [...]r. zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego w czterech bankach (dwa z nich mają siedzibę w G., jeden w K., jeden we W.). Następnie skarżący wykonał co do zasady ściśle wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, z wyjątkiem jednak tej jego części, która odnosiła się do rachunków bankowych prowadzonych we wspomnianych bankach. Wezwano go mianowicie o przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont albo wystawionych przez banki zaświadczeń o przebiegu zajęć rachunków bankowych, informujące o wysokości kwot już spłaconych oraz pozostających jeszcze do spłaty, tymczasem przedstawił on wyłącznie zaświadczenie z Banku A w G., informując, iż jest ono nadal zajęte przez komornika. Zaświadczenie to nie zawiera takich danych, wskazując tylko "wielkość obrotów od dnia [...] do [...]" ("strona W-n – [...] zł, strona Ma – [...] zł"). Wnioskodawca nadesłał nadto: odpisy zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych w tym Banku oraz w banku z siedzibą w K. z dnia 28 marca i 29 lipca 2008 r. (należności główne określono w nich odpowiednio na [...] zł i [...] zł), odpis umowy o pracę małżonki i zaświadczenie jej pracodawcy oraz wyciąg z jej rachunku bankowego (ostatnie wynagrodzenie przelane na ten rachunek wyniosło [...] zł; odnotowano także inne wpływy, m. in. kwoty [...] zł wpłaconej w dniu 8 listopada 2008 r. przez skarżącego. Saldo końcowe na rachunku zamknęło się kwotą [...]zł), zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki (wykazano w nich przychód jedynie ze stosunku pracy tej ostatniej), odpisy z ksiąg wieczystych (według niego wszystkie nieruchomości rolne należące do skarżącego są obciążone hipotekami na rzecz banku, w księdze wieczystej nr [...] mowa jest o dożywociu ustanowionym na rzecz dwóch osób), odpisy dokumentacji medycznej córki skarżącego i niektórych rachunków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz zaświadczenie w sprawie dochodowości gospodarstwa rolnego skarżącego, w świetle którego skarżący posiada [...]ha, przy czym zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 22 września 2008 r. przeciętny dochód z takiego hektara wynosi [...] zł. Ustosunkowując się do tego ostatniego zaświadczenia, skarżący stwierdził, że nie jest ono aktualne, gdyż średni dochód naliczono w oparciu o cenę pszenicy z ubiegłego roku (około [...]zł za tonę), która była znacznie niższa niż cena obowiązująca w roku bieżącym (około [...] zł za tonę). Podkreślił zarazem, iż nie nadesłał decyzji w sprawie dopłat rolniczych w tym roku, ponieważ jeszcze jej nie otrzymał. Poruszył również kwestię kosztów utrzymania, których nie jest w stanie udokumentować, m. in. kosztów opału wynoszących [...] zł miesięcznie. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż w jego najogólniej rozumianej sytuacji materialnej powyższa przesłanka została spełniona, chociaż nadesłał on zdecydowaną większość żądanych w wezwaniu dokumentów, które przy tym generalnie potwierdzają jego oświadczenia. Pośród nich brak bowiem wyciągów poświadczających zajęcie rachunków lub zaświadczeń w sprawie zajęcia, zawierających dane sprecyzowane w wezwaniu referendarza sądowego. Z przedłożonych zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych, a zwłaszcza z jedynego przedstawionego zaświadczenia wystawionego przez bank nie wynika wszak jakakolwiek informacja na temat przebiegu procesu spłacania rozpatrywanych zajęć. Hipotetycznie nie można zatem wykluczyć ewentualności, że należności, w związku z którymi tych zajęć dokonano, zostały już w części lub nawet w całości spłacone, tym bardziej iż skarżący był w analizowanym zakresie tylko jedną z kilku osób zobowiązanych solidarnie. W tym kontekście symptomatyczne jest, że wnioskodawca dołożył staranności, by zgromadzić wszystkie inne żądane dokumenty, a wyłącznie w tej materii nie zastosował się do wyraźnej treści wezwania, mimo iż siedziby banków, z jednym wyjątkiem, znajdują się bądź w miejscowości stanowiącej jego miejsce zamieszkania, bądź w jej pobliżu. Omówiona kwestia nie tylko nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę sytuacji skarżącego, ale także niejako wzmacnia inne zastrzeżenia, jakie budzi przedłożony przezeń materiał dowodowy, które w przeciwnym razie miałyby mniejsze, może nawet drugoplanowe znaczenie. Odnoszą się one przede wszystkim do dochodów z gospodarstwa rolnego skarżącego, które zostały przez niego określone na [...]zł rocznie, podczas gdy w świetle zaświadczenia w sprawie dochodowości gospodarstwa powinny one wynosić [...]zł (iloczyn [...] zł i [...]ha przeliczeniowych). Kwota ta musi więc być uznana za zaniżoną, także jeśli wziąć pod uwagę, iż cena pszenicy, mająca stanowić podstawowy element wyliczenia średniego dochodu, jest w roku bieżącym dwukrotnie niższa. Nietrudno bowiem wyliczyć, że gdyby tak było, to ów średni dochód również powinien się obniżyć o połowę – do kwoty, która i tak znaczenie przewyższa sumę zadeklarowaną we wniosku ([...]zł). Zresztą tak radykalna obniżka dochodowości jest nieprawdopodobna, jeżeli porówna się obwieszczenia Prezesa GUS wydane na przestrzeni ostatnich lat, np. przyjęcie przeciętnego dochodu z hektara przeliczeniowego sprzed 10 lat, tj. ogłoszonego w obwieszczeniu tego organu z dnia 28 października 1998 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 1997 r. (Monitor Polski Nr 38, poz. 525), czyli kwoty [...]zł, prowadziłoby do wyliczenia dochodu z gospodarstwa skarżącego w kwocie [...] zł (iloczyn [...] zł i [...]ha przeliczeniowych). Podnieść przy tym trzeba, że wnioskodawca uchylił się od nadesłania ostatnio otrzymanych decyzji w sprawie dopłat, które przy dość dużym areale wykorzystywanym przez niego do prowadzenia działalności rolniczej powinny stanowić źródło stosunkowo znacznego dochodu. Niewątpliwie jednak kwoty te nie wykluczałyby co najmniej częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, gdyby zgromadzone dowody pozwoliły na pewne ustalenia potwierdzające oświadczenia skarżącego w sprawie przebiegu skierowanych przeciwko niemu postępowań egzekucyjnych, a to zwłaszcza z uwagi na jego zobowiązania kredytowe oraz stan zdrowia jego córki, wymagający kosztownego leczenia. Podobne znaczenie miałaby zapewne wątpliwość, łączącą się z liczbą osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym. Sprowadza się ona do rozbieżności pomiędzy oświadczeniami wnioskodawcy a odpisem jednej z ksiąg wieczystych, zgodnie z którym w skład tego gospodarstwa wchodzą dodatkowo jeszcze dwie osoby. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.