I SA/Gl 941/18

WyrokWSA w Gliwicach2019-03-28

Skład orzekający: Dorota Kozłowska, Beata Machcińska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracyjny może wydać dwie konkurencyjne decyzje dotyczące tego samego wniosku o umorzenie należności składkowych, jedną formalną (odmowa wszczęcia postępowania) i jedną merytoryczną (odmowa umorzenia)?
Ratio decidendi
Organ administracyjny naruszył przepisy postępowania, wydając dwie konkurencyjne decyzje dotyczące tego samego wniosku o umorzenie należności składkowych – jedną formalną (odmowa wszczęcia postępowania) i jedną merytoryczną (odmowa umorzenia). Takie działanie jest niedopuszczalne, ponieważ w tej samej sprawie administracyjnej, co do tego samego jej przedmiotu, organ nie może orzekać w sposób sprzeczny w odrębnych decyzjach.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił umorzenia należności małoletniego K. L. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2007 r. do sierpnia 2008 r., wraz z odsetkami i kosztami upomnienia. Decyzja ta została wydana pomimo wcześniejszej decyzji ZUS o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia tych samych należności. Matka małoletniego, reprezentująca go, wniosła skargę, zarzucając organowi naruszenie przepisów i brak analizy stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] (znak sprawy: [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. (dalej jako "ZUS" lub "organ") działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 z późn. zm., zwanej dalej "u.s.u.s.") odmówił umorzenia należności małoletniego K. L. z tytułu składek w łącznej kwocie 95.821,81 zł, w tym na: ubezpieczenia społeczne - za okres 12/2007-08/2008 w łącznej kwocie 73.360,33 zł (w tym z tytułu: składek 25.084,73 zł, odsetek liczonych na dzień 14 marca 2018 r. 48.214 zł, kosztów upomnienia 61,60 zł), ubezpieczenie zdrowotne - za okres 12/2007-08/2008 w łącznej kwocie 14.868,64 zł (w tym z tytułu: składek 1.638,64 zł, odsetek liczonych na dzień 14 marca 2018 r. – 13.230 zł), składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres 12/2007-08/2008 w łącznej kwocie 7.592,84 zł (w tym z tytułu składek – 3.731,04 zł, odsetek liczonych na dzień 14 marca 2018 r. 3.853,00 zł, kosztów upomnienia 8,80 zł), oraz na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej "rozporządzeniem") odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 12.763,08 zł, w tym na: ubezpieczenia społeczne za okres 12/2007-08/2008 w łącznej kwocie 8.736,62 zł (w tym z tytułu: składek 4.287,62 zł, odsetek liczonych na dzień 14 marca 2018 r. – 4.449 zł), ubezpieczenie zdrowotne za okres 12/2007-08/2008 w łącznej kwocie 3.329,64 zł (w tym z tytułu: składek 1.638,64 zł, odsetek liczonych na dzień 14 marca 2018 r.-1691 zł) oraz składek na Fundusz Pracy za okres 12/2007-08/2008 w łącznej kwocie 696,82 zł (w tym z tytułu: składek 342,82 zł, odsetek liczonych na dzień 14 marca 2018 r.- 354 zł). Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] nr [...] ZUS określił wysokość zobowiązań zmarłego w dniu [...] 2012 r. P. L. na dzień otwarcia spadku na łączną kwotę 110.397,84 zł, w tym na ubezpieczenie społeczne za okres 12/2007-08/2008 w łącznej kwocie 79.573,22 zł (w tym: z tytułu składek 50.814,62 zł, z tytułu odsetek od daty zgonu 28.697,00 zł, z tytułu kosztów upomnienia 61,60 zł), z tytułu składek zdrowotnych za okres 12/2007-10/2009 w łącznej kwocie 24.425,14 zł (w tym: z tytułu składek 15,893,14 zł, z tytułu odsetek od daty zgonu 8.532 zł) oraz z tytułu składek na Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 11/2005, 10/2006, 12/2007-08/2008 w łącznej kwocie 6.399,48 zł (w tym: z tytułu składek 4.092,68 zł, z tytułu odsetek od daty zgonu 2.298, z tytułu kosztów upomnienia 8,80 zł) i orzekł, że małoletni K. L., reprezentowany przez ustawowego przedstawiciela – matkę M. L. oraz małoletni M. L. i małoletnia L. L. reprezentowani przez ustawowego przedstawiciela – matkę M. L., jako spadkobiercy ww. płatnika ponoszą solidarnie odpowiedzialność za wymienione w pkt 1 zobowiązania do stanu czynnego spadku, określonego w protokole spisu inwentarza z dnia 20 stycznia 2016 r. sporządzonym przez Komornika Sądowego w G. P. Z. sygn. akt [...], tj. do wysokości 693.540 zł. Pismem z dnia 28 września 2017 r. M. L. działająca w imieniu małoletniego K. L., w związku z ww. decyzją wniosła o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Podniosła, że po otrzymaniu protokołu spisu inwentarza z dnia 20 stycznia 2016 r. sporządzonego przez Komornika Sądowego w G. P. Z. wystosowała pismo do Sądu Rejonowego w G. o powołanie biegłego w sprawie faktycznej wyceny Spółek ze stanu czynnego spadku. Wskazała, że do dnia złożenia wniosku nie została oszacowana wartość czynna spadku. Jednocześnie podkreśliła, że małoletni K. L. otrzymuje rentę rodzinną w wysokości 330 zł oraz zamieszkuje wraz z nią i drugim jej dzieckiem, utrzymując się z uzyskiwanego przez nią wynagrodzenia za pracę. Podkreśliła, że w latach 2007-2008 nie znała ojca swojego dziecka. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie ZUS wskazał, że P. L. prowadził działalność gospodarczą od [...] do [...] na podstawie wpisu [...] dokonanego przez Urząd Miasta G.. W okresie 12/2007-06/2008 płatnik nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia z tytułu prowadzonej działalności. M. L., reprezentując syna K. L., w dniu 7 grudnia 2012 r. przyjęła spadek wraz z dobrodziejstwem inwentarza. W ten sposób K. L. został dłużnikiem ZUS, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie należności. Organ wskazał również, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spadkodawcy z dniem [...] zostało zawieszone z uwagi na śmierć dłużnika, a wobec spadkobiercy K. L. nie zostały dotychczas wdrożone czynności egzekucyjne. Odnosząc się do sytuacji małoletniego ZUS wskazał, że pozostaje on na utrzymaniu działającej w jego imieniu matki. Wraz z matką i małoletnim bratem tworzą trzyosobowe gospodarstwo domowe. Wg oświadczenia, zgodnie z informacją dostępną w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS, matka małoletniego zgłoszona jest do ubezpieczeń społecznych przez ZNPOŚJ, osiąga dochód w wysokości 4.189,45 zł brutto, tj. 3.028,12 zł netto. Dodatkowo od 19 marca 2013 r. pobiera rentę [...] (przyznaną do 30 kwietnia 2026 r.) w wysokości 366,00 zł brutto, tj. 345,59zł netto. Matka małoletniego skarżącego jest również właścicielką samochodu osobowego Fiat Panda, rok produkcji 2003 oraz nieruchomości o pow. [...] m2 przy ul. [...] w C.. Oprócz zobowiązania wobec ZUS matka skarżącego posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętego kredytu z miesięczną ratą 681 zł oraz u osób fizycznych z miesięczną ratą 400 zł. Jednocześnie ponosi ona stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat w wysokości 438,14 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 182,50 zł, koszty związane z leczeniem w wysokości 200 zł oraz inne w wysokości 400 zł. Oceniając zatem złożony wniosek ZUS wskazał na treść art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i wskazał, że nieściągalność należności została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. i zachodzi w przypadku, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2018 r. poz. 800, z późn. zm.); 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ wskazał zatem, że w uwagi na fakt, że zobowiązania dotyczą przeniesionej odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1, 3 i 4 u.s.u.s., nie zachodzą. W odniesieniu do pozostałych przesłanej wskazał, że zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W ocenie ZUS nie można również stwierdzić, aby zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.. Postępowanie upadłościowe nie było prowadzone, a więc nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 i 4b. W konsekwencji organ wskazał, że skoro nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i wydanie decyzji o umorzeniu należności na tej podstawie nie jest możliwe. Dalej zauważono, że w odniesieniu do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, które nie są całkowicie nieściągalne, podstawę umorzenia stanowić może art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydane na tej podstawie rozporządzenie. Przepisy te zobowiązują płatnika do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Do sytuacji takich § 3 ust. 1 rozporządzenia w szczególności zalicza przypadki: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania, gdyż dotyczy osób prowadzących działalność gospodarczą. W toku postępowania nie przedstawiono także żadnych dokumentów, które potwierdziłyby okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. W ocenie organu, nie zachodzą także przyczyny umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia zadłużenia w całości pozbawiałaby rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Dochód rodziny, na który składa się wynagrodzenie za pracę i renta rodzinna wynosi 3.373,71 zł netto, co przewyższa minimum socjalne, które dla trzyosobowego gospodarstwa wynosi 2.848,43 zł oraz minimum egzystencji które wynosi 1.522,25 zł. W ocenie ZUS matka skarżącego powinna rozważyć spłatę zadłużenia w dłuższym okresie np. w ramach umowy ratalnej, co pozwoli uniknąć dalszego naliczania odsetek za zwłokę. Wobec powyższego organ stwierdził, że przesłanka o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie zachodzi w niniejszej sprawie, a ograniczone możliwości płatnicze nie są wystarczające do umorzenia zaległości. Nadmieniono także, iż spadek po zmarłym P. L. odziedziczyły jeszcze dwie małoletnie osoby, które odpowiadają solidarnie za długi spadkowe. Małoletni nabyli spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Wartość spadku, która została określona w protokole spisu inwentarza wynosi 69.3540,45 zł. Jednocześnie organ zaznaczył, że nie ma jakiejkolwiek informacji, która wskazywałaby, że istnieją inne okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie zadłużenia na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W skardze na powyższą matka małoletniego podniosła, że wydana decyzja całkowicie pozbawi rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zarzuciła, że ZUS nie przeanalizował spisu inwentarza po zmarłym ojcu małoletniego, w którym wartość spadku wyniosła 0 zł. Wskazała, że dom spadkodawcy został zlicytowany przez komornika, a z uzyskanej sumy ZUS mógł zaspokoić należności. Tymczasem w chwili obecnej organ chce nałożyć na opiekuna prawnego małoletniego spłatę w ramach umowy ratalnej. Podkreśliła, że jest jedynym żywicielem rodziny, ma na utrzymaniu małe dzieci, a także spłaca kredyt mieszkaniowy. Wskazała, że małoletni skarżący otrzymuje rentę rodzinną w wysokości 345,59 zł, a tym samym rata nałożona na opiekuna prawnego małoletniego pozbawi go mieszkania, utrzymania, prawa do edukacji oraz normalnej egzystencji rodziny. Na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik podniósł, że ZUS na skutek swojego zaniechania (brak klauzuli wykonalności) nie zaspokoił się z sumy podziału majątku odziedziczonego przez skarżącego. Na powyższą okoliczność złożył do akt sprawy kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...], sygn. akt [...] oraz postanowienie komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. z dnia [...] w przedmiocie sporządzenia projektu podziału sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości zmarłego P. L. oraz protokół spisu inwentarza z dnia 20 stycznia 2016 r. sporządzonego przez tego komornika. Oświadczył, że obecnie nie ma już żadnego majątku, z którego ZUS mógłby się zaspokoić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontroli Sądu - na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.) podlegała decyzja ZUS z dnia [...] nr [...], którą m.in. na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 odmówiono umorzenia zaległości skarżącego z tytułu składek w łącznej kwocie 95.821,81 zł, wyszczególniając, że odmowa ta dotyczy składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2007 r. do sierpnia 2008 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnienia we wskazanych kwotach. Decyzją tą m.in. na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. odmówiono umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 12.763,08 zł obejmującej składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od grudnia 2007 r. do sierpnia 2008 r. wraz z odsetkami w podanych kwotach. Dokonując tej kontroli wskazać należy, że decyzją z [...] nr [...] (zaskarżoną w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 940/18) ZUS 1. na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 30, art. 83b ust. 1 u.s.u.s. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz 2. na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., w związku z art. 28 ust. 3a, art. 83b ust. 1 u.s.u.s. odmówił wszczęcia postępowania postępowanie w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i FGŚP za pracowników w części finansowanej przez płatnika. Należy zatem stwierdzić (posiłkując się argumentacją przedstawioną m. in. w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z dnia 18 stycznia 2917 r., sygn. akt I SA/Gl 978/16, dostępnym w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja w części obejmuje ten sam okres i te same wartości, co decyzja o odmowie wszczęcia postępowania, a to oznacza, że organ orzekł dwukrotnie poprzez odmowę wszczęcia postępowania oraz odmowę umorzenia należności. Jak bowiem wynika z analizy treści obu decyzji rozstrzygnięcia dotyczą tego samego wniosku, tego samego zobowiązanego oraz w obu decyzjach, zarówno tej odmawiającej wszczęcia postępowania, jak i odmawiającej udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości składkowych powołano art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Inaczej rzecz ujmując, zaskarżona decyzja merytoryczna w części dotyczy składek, co do których organ orzekł już inną decyzją o charakterze formalnym, kończącą postępowanie w sprawie. Stwierdzić zatem należy (podobnie jak w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 940/18), że organ rozdzielił orzekanie w sprawie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika na dwie odrębne sprawy administracyjne i wydał dwa konkurencyjne wobec siebie rozstrzygnięcia. W decyzji podlegającej ocenie Sądu w tym postępowaniu, organ w stosunku do tych samych składek, co do których odmówił wszczęcia postępowania - odmówił ich umorzenia. Takim zabiegiem procesowym ZUS naruszył art. 104 § 2 k.p.a. w związku z art. 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ w tej samej sprawie administracyjnej, co do tego samego jej przedmiotu, w jednej decyzji rozstrzygnął sprawę co do istoty, a w drugiej decyzji rozstrzygnął w inny sposób kończący sprawę w danej instancji. Podkreślenia wymaga, że przepisy znajdujące w sprawie zastosowanie nie dają podstaw do wydawania odrębnych orzeczeń co do poszczególnych przesłanek umorzenia tych samych należności składkowych, a wskazane naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wniosek uprawnionego podmiotu o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne skierowany do właściwego organu wszczyna postępowanie w jednej sprawie administracyjnej. Przedmiotem postępowania (procesu administracyjnego) są wszystkie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, których umorzenia żąda strona. Bezprzedmiotowe jest postępowanie w stosunku do należności, które wygasły (wskutek przedawnienia) oraz w stosunku do należności, co do których ustawodawca nie przewidział w żadnym zakresie możliwości ich umarzania. Pozostałe należności stanowią przedmiot postępowania, co do którego należy orzec załatwiając sprawę co do istoty (umarzając należności albo odmawiając ich umorzenia). Jeżeli w sprawie występują roszczenia, co do których organ jest obowiązany orzec merytorycznie oraz roszczenia, co do których powinien orzec formalnie (odmawiając wszczęcia postępowania bądź umarzając postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość), dopuszczalne jest wydanie dwóch odrębnych decyzji w sensie formalnym: decyzji orzekającej co do istoty sprawy i decyzji umarzającej postępowanie (odmawiającej wszczęcia postępowania). W przypadku roszczeń podzielnych (takim roszczeniem jest każda składka za konkretny miesiąc) nie będzie naruszeniem prawa, jeżeli organ rozstrzygnie w stosunku do każdej ze składek w odrębnej decyzji. Natomiast niedopuszczalne jest orzekanie odrębnie co do każdej z przesłanek umorzenia, ale w odniesieniu do tych samych składek. Orzekając w stosunku do każdej z należności organ jest obowiązany rozpoznać żądanie wniosku w oparciu o wszystkie znajdujące zastosowanie do tej należności przesłanki umorzenia (art. 28 ust. 2 i 3 oraz 3a u.s.u.s.). Oznacza to, że w stosunku do części należności należy ustalić wyłącznie, czy zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, natomiast co do innych należności należy zbadać, czy zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności oraz przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Rodzaj należności decyduje o tym, jakie przesłanki należy zbadać w postępowaniu w sprawie ich umorzenia. Organ powinien orzec w przedmiocie umorzenia należności, a nie w przedmiocie umorzenia w oparciu tylko o jedną z przesłanek, ponieważ nie ma sprawy administracyjnej, której załatwienie ogranicza się do orzekania w oparciu o jedną przesłankę umorzenia w przypadku, gdy do rozpatrywanej należności należy rozpatrzeć istnienie więcej niż jednej takiej przesłanki. W sytuacjach, gdy mają zastosowanie dwie przesłanki umorzenia, brak podstaw prawnych do wydawania dwóch orzeczeń w stosunku do tej samej należności (każdego odrębnie co do każdej z przesłanek umorzenia). W kontekście dotychczasowych rozważań nie ulega wątpliwości, że zaskarżona decyzja nie może się ostać się w obrocie prawnym. Przedwczesna na tym etapie jest ocena zaskarżonej decyzji pod względem merytorycznym. W ponownie prowadzonym postępowaniu ZUS winien orzec w przedmiocie wniosku małoletniego, reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową (matkę), mając na względzie przedstawioną wyżej ocenę prawną; w szczególności w zakresie granic sprawy administracyjnej i wyznaczonych przepisem art. 104 § 2 k.p.a. zasad jej załatwienia oraz kwalifikacji roszczeń w zakresie ich podzielności. Organ powinien dokonać również wszechstronnej analizy wszystkich aktualnych w dacie orzekania okoliczności sprawy ze względu na przesłanki umorzenia zaległości określone w stosownych przepisach. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło