I SA/Gl 934/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (spr.),, Protokolant Magdalena Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi F. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę SW Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. nr [...] dokonał F. O. wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2004 r. (nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne) z tytułu podatku rolnego od gruntów ornych klasy 5 o powierzchni 0,8604 w wysokości [...] zł oraz podatku od nieruchomości – od gruntu o powierzchni 500,00 m. kw. w kwocie [...] zł. Łączny wymiar podatku wynosi zatem [...] zł. We wniesionym od tej decyzji odwołaniu podatnik zarzucił, iż obliczenie podatku od powierzchni 500 m. kw. jest błędne, ponieważ 1/8 tej powierzchni, w wyniku dziedziczenia po E. O., przeszła na Skarb Państwa (wskazał, że na Skarb Państwa przeszła 1/8 ogólnej powierzchni nieruchomości "czyli 1138 m.kw"). Podkreślił również, że nie nastąpiło rozgraniczenie terenu, który – zdaniem podatnika – winien był przeprowadzić Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta w Z. Jednocześnie wniósł o "rozpatrzenie odwołania i wydania decyzji dla Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w Z. ostatecznego rozgraniczenia nieruchomości i uporządkowania spraw podatkowych". Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium, odwołując się do treści art. 4 ust. 1 i ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zaakcentowało, że podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych oraz, że jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. W ocenie organu odwoławczego oznacza to, że organ podatkowy może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Zaznaczono również, że z ewidencji gruntów wynika, iż F. O. jest jednym ze współwłaścicieli opodatkowanych nieruchomości, a ewidencja ta jest dla organu podatkowego urzędowym źródłem informacji faktycznych i dane w niej zawarte wiążą organy podatkowe. Podkreślono wreszcie, że dopiero ujawnienie w ewidencji gruntów Skarbu Państwa, jako współwłaściciela, a następnie wydzielenie stosownej nieruchomości w trybie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, pozwoli na obciążenie strony obowiązkiem podatkowym od zmniejszonej powierzchni gruntów. Ze złożonej przez podatnika skargi na powyższą decyzję wynika, iż nie zgadza się on z rozstrzygnięciami organów obu instancji. Do skargi dołączył odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. sygn. akt [...], z którego wynika, że spadek po zmarłym E. O. ( w konsekwencji śmierci jego spadkobierców) dziedziczy w całości Skarb Państwa. Z powyższego podatnik wywiódł wniosek, że Skarb Państwa jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, a obciążanie go obowiązkiem płacenia podatku za Skarb Państwa jest krzywdzące. Uznając, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zostało powiadomione o udziale we współwłasności nieruchomości Skarbu Państwa, przytoczył świadczące o tym fakcie argumenty. Wskazał, że Prezydent Miasta Z., pismem z dnia [...] r., wystąpił do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Z. o wykreślenie z ksiąg wieczystych KW [...], [...], [...] E. O. i wpisanie w jego miejsce Skarbu Państwa (pismo w aktach). Podkreślił również, że jego pełnomocnik (adwokat) pismem z dnia [...] r., w którym to piśmie zawarta została propozycja wydzielenia "części udziału nieruchomości Skarbu Państwa pod drogę... oraz wydzielenie reszty tego udziału w nieruchomości od strony ul. [...] i przejęcie jej przez Skarb Państwa" (kopię pisma dołączono do skargi). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu objętej skargą decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi nie można uznać za zasadną. Istota sporu zasadniczo koncentruje się na wyjaśnieniu kwestii, czy organ podatkowy pierwszej instancji mógł obciążyć skarżącego, nakazem płatniczym na łączne zobowiązanie pieniężne, całą kwotą podatku przypadającego od nieruchomości, w sytuacji, gdy jest on jedynie jej współwłaścicielem. Stosownie do art. 3 ust. ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. nr 9, poz. 84 ze zm.), jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Z kolei art. 91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.), w zakresie pojęcia odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe, odsyła wprost do przepisów kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. Chodzi tutaj, rzecz jasna, o solidarność dłużników (bierną), którą normuje art. 366 k.c. Oznacza to, że organ podatkowy może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników, tj. współwłaścicieli łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzytelności przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Faktem w sprawie bezspornym jest to, że skarżący jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości. Z dołączonego do akt sprawy wypisu z rejestru gruntów wynika, iż F. O.jest właścicielem udziału wynoszącego 78/96 części przedmiotowej nieruchomości. Z kwestią tą zresztą strona nie polemizuje. Wprawdzie z art. 92 § 1 Ordynacji podatkowej wynika zasada, zgodnie z którą solidarna odpowiedzialność podatników za zobowiązania powstające w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 2 zachodzi wówczas, gdy decyzje podatkowe zostaną doręczone przynajmniej dwóm podatnikom, to jednak wyjątek od tej reguły przewidziany został w § 2 art. 92 O.p. Zasady przewidzianej w § 1 art. 92 nie stosuje się do podatników ponoszących solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 2, jeżeli pobierane są one w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. Tego rodzaju przypadki uregulowane zostały w art. 6c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 1993 r. nr 94, poz. 431 ze zm.), zgodnie z którym (ust. 1) osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego, a jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego (wystarczy jeden z tych dwóch ostatnich podatków), dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), wystawionej (adresowanej) na któregokolwiek ze współwłaścicieli i tylko jemu dostarczanej (por. też: S.Babiarz, B.Dauter, B.Gruszczyński, R.Hauser, A.Kabat M.Niezgódka-Medek – Ordynacja podatkowa. Komentarz, Lexis Nexis,, Warszawa 2004, s. 341). Należy w tym miejscu podnieść, iż organ podatkowy pierwszej instancji rozstrzygnął o łącznym zobowiązaniu pieniężnym podatnika za 2004 r., obejmującym zarówno podatek rolny, jak i podatek od nieruchomości (w decyzji pierwszoinstancyjnej powołano się m.in. na obie te ustawy). Nie zmienia tego faktu prawnego okoliczność, iż obciążenie podatkiem rolnym od gruntu ornego, o powierzchni 0,8604 ha 5-tej klasy, wynosi [...] zł. W tej sytuacji zastosowanie ma art. 92 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, w świetle którego – w kontekście przytoczonej wyżej treści art. 6c ustawy o podatku rolnym – wystarczy doręczenie decyzji (nakazu płatniczego) osobie, na którą wystawia się taką decyzję, aby powstało zobowiązanie solidarne pozostałych podmiotów (współwłaścicieli), którym – zgodnie z istotą łącznego zobowiązania pieniężnego – nie doręcza się decyzji podatkowej powołującej do życia zobowiązaniowy stosunek prawny (por. B.Adamiak, J.Borkowski, R.Mastalski, J.Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, UNIMEX, s. 374). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, iż podnoszone przez skarżącego zarzuty o nie uwzględnieniu w ewidencji gruntu, a także rozstrzygnięciu podatkowym Skarbu Państwa, jako współwłaściciela nieruchomości, są bez znaczenia. Trzeba też podkreślić, iż Skarb Państwa nie korzysta z podmiotowego zwolnienia z podatku od nieruchomości, przewidzianego w art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Z kolei samo dokonanie podziału przedmiotowej nieruchomości, w oparciu o odrębne regulacje prawne, nie spowoduje zmian w stosunkach własnościowych nowych działek (współwłaścicielami obu działek nadal będą dotychczasowi współwłaściciele w identycznych proporcjach). Zmiana stosunków własnościowych, polegająca na przyznaniu całkowitej własności jednej z działek podatnikowi, a drugiej Skarbowi Państwa, może nastąpić – po dokonaniu podziału – np. w wyniku umownego zniesienia współwłasności. Dopiero w takim wypadku zakres przedmiotowy obowiązku podatnika w podatku od nieruchomości pomniejszony zostanie o nieruchomość, której nie jest współwłaścicielem. Zakres sądowej kontroli decyzji administracyjnej, z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprowadza się do badania pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153, poz. 1270). Dokonując kontroli we wskazanym zakresie Sąd nie stwierdził, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego podatkowego oraz zasad postępowania w określonym wyżej zakresie. W tej sytuacji skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). SJ/