I SA/Gl 939/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi E. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2019 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 223 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2019r., poz. 900, dalej: O.p.) postanowiło stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez E. F. (dalej: strona, podatnik, skarżący) od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2019 r. i pozostawiło odwołanie bez rozpatrzenia. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] r. organ pierwszej instancji wydał decyzję nr [...], w której ustalił łączne zobowiązanie pieniężne strony na 2019 r. w kwocie [...] zł. W orzeczeniu tym prawidłowo pouczono stronę o możliwości odwołania się do organu drugiej instancji w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Wspomniana decyzja z dnia [...] r. nr [...] została doręczona stronie w dniu 19 lutego 2019 r., co – jak stwierdził organ odwoławczy - jest udowodnione znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Na potwierdzeniu tym widnieje bowiem oznaczenie decyzji, podpis odbiorcy "F." oraz adnotacja, że decyzja została doręczona adresatowi, co oznacza, iż decyzja została odebrana w powyższym terminie. Ostatnim dniem terminu, w jakim odwołanie mogło być prawidłowo złożone był dzień 5 marca 2019 r., tymczasem odwołanie zostało nadane w dniu 6 marca 2019 r. (data nadania na kopercie) i w dniu 7 marca 2019 r. wpłynęło do siedziby organu podatkowego. Odwołanie to, jak zauważył organ odwoławczy, zostało sporządzone w dniu 6 marca 2019 r., a zatem już po upływie terminu zakreślonego dla tej czynności procesowej. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że niedopuszczalność odwołania zachodzi wówczas, gdy odwołanie wniesiono od decyzji, od której nie przysługuje, jak również wówczas, gdy odwołanie wniosła osoba nie będąca stroną postępowania. Niedopuszczalne jest również odwołanie wniesione po terminie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Treść art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie - co podkreśla się w orzecznictwie (por.m.in. wyroki NSA: z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt I FSK 534/06, z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt II GSK 3065/16) - że stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nieznaczne przekroczenie terminu, stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Gdy organ drugiej instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 228 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Ka 2111/94, niepubl.). W skardze na powyższe rozstrzygnięcie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący podniósł że nie zgadza się z naliczonym podatkiem dla gospodarstw rolnych za 2019 r. w kwocie [...] zł. Wskazał, że przysługuje mu ulga rolnicza i ulga w związku z orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Oświadczył, że "podatek za 2019 rok, nie został doręczony do właściciela osobiście. Posiadam skrzynkę pocztową, gdzie należy wrzucać korespondencje przeznaczoną dla mnie. Podpis, który widnieje na potwierdzeniu, nie jest moim podpisem. Po odebraniu decyzji podatkowej od osoby trzeciej, niezwłocznie złożyłem odwołanie do Wójta Gminy K.." W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził w szczególności, że na potwierdzeniu odbioru decyzji widnieje oznaczenie decyzji, podpis odbiorcy "F." oraz adnotacja, że decyzja została doręczona adresatowi, co oznacza, że została odebrana w powyższym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: P.p.s.a.) podlegało postanowienie z dnia [...] r. nr [...], którym organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez skarżącego od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2019 r. i pozostawił to odwołanie bez rozpatrzenia. Na mocy art. 223 § 1 i § 2 O.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Nie ulega wątpliwości, że w sytuacji uchybienia terminowi do wniesienia odwołania organ odwoławczy ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Treść art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie, iż stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Po 1025/18, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Nie ulega wątpliwości, że odwołanie od decyzji doręczonej w dniu 19 lutego 2019 r., nadane w placówce pocztowej w dniu 6 marca 2019 r. jest spóźnione. Należy jednak podkreślić, że tylko doręczenie decyzji dokonane w sposób skuteczny, zgodny z przepisami Rozdziału 5 Działu IV Ordynacji podatkowej, może spowodować wprowadzenie decyzji do obrotu prawnego i otwarcie terminu na wniesienie odwołania przez podatnika. Jak wskazuje się w orzecznictwie, jednym z formalnych warunków decydujących o dopuszczalności wniesienia odwołania jest zachowanie przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. terminu. Przepis ten stanowi, że bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się wraz z doręczeniem decyzji. Wobec tego wniesienie odwołania od decyzji, która nie została doręczona stronie, czyli przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności, jest przedwczesne i nie może wywołać skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt. II FSK 3333/16). Stwierdzenie, że dana decyzja nie została doręczona w sposób prawidłowy, winno skutkować stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania z powodu braku substratu zaskarżenia. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 782/12 nie ulega wątpliwości, że wydanie postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. winno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami w zakresie prawidłowości i daty doręczenia stronie kwestionowanego w drodze odwołania rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji oraz w zakresie daty wniesienia odwołania od tego orzeczenia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania winno bowiem mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy do wniesienia środka odwoławczego został przez stronę zachowany. Prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2087/14). Organ odwoławczy ma zatem obowiązek badać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Prowadząc ustalenia w tym zakresie, organ powinien wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie istotne z punktu widzenia dokonania takiej oceny okoliczności, a w razie jakichkolwiek wątpliwości przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie. W niniejszej sprawie wątpliwości dotyczą sposobu doręczenia decyzji organu I instancji z dnia [...] r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2019 r. Na znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru tego rozstrzygnięcia wskazano, że odbiorcą korespondencji był adresat, pod adnotacją o potwierdzeniu własnoręcznym podpisem, że w dniu dzisiejszym odebrano pismo widnieje podpis "F.", który wyraźnie różni się od wielu innych podpisów umieszczonych np. pod Informacją w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego, odwołaniem, czy skargą. W tej sytuacji, gdy skarżący twierdzi, że podpis, który widnieje na potwierdzeniu odbioru nie jest jego podpisem, a decyzję otrzymał za pośrednictwem osoby trzeciej, konieczne staje się zweryfikowanie przez organ odwoławczy prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji, czego przed sporządzeniem odpowiedzi na skargę zaniechano. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, zobowiązując organ do uwzględnienia powyższej argumentacji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 210 § 2 P.p.s.a. zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł, stanowiącą uiszczony wpis od skargi.