I SA/Gl 934/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 13 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. (S.) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy wydania kserokopii dokumentów z akt sprawy w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącego adwokata. W skardze z dnia 18 lipca 2018 r. W. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach między innymi z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Skargą objęte zostało postanowienie organu w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie z akt sprawy kserokopii m.in. tytułów wykonawczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W dalszej kolejności, w następstwie wezwania do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, skarżący nadesłał druk PPF z dnia 5 września 2018 r., w którym ponowił zakres wniosku. W jego motywach nawiązał przede wszystkim do swojego stanu zdrowia, podkreślając że jest stałym pacjentem w wielu przychodniach specjalistycznych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W. S. nie posiada jakiegokolwiek majątku i zamieszkuje w pokoju z kuchnią, które należą do jego syna, mieszkającego w tym samym budynku. Obecnie utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w kwocie 971,47 zł netto. Skarżący zdeklarował nadto, że każdego miesiąca przeznacza około 300 zł na spłatę zobowiązań kredytowych, które zaciągnął na zakup medykamentów i sprzętu rehabilitacyjnego. Dodatkowo ponosi opłaty z tytułu mediów. Do skargi w tej sprawie skarżący dołączył szereg dokumentów źródłowych, których część została wykorzystana na potrzebę rozpoznania niniejszego wniosku. Należą do nich m.in. postanowienie Sądu Okręgowego w C. z [...] r., mocą którego zmieniono postanowienie sądu pierwszej instancji i ustanowiono dla skarżącego adwokata. W motywach tego rozstrzygnięcia zwrócono przede wszystkim uwagę na niskie dochody wnioskodawcy oraz jego zły stan zdrowia. Także mocą postanowienia z [...] r. inny wydział ww. Sądu ustanowił dla W. S. radcę prawnego z urzędu. Tak sytuacja zdarzała się wielokrotnie przed sądami powszechnymi w 2012 r. Wśród dołączonych do skargi dokumentów wyróżnić trzeba nadto ostateczne wezwanie do zapłaty z [...] r., z którego wynika, że łączna kwota zadłużenia skarżącego stanowiła – na dzień wydania wezwania – kwotę 71.964,75 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie "P.p.s.a."), stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Skarżący ubiega się w tej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przyszło w tym miejscu podkreślić, iż skarga w niniejszej sprawie, złożona została na postanowienie organu administracji publicznej, które dotyczyło m.in. tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Z kolei zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca, której przedmiotem skargi jest działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należało zatem stwierdzić, że takim zwolnieniem z mocy samej ustawy objęty jest w tej sprawie skarżący. Oznacza to – mając na uwadze treść art. 241 P.p.s.a. – że jest on zwolniony od obowiązku ponoszenia zarówno opłat sądowych, w tym wpisów sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z tych względów wniosek, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, stał się zbędny, a postępowanie z tego wniosku podlega umorzeniu, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji, działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadziło się do zbadania przesłanki przyznania prawa pomocy w kontekście ustanowienia pełnomocnika. Stosownie do treści art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Analiza dokumentacji źródłowej, uzupełniona aktualnymi oświadczeniami skarżącego, pozwoliła stwierdzić, że skarżący nie będzie w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Rozpoznający wniosek nie znalazł podstaw faktycznych by odstąpić od rozstrzygnięć przyjętych w tej materii przez sądy powszechne. W orzeczeniu Sądu Okręgowego w C. z [...] r. szczególnie akcentowano stan zdrowia skarżącego i wiążące się z tym koszty. Co znamienne, oba orzeczenia sądu powszechnego zapadły w nieodległym terminie, a to wykluczyło potrzebę aktualizacji dokumentów źródłowych w niniejszej sprawie, w szczególności mając na uwadze to, że są to dane wrażliwe, wszak obejmują przede wszystkim dokumentację medyczną. W wyniku poczynionych wyżej ustaleń orzeczono w kwestii wniosku o ustanowienie pełnomocnika w pkt 2 części dyspozytywnej postanowienia, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.