I SA/Gl 939/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwestii ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z 14 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę 550 zł, jednocześnie odmawiając zwolnienia od kosztów w pozostałym zakresie. W motywach rozstrzygnięcia zwrócono na wstępie uwagę, że skarżący zainicjował wówczas jednocześnie cztery postępowania sądowe, w których łączna wysokość wpisów sądowych od skarg wyniosła 4.715,00 zł (mocą rozstrzygnięć z dnia 14 grudnia 2015 r. zmniejszono tą kwotę do 1.300,00 zł). Sąd zarzucił dalej skarżącemu, że nie przedstawił wyciągów z dwóch rachunków bankowych, co istotnie ogranicza dokonanie pełnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy. Skarżący nie ujawnił nadto tytułu prawnego do nieruchomości położonej na terenie Gminy S., którą utrzymuje jego małżonka. Obecnie skarżący wniósł skargi kasacyjne w dwóch z czterech ww. spraw, co oznacza, że łączna wysokość wpisów sądowych stanowi kwotę 1.100,00 zł, mając na uwadze wskazane na wstępie orzeczenie Sądu. W druku urzędowego formularza z dnia 6 kwietnia 2017 r. skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa nie pozwala na zgromadzenie jakichkolwiek oszczędności bez uszczerbku zabezpieczenia koniecznych kosztów jego utrzymania. W treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podkreślił, że on sam nie posiada majątku, natomiast z uwagi na obowiązującą w jego małżeństwie rozdzielność majątkową, nie ma wiedzy co do stanu majątkowego żony. Zeznał dalej, że jego jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w kwocie 1.540,00 zł netto. Do stałych miesięcznych obciążeń budżetowych zaliczył: koszty wyżywienia - 350 zł, koszty zakupu środków higieny – 150 zł, opłaty czynszowe, w tym media, internet i wywóz nieczystości – 600 zł, koszty leczenia – 250 zł; koszty dojazdu do pracy – 100 zł oraz opłata z tytułu usług telekomunikacyjnych – 40 zł. Skarżący dołączył do formularza m.in. PIT-11, z którego wynika, że jego dochód brutto z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Socjalnych wyniósł w 2016 r. 8.996,70 zł. Nadesłał nadto roczny raport składek społecznych i zdrowotnych za 2016 r., z którego wynika, że płatnikiem składek był Powiatowy Urząd Pracy. Mając na uwadze poprzednie rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy, a w szczególności ujawnione tam mankamenty dowodowe, dokonawszy analizy obecnie złożonego oświadczenia, zobowiązano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie materiałów źródłowych (patrz pismo referendarza z dnia 14 kwietnia 2017 r.). W odpowiedzi skarżący nadesłał plik dokumentów, na podstawie których ustalono, co następuje. Stałe miesięczne wydatki, które skarżący udokumentował sprowadzają się do kwoty 504,89 zł, w tym należność z tytułu czynszu (400 zł; opłaty uiszczane są za okres dwóch miesięcy w kwocie 800 zł) oraz opłaty za zużyty gaz i energię elektryczną (odpowiednio 16,50 zł i 88,39 zł zł). Świadczenie rentowe żony stanowi kwotę 651,50 zł. Dochód brutto skarżącego z tytułu działalności wykonywanej osobiście wyniósł w 2016 r. 17.375,88 zł. Obecnie skarżący pozostaje zatrudniony na umowę zlecenie ze stawką godzinową 13 zł. Z rachunku bankowego skarżącego wynika, że dochód ten stanowił w marcu br. kwotę 1.790,62 zł, a w lutym br. była to kwota 1.167,75 zł. Trzeba w tym miejscu odnotować, że z historii transakcji na tym rachunku wynika, że skarżący dość często przebywa na terenie Gminy S.. Z wyciągów kont bankowych małżonki skarżącego wynika między innymi, że na dzień 1 kwietnia 2017 r. posiadała ona oszczędności zdeponowane na rachunku o charakterze oszczędnościowo-rozliczeniowym w kwocie 18.276,07 zł. Na rachunku klasycznym rozliczeniowym była to kwota 6.529,10 zł. Z historii transakcji na tych rachunkach wynika nadto, że małżonka skarżącego w dalszym ciągu ponosi koszty związane z utrzymaniem nieruchomości w W. [...], w tym: podatek od nieruchomości, rolny i leśny (podatnikiem jest A. K.) należność z tytułu gospodarowania odpadami oraz należność z tytułu zużycia energii elektrycznej. Wydatkuje również środki na inne stałe miesięczne opłaty, o których skarżący nie wspomniał w druku PPF, w tym: abonament [...], abonamenty telefoniczne w kwotach znacznie wyższych niż 40 zł, składki na ubezpieczenie itd. Wspomnieć trzeba, że na rachunku małżonki skarżącego uznawano m.in. przelewy z tytułu świadczenia wypłacanego na rzecz skarżącego przez PUP. Na rachunkach obojga małżonków często dochodzi do wzajemnych przelewów środków pieniężnych. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co istotne, strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna tę okoliczność udowodnić. Jest nadto poza sporem, że winna uwzględnić przy tym fakt, że na wcześniejszym etapie postępowania wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które zachowało swą moc. Taki stan rzeczy wystąpił w niniejszej sprawie, gdyż prawomocnym postanowieniem z dnia 14 grudnia 2015 r. przyznano już skarżącemu prawo pomocy, zwalniając go od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 550 zł. W tym stanie rzeczy odnotować wypada, że w myśl art. 164 P.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, zaś stosownie do art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w rachubę tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Przy czym przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (por. postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, LEX nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Analiza ponowionego w tej sprawie wniosku prowadzi do konkluzji, iż nie doszło w tym przypadku do zmiany okoliczności sprawy, o jakiej mowa w art. 165 P.p.s.a. Stwierdzono, wbrew temu co wielokrotnie w tej sprawie podnosił skarżący, iż wraz z małżonką tworzą wspólne gospodarstwo domowe, w którym aktualne pozostają więzi o charakterze ekonomicznym, pomimo deklarowanej wielokrotnie rozdzielności majątkowej. Na rzecz takiej konkluzji przemawia przede wszystkim historia transakcji na rachunkach bankowych ich obojga, z której bezspornie wynika symbioza małżonków na gruncie gospodarczym. Świadczy o tym m.in. fakt, że to małżonka skarżącego dokonuje wpłat na rzecz Urzędu Miasta i Gminy S. z tytułu należności budżetowych oznaczonych jako: "podatek rolny, leśny. K. A.". Z jej rachunku bankowego dokonane zostały także dotychczasowe wpłaty tytułem należnych kosztów sądowych niniejszego postępowania oraz w pozostałych trzech sprawach ze skarg A. K.. Trzeba także nadmienić, że często dochodzi do wzajemnych transferów środków finansowych pomiędzy rachunkami bankowymi małżonków. W ocenie rozpoznającego wniosek, deklarowana przez skarżącego rozdzielność majątkowa ma w rzeczywistości charakter iluzoryczny. Co więcej, w świetle stanowiska judykatury, fakt istnienia w małżeństwie skarżącego ustroju rozdzielności majątkowej de facto nie ma znaczenia. Ustrój rozdzielności majątkowej małżonków nie wyłącza bowiem zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). W tym kontekście stwierdzić trzeba, że stan środków pieniężnych, którymi skarżący mógł dysponować w dniu 1 kwietnia 2017 r., a więc już w toku tego wpadkowego postępowania, stanowił łącznie kwotę około 25.000,00 zł. Taki stan rzeczy dyskwalifikuje ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z przedstawionych obecnie dokumentów źródłowych nie sposób wykoncypować, że jakoby sytuacja skarżącego uległa pogorszeniu od dnia, w którym wydano poprzednie rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Wręcz przeciwnie, wysokość dochodu skarżącego, choć nieznacznie, ale jednak wzrosła. Nie można też tracić z pola widzenia faktu, iż w chwili obecnej skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisów sądowych tylko w dwóch sprawach, wszak dwie inne zostały już prawomocnie zakończone. Mając na uwadze powyższe rozważania odnośnie rozdzielności majątkowej i jej wpływu na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, należy jeszcze wspomnieć o mankamentach dowodowych wniosku. Do takich należy przede wszystkim brak zeznania podatkowego małżonki skarżącego. Do dnia dzisiejszego nie ujawniono nadto jej majątku. Nie wyjaśniono przy tym okoliczności związanych z utrzymywaniem nieruchomości usytuowanej na terenie Gminy S., gdzie skarżący dość często przebywa. Rekapitulując, ponowny wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, co oznacza, że w mocy pozostaje poprzednie rozstrzygnięcie Sądu w tej materii, a zatem możliwości finansowe skarżącego w dalszym ciągu limitowane są w sposób wskazany w sentencji postanowienia z 14 grudnia 2015 r. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 164 i 165 tej ustawy, orzeczono jak w sentencji.