I SA/Gl 932/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych na skutek wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy; Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, G. K. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten został złożony na druku formularza PPF z dnia 2 lutego 2009 r. W jego uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym (mieszkanie spółdzielcze własnościowe – własność K. B. ) przebywa wraz z małżonką. Ich łączne dochody oznaczono w kwocie [...] zł brutto. Skarżący oświadczył nadto, że posiada pakiet akcji Spółki Akcyjnej A o wartości nominalnej w kwocie [...] zł. W druku PPF nie oznaczono jednak zakresu wniosku. Mając na względzie złożone wyżej oświadczenie, biorąc również pod uwagę materiały źródłowe zebrane w aktach administracyjnych sprawy, pismem z dnia 9 lutego 2009 r., referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku – w terminie 7 dni – poprzez: 1) wykazanie za pomocą odpisów stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, energia elektryczna, woda, telefon; potwierdzenia dokonania opłat czynszowych itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało uwzględnić wydatki ponoszone w lokalu stanowiącym adres zamieszkania jak i w lokalu, który ustanowiono jako miejsce dla korespondencji (o ile takie są ponoszone), 2) nadesłanie wyciągów lub wykazów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego i pozostałych osób będących we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 3) nadesłanie zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń (kwoty netto) z okresu ostatnich trzech miesięcy (ten punkt wezwania dotyczy wnioskującego i jego żony oraz innych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; zaświadczenia te winny uwzględniać premie oraz inne gratyfikacje otrzymywane poza wynagrodzeniem zasadniczym) wraz z informacją w jaki sposób środki te zostały wypłacone (przelew, wypłata w kasie, itp.), 4) wykazanie tytułu prawnego do lokali położonych w Ś. przy ul. [...] i ul. [...] (własność, współwłasność, służebność itp. – np. aktu własności, odpisu z księgi wieczystej, umowy darowizny, najmu, użyczenia, itp.), 5) złożenie wyjaśnień dot. posiadanych akcji spółki prawa handlowego; o ile sprzedaż tych akcji jest niemożliwa to należało tę okoliczność wykazać, 6) nadesłanie aktualnego zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane w lokalach mieszkalnych wskazanych w pkt 4 niniejszego wezwania, 7) nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za rok 2007 oraz za 2008 r. (jeśli zostało sporządzone; w tych ramach należy ewentualnie nadesłać PIT-11). Ten punkt wezwania dotyczy skarżącego i wszystkich osób pozostałych z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Pouczono przy tym skarżącego, że niezastosowanie się do wezwania w wyżej zakreślonym terminie i zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a. Jednocześnie zobowiązano G. K. do jednoznacznego sprecyzowania zakresu wniosku pod rygorem przyjęcia, że intencją skarżącego jest zwolnienie od wpisu sądowego do skargi. Wskazane wyżej wezwanie, przesłane na podany przez G. K. adres dla korespondencji, uznano za doręczone skarżącemu w dniu 2 marca 2009 r. Pismem procesowym z dnia 9 marca 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący zwrócił się o wydłużenie terminu wyznaczonego dla uzupełnienia wniosku do dnia 31 marca 2009 r. W tych ramach skarżący wyjaśnił, że zakres uzupełnienia jest na tyle obszerny, iż w wyznaczonym terminie nie będzie w stanie zgromadzić wymaganych dokumentów. Przywołany wyżej wniosek został uwzględniony w ramach zarządzenia referendarza sądowego z dnia 12 marca 2009 r., którego odpis doręczono skarżącemu w dniu 3 kwietnia 2009 r. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został uzupełniony do dnia dzisiejszego. Jednocześnie do dnia dzisiejszego nie oznaczono jego zakresu. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż przyjęto w tej sprawie, że skarżący wnioskuje o przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego do skargi. Założenie takie jest wynikiem braku odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 9 lutego 2009 r., a przede wszystkim wskutek złożenia obecnie rozpoznanego wniosku bezpośrednio w następstwie wezwania skarżącego do uiszczenia rzeczonej opłaty. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się zatem do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym opłat i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Badanie, czy w danym przypadku spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy następuje w oparciu o oświadczenie złożone na stosownym formularzu. Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (patrz art. 252 § 1 P.p.s.a.), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem Sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W takim bowiem znaczeniu pojawiło się w tym przepisie sformułowanie "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r.). Innymi słowy, na skutek wskazanych przez stronę wnioskującą dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma ona dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Wypada więc zaakcentować, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Trzeba jeszcze w tym miejscu zaakcentować, że zgodnie z art. 255 P.p.s.a., "jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a. [druk PPF – ref.], okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego." Zastosowanie w tym przypadku tego przepisu znajduje uzasadnienie w dwojaki sposób. Po pierwsze, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadza się w praktyce do badania wzajemnej relacji pomiędzy dochodami strony wnioskującej, pomniejszonymi o niezbędne wydatki, a przewidywanymi kosztami postępowania sądowego. Rozpoznający wniosek nie posiadał wiedzy w jakim stopniu dochód w kwocie [...] zł brutto jest pomniejszany każdego miesiąca o stałe wydatki. W tym celu wygenerowano przede wszystkim pkt 1 wezwania z dnia 9 lutego 2009 r. Po drugie, analiza oświadczenia skarżącego, mając przy tym na uwadze znane z urzędu okoliczności wynikające z akt sprawy o sygn. I SA/Gl 494/07, skutkowała ujawnieniem kilku wątpliwości, które znalazły wyraz w pozostałych punktach rzeczonego wezwania referendarza sądowego. W konsekwencji odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zachodzi w stosunku do niego, w szczególności bowiem nie wykonał wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z intencją skarżącego termin do uzupełnienia wniosku został wydłużony. Pomimo to wezwaniu referendarza sądowego nie uczyniono zadość do dnia dzisiejszego. Nie pozwala to uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Wobec tego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.