I SA/Gl 941/17
WyrokWSA w Gliwicach2018-01-09
Skład orzekający: Bożena Suleja-Klimczyk, Dorota Kozłowska, Beata Machcińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo oceniło przesłanki umorzenia należności z tytułu pożyczki z PFRON, uwzględniając jedynie ważny interes dłużnika, a pomijając interes publiczny, względy gospodarcze lub społeczne oraz inne przyczyny zasługujące na uwzględnienie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie rozważyły wyczerpująco wszystkich przesłanek umorzenia należności, w tym interesu publicznego, względów gospodarczych lub społecznych, ani innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie. Pominięto również możliwość częściowego umorzenia należności, co jest istotne z uwagi na trudną sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawczyni, a także fakt, że pomoc publiczna dla osób niepełnosprawnych jest gwarantowana przez Konstytucję RP.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła wniosek o umorzenie odsetek od pożyczki z PFRON z powodu trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że choć istnieje ważny interes dłużnika, to brak jest podstaw do umorzenia ze względu na interes publiczny i fiskalny państwa. Skarżąca podniosła w skardze, że organy nie uwzględniły wystarczająco jej sytuacji, a brak spłaty wynikał m.in. z oszustwa ze strony żyranta. Pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i uzasadnienia decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Beata Machcińska, Protokolant st. sekretarz sądowy Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu naliczonych odsetek z tytułu pożyczki udzielonej ze środków PFRON na rozpoczęcie działalności gospodarczej uchyla zaskarżoną decyzję.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1659 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej: K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania A. W. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta K. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu naliczonych odsetek z tytułu umowy pożyczki nr [...] otrzymanej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) na rozpoczęcie działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
W dniu 29 marca 2017 r. wnioskodawczyni złożyła wniosek o umorzenie zaległych odsetek wynikających z zaciągniętej pożyczki ze środków PFRON, motywując go trudną sytuacją materialną oraz zdrowotną.
Decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawczyni dofinansowania należności z tytułu naliczonych odsetek z tytułu umowy pożyczki nr [...] otrzymanej ze środków PFRON na rozpoczęcie działalności gospodarczej w kwocie [...] zł. Organ wskazał, że dochody wnioskodawczyni w postaci emerytury – po potrąceniu komorniczym na rzecz żyranta T. S. – wynoszą [...] zł, ponadto posiada ona przyznany dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł oraz dodatek energetyczny w kwocie [...] zł w okresie od IV/2017 do X/2017. Otrzymywane środki wnioskodawczyni przeznacza na miesięczne potrzeby życiowe, tj. czynsz, opłaty za media, leki oraz żywność. Status materialny wnioskodawczyni nie jest wysoki, ale nie jest też daleko odbiegający od statusu osób, które otrzymały pożyczkę ze środków PFRON i dokonały bądź realizują nadal jej spłatę. Wnioskodawczyni w trakcie trwania umowy nie dokonała dobrowolnie żadnej wpłaty, dopiero w toku wszczętego postępowania komorniczego wyegzekwowano od niej niewielką część należności, która nie pokrywała wysokości dziennie naliczanych odsetek, wobec czego komornik w 2009 r. umorzył postępowanie egzekucyjne. Ponadto wnioskodawczyni otrzymaną pożyczkę w części wydatkowała niezgodnie z przeznaczeniem, tj. pożyczając żyrantowi kwotę [...] zł. Komornik sądowy dokonuje ze świadczenia emerytalnego wnioskodawczyni zajęcia w kwocie około [...] zł tytułem wierzytelności na rzecz drugiego z żyrantów.
Reasumując, zdaniem organu pierwszej instancji, nie można uznać, że zgodnie z art. 49f ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnianiu i rehabilitacji zachodzi okoliczność, mogąca uzasadnić umorzenie pożyczki. W szczególności zaś, nie zachodzi okoliczność całkowitej nieściągalności należności. Owszem spełniona została przesłanka ważnego interesu dłużnika, trudno jednak dostrzec istnienie interesu publicznego czy gospodarczego. Niedomaganie się od pożyczkobiorcy należności wynikającej z udzielenia pożyczki ze środków PFRON naruszałoby bowiem interes fiskalny Państwa oraz wartości takie, jak sprawiedliwość społeczna i zaufanie obywateli do organów władzy.
Od decyzji organu pierwszej instancji wnioskodawczyni złożyła odwołanie, podnosząc że pożyczkę ze środków PFRON rozliczyła z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej (dalej: MOPS) całkowicie i prawidłowo, zaś brakującą kwotę [...] zł faktycznie pożyczyła swojemu żyrantowi M. S. Nie dotrzymał on terminu zwrotu pożyczki, więc wystąpiła do sądu cywilnego. Wskazała, że jej aktualne dochody są okrojone o potrącenie komornicze, koszty stałe (media, czynsz itp.), drogie lekarstwa. Nie pozwala jej to na dodatkowe obciążenia. Jest osobą samotną, mocno schorowaną z umiarkowanym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, co uniemożliwia jakiekolwiek zatrudnienie zarobkowe. Podkreśliła, iż dochodzi do sytuacji, że prosi znajomych i przyjaciół o żywność.
Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ ten wskazał, że zgodnie z umową pożyczki nr [...] z dnia [...] r. wnioskodawczyni udzielono pożyczkę na rozpoczęcie działalności gospodarczej z PFRON kwocie [...] zł. Spłata miała być dokonywana w okresie 42 miesięcy, tj. od 1 lipca 2005 r. do 31 grudnia 2008 r. Z uwagi na brak spłaty w terminie sprawa została skierowana na drogę sądową i Sąd Rejonowy w K. w dniu [...] r. wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym (sygn. akt [...]). Do spłaty kwoty [...] zł z odsetkami umownymi w wysokości 15% od dnia 4 listopada 2005 r. do dnia zapłaty (plus [...] zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i [...] zł na rzecz Skarbu Państwa tytułem nieuiszczonego wpisu, od którego powódka Miasto K. była zwolniona z mocy prawa) zobowiązani zostali solidarnie: wnioskodawczyni, T. S. oraz M. S.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę na ustalenia organu pierwszej instancji odnośnie miesięcznych dochodów i wydatków wnioskodawczyni. W tych ramach wskazał, że wydatki miesięcznie wnioskodawczyni oscylują w granicach kwoty [...] zł: czynsz - [...] zł (otrzymuje [...] zł dotacji do czynszu), energia - [...] zł, gaz - [...] zł, telefon, TV i inne - [...] zł, lekarstwa co miesiąc - [...] zł, opiekunka z MOPS - [...] zł, żywność i środki czystości - [...] zł. Wnioskodawczyni ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności z możliwością pracy w warunkach pracy chronionej.
Organ odwoławczy przytaczając treść art. 49f ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem oraz mieści się w granicach uznania administracyjnego. Organ pierwszej instancji przeprowadził bowiem postępowanie dowodowe zgodnie z przepisami, a nadto dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. prawidłowo ocenił sytuację materialną, osobistą i zdrowotną wnioskodawczyni w kontekście możliwości zastosowania wobec niej ulgi w postaci umorzenia należności. W konsekwencji uznanie, iż w przypadku wnioskodawczyni nie zachodzą przyczyny zasługujące na uwzględnienie i umorzenie jej przedmiotowej należności mieści się w granicach uznania administracyjnego. Wydanie pozytywnej dla wnioskodawczyni decyzji w tej kwestii nawet w sytuacji spełnienia wszystkich przesłanek warunkujących zastosowanie którejkolwiek z ulg przewidzianych w ustawie nie jest obowiązkiem lecz uprawnieniem organu. Natomiast w sprawach związanych z zastosowaniem jakichkolwiek ulg należy wyważyć słuszny interes obywatela, jak i interes społeczny, zaś o istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jej subiektywne przekonanie, lecz obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Zdaniem organu odwoławczego niedomaganie się od wnioskodawczyni zwrotu kwoty pożyczki wraz z odsetkami naruszałoby w sposób rażący nie tylko interes fiskalny Państwa, ale i wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość społeczna i zaufanie obywateli do organów władzy.
W skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, na decyzję organu odwoławczego skarżąca zarzuciła jej błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w sprawie nie zachodzą okoliczności szczególne, przemawiające za udzieleniem ulgi w postaci umorzenia należności. Decyzję zaskarżyła w całości.
Uzasadniając skargę skarżąca zaakcentowała, iż organ odwoławczy nie uwzględnił w sposób wystarczający jej sytuacji osobistej i materialnej a także powodów, dla których pożyczka nie została spłacona w terminie. Zaznaczyła, że co do zasady rozliczyła pożyczkę, poza brakującą kwotą [...] zł, którą pożyczyła M. S. Osoba ta jednak nie wywiązała się z obowiązku jej spłaty. Skarżąca podkreśliła, że gdyby nie okoliczność, iż padła ofiarą oszustwa, żądana kwota byłaby przez nią spłacona.
Skarżąca zaznaczyła również, iż po potrąceniu komorniczym jej emerytura wynosi [...] zł, co nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb i wiąże się z koniecznością korzystania z pomocy osób najbliższych. Zwróciła nadto uwagę na swój stan zdrowia, tj. m.in. [...] i [...], [...], cukrzycę i arytmię serca, nadciśnienie tętnicze. Podała, że na leki przeznacza miesięcznie kwotę [...] zł.
Skarżąca końcowo wskazała, że niezawiniony brak spłaty zadłużenia oraz jej sytuacja zdrowotna i zasady współżycia społecznego przemawiają za udzieleniem jej ulgi w postaci umorzenia należności. Do skargi dołączyła kserokopie dokumentów, w tym kopię wyroku zaocznego Sądu Rejonowego K. – [...] w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] w którym zasądzono od M. S. na jej rzecz kwotę [...] zł oraz dokumentację medyczną.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 15 grudnia 2017 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony dla niej z urzędu uzupełnił skargę. Pełnomocnik ten zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a to art. 7 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego niezgodnie z zasadą swobodnej oceny, art. 107 § 3 K.p.a. polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu wydanej decyzji, a w konsekwencji powyższego naruszenie art. 156 § 1 ust. 2 K.p.a. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji.
Pełnomocnik skarżącej zarzucił również błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego orzeczenia polegający na uznaniu, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji.
Pełnomocnik skarżącej wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji, rozważenie zasadności uchylenia decyzji organu pierwszej instancji oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podniósł, iż organy nie wykazały, że istnieje realna możliwość spłaty zadłużenia przez skarżącą i nie dokonały dogłębnej analizy jej sytuacji majątkowej i zdrowotnej, zatem doszło do naruszenia art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., zaś naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca bowiem wielokrotnie przedstawiała wiele dowodów potwierdzających jej stan majątkowy oraz stan zdrowia.
Zdaniem pełnomocnika skarżącej organy prowadzące postępowanie, kierując sprawę do egzekucji nie zbadały nawet, czy istnieje szansa na wyegzekwowanie należności pieniężnej po pokryciu kosztów egzekucji. Pełnomocnik zaznaczył, że w 2009 r. komornik sądowy umorzył egzekucję wobec skarżącej, gdyż wysokość potrącenia nie przekraczała odsetek dziennych wszystkich należności wierzycieli a całkowite jej zadłużenie we wszystkich sprawach wraz z kosztami egzekucyjnymi w 2009 r. wynosiło ponad [...] zł. Nadto, z zaświadczenia komornika uzyskanego przez skarżącą wynika, że całość kwot wyegzekwowanych przeznaczana jest na spłatę odsetek i opłat egzekucyjnych.
Ponadto, zdaniem pełnomocnika skarżącej, organ odwoławczy niesłusznie wskazuje na brak przesłanki interesu publicznego, gdyż interesem publicznym w niniejszej sprawie byłoby niewydatkowanie pieniędzy publicznych na egzekucję, która w żadnym wypadku nie może okazać się skuteczna. Co więcej, powoduje ona, że skarżąca nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych – zmuszona jest zwracać się do różnych instytucji społecznych o podstawowe środki do życia.
Końcowo pełnomocnik skarżącej wskazał, że odmawiając umorzenia należności organ winien wskazać szczegółowo, czym kierował się przy wydaniu decyzji, gdyż z jednej strony powołał się na publicznoprawny charakter należności a z drugiej strony nie bierze pod uwagę, iż strona jest osobą niepełnosprawną, której jedynym dochodem jest emerytura w kwocie [...] zł. Organ odwoławczy nie wyważył więc interesu indywidualnego z interesem publicznym oraz nie uzasadnił decyzji w sposób przekonywujący i logiczny. Prowadzona przez MOPS egzekucja z emerytury rażąco narusza interes prywatny skarżącej, uniemożliwia jej prowadzenie normalnego, godnego życia. Egzekucja ta jest również zupełnie bezcelowa, gdyż brak jest najmniejszych szans na całkowite zaspokojenie należności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2046 z późn. zm., dalej: ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej)
W myśl art. 49f ust. 1 powołanej ustawy na wniosek dłużnika lub strony umowy, której przedmiot obejmuje dokonanie wydatków ze środków Funduszu, organy i podmioty powołane do zawierania takich umów mogą:
1) umorzyć w części lub w całości należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, w drodze decyzji, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, lub
2) rozłożyć na raty spłatę tych należności lub odroczyć termin ich płatności, w drodze umowy
- w przypadku uzasadnionym ważnym interesem dłużnika, interesem publicznym, względami gospodarczymi lub społecznymi, lub innymi przyczynami zasługującymi na uwzględnienie, w szczególności w razie całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 49 ust. 5b.
Z kolei w myśl art. 49 ust. 5b ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 5a, zachodzi w przypadkach określonych w art. 67d Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z art. 67d § 1 Ordynacji podatkowej są to następujące sytuacje:
1) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne;
2) kwota zaległości podatkowej nie przekracza pięciokrotnej wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
3) kwota zaległości podatkowej nie została zaspokojona w zakończonym lub umorzonym postępowaniu likwidacyjnym lub upadłościowym albo sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości;
4) podatnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 5000 zł, i jednocześnie brak jest spadkobierców innych niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego oraz nie ma możliwości orzeczenia odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.
W tym miejscu wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Podkreśla się zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 K.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność a sąd mógł ocenić, że wszelkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów.
Kontrolując zatem legalność zaskarżonej decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego Sąd stwierdza, że organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że w sprawie zachodzi przesłanka ważnego interesu dłużnika. Natomiast organ odwoławczy, podobnie zresztą jak organ pierwszej instancji w ogóle nie rozważył, czy w sprawie zachodzą inne przesłanki warunkujące umorzenie należności jak interes publiczny, względy gospodarcze lub społeczne, czy też inne przyczyny zasługujące na uwzględnienie. W tym zakresie organ powołał się jedynie na interes fiskalny Państwa oraz wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość społeczna i zaufanie obywateli do organów władzy, nie czyniąc jednak żadnych szczegółowych rozważań. Co więcej organ odwoławczy w ogóle nie rozważył możliwości umorzenia chociażby części należności z tytułu zaległych odsetek od udzielonej skarżącej pożyczki, co jest szczególnie istotne zważywszy na wysokość zadłużenia, wiek skarżącej i jej bardzo niskie dochody. A trzeba podkreślić, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności i może podjąć zatrudnienie jedynie w warunkach pracy chronionej. Poza rozważaniami organu odwoławczego pozostała więc możliwość podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, a przecież ma ona 68 lat, jest osobą schorowaną, nie ustalono też jakie posiada ona wykształcenie, a w związku z tym czy skarżąca ma realnie możliwości podjęcia zarobkowania, aby spłacić powstałe zadłużenie. W zakresie przesłanki interesu publicznego oraz względów społecznych organ odwoławczy nie zauważył, że skarżąca już korzysta z pomocy społecznej, gdyż przyznano jej dodatek mieszkaniowy oraz dodatek energetyczny. Ponadto korzysta ona z usług opiekuńczych, które także w znacznej części są finansowane ze środków społecznych.
Sąd zwraca także uwagę na treść art. 69 Konstytucji RP, zgodnie z którym osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej.
Zatem w przypadku skarżącej ewentualne umorzenie zaległych należności stanowić może formę pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, a w konsekwencji realizację uprawnienia osoby niepełnosprawnej przewidzianego w art. 69 Konstytucji RP.
Ponadto Sąd podkreśla, że działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego. Decyzja o charakterze uznaniowym musi więc odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron – interesu obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1632/12; z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 335/13, wszystkie wyroki powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym, o ile ten ostatni można uznać za słuszny interes. Oznacza to, że w każdym przypadku organ ma obowiązek wskazać nie tylko, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, ale także, że jest on na tyle ważny i znaczący, iż bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93, opubl. OSNCP 1994/9/181).
Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że w sytuacji, w której spłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego pozbawionego możliwości zaspokajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy Państwa nie będąc zgodna z interesem tego obywatela nie jest również zgodna z interesem publicznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 345/06 opubl. LEX nr 321267).
W świetle powyższych rozważań zasadny okazał się podniesiony zarzut naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. Organ odwoławczy nie rozpatrzył bowiem w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, pozostawiając poza rozważaniami pozostałe, określone w art. 49f ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej przesłanki umorzenia należności takie jak: interes publiczny, względy gospodarcze lub społeczne, lub inne przyczyny zasługującymi na uwzględnienie, a w konsekwencji nie skontrolował, czy decyzja organu pierwszej instancji, wydana w ramach uznania administracyjnego, jest prawidłowa. Z tych też względów uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie zawierając wskazanych powyżej rozważań narusza także treść art. 107 § 3 K.p.a. Naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast Sąd uznaje za niezasadny zarzut naruszenia art. 80 K.p.a. O przekroczeniu granic prawa do oceny dowodów można mówić wtedy, gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (zob. tezę pierwszą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 1994 r., sygn. akt III SA 491/93).
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), uchylił zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę dokona kompletnej kontroli decyzji organu pierwszej instancji, rozważy, czy w przypadku skarżącej zachodzi uzasadniony interes publiczny, względy gospodarcze lub społeczne, lub inne przyczyny zasługujące na uwzględnienie, które przemawiałyby za pozytywnym rozpatrzeniem jej wniosku.
Natomiast w sprawie nie było jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Zaskarżona decyzja nie została bowiem wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Z uwagi na fakt, że skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym nie poniosła ona żadnych kosztów sądowych. Nie było zatem podstaw, aby zasadzić od organu na jej rzecz zwrot kosztów postępowania. Natomiast koszty pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu zostaną przyznane reprezentującemu ją radcy prawnemu na posiedzeniu niejawnym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło