I SA/Gl 941/21
WyrokWSA w Gliwicach2021-10-28
Skład orzekający: Krzysztof Kandut, Paweł Kornacki, Monika Krywow
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o przybiciu nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym może zostać wydane, gdy skarga dotycząca obwieszczenia o licytacji nie została jeszcze ostatecznie rozstrzygnięta, a termin na jej zaskarżenie do sądu administracyjnego nie upłynął?Ratio decidendi
Postanowienie o przybiciu nieruchomości może zostać wydane, gdy skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego zostały ostatecznie rozstrzygnięte. Kluczowe jest pojęcie 'ostateczności' aktu administracyjnego, a nie jego 'prawomocności' w rozumieniu sądowym. Ostateczność oznacza brak możliwości odwołania w administracyjnym toku instancji. Ewentualna późniejsza korekta rozstrzygnięcia w sprawie przybicia, wynikająca z uchylenia ostatecznego rozstrzygnięcia dotyczącego obwieszczenia o licytacji, może nastąpić w trybach nadzwyczajnych.Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. w likwidacji wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) w Katowicach dotyczące udzielenia przybicia na rzecz licytanta w toku egzekucji z nieruchomości. Spółka kwestionowała prawidłowość wydania postanowienia o przybiciu, argumentując, że nie zostały ostatecznie rozstrzygnięte skargi dotyczące obwieszczenia o licytacji, a także podnosiła kwestię sporu kompetencyjnego między urzędami skarbowymi. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając postanowienie DIAS za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Asesor WSA Monika Krywow, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w likwidacji w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie udzielenia przybicia na rzecz licytanta oddala skargę.
1. A sp. z o.o. w likwidacji w W. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z [...] r. nr [...] w przedmiocie udzielenia przybicia na rzecz licytanta w toku egzekucji z nieruchomości.
2. Stan sprawy.
2.1. Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w B. (dalej: organ I instancji) jako organ egzekucyjny wszczął egzekucję z nieruchomości będącej własnością skarżącej. Przedmiotem egzekucji jest nieruchomość gruntowa niezabudowana, położona w P. ul. [...], gmina T., powiat [...], obejmująca działkę nr [...] o łącznej powierzchni [...] m², dla której Sąd Rejonowy w G. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Pismem z dnia 16 października 2019 r., organ egzekucyjny zawiadomił
o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W dniu [...] r. w siedzibie organu egzekucyjnego spisano protokół opisu i oszacowania nieruchomości. Obwieszczeniem z [...] r. organ egzekucyjny wyznaczył termin pierwszej licytacji nieruchomości gruntowej na [...] r.
Spółka pismem z 14 sierpnia 2020 r. reprezentowana przez likwidatora S. K., działając na podstawie art. 110z § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) wniosła skargę na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą obwieszczenia z [...] r. o pierwszej licytacji przedmiotowej nieruchomości.
Organ I instancji po rozpoznaniu skargi z 14 sierpnia 2020 r. w części dotyczącej kwestionowania obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości dokonanej obwieszczeniem z [...] r., postanowieniem z
[...] r. oddalił skargę na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą obwieszczenia o pierwszej licytacji przedmiotowej nieruchomości.
Natomiast pismem z 8 września 2020 r. organ I instancji przekazał
pismo skarżącej z 14 sierpnia 2020 r. nazwane "Skarga na czynności
organu egzekucyjnego" w części dotyczącej naruszenia wynikającego z art. 15 § 1
i art. 33 § 1 u.p.e.a. do załatwienia Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego W. -[...].
Postanowieniem z [...] r. DIAS, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej na ww. postanowienie z dnia [...] r., utrzymał je w mocy.
Pismem z dnia 7 stycznia 2021 r. skarżąca, działając przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na ww. postanowienie DIAS z [...] r.
W dniu [...] r. w [...] [...] Urzędzie Skarbowym w B. odbyła się pierwsza licytacja przedmiotowej nieruchomości. Najwyższą cenę w wysokości [...] zł zaoferowała B. M..
Postanowieniem z [...] r. organ I instancji wstrzymał wydanie postanowienia o przybiciu na rzecz licytanta. Wstrzymanie to spowodowane było złożeniem przez spółkę skargi na czynność obwieszczenia o licytacji, która nie została jeszcze ostatecznie rozstrzygnięta.
Z uwagi na utrzymanie w mocy przez DIAS postanowieniem z [...] r. postanowienia Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...] r. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną dotyczącą obwieszczenia o pierwszej licytacji, organ I instancji postanowieniem z [...] r. nr [...] udzielił przybicia na rzecz licytanta B. M..
2.2. Po rozpoznaniu zażalenia DIAS uchylił postanowienie organu I instancji z [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu DIAS nie podzielił argumentu skarżącej dotyczącego przedwczesnego wydania postanowienia o udzieleniu przybicia ze względu na brak rozpatrzenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz naruszenia właściwości miejscowej.
Powodem uchylenia postanowienia organu I instancji o udzieleniu przybicia było przedwczesne jego wydanie, w sytuacji, gdy skarga w części dotyczącej naruszenia wynikającego z art. 15 § 1 i art. 33 § 1 u.p.e.a. nie została jeszcze rozpoznana.
Organ zaznaczył, iż zastosowanie środka egzekucyjnego jakim jest egzekucja z nieruchomości wymieniona w Rozdziale 7 u.p.e.a. obejmuje szereg czynności zmierzających do wykonania tego środka egzekucyjnego i składa się z kilku etapów, z których każdy przewiduje określone dla odrębnego z etapów, środki zaskarżenia. Dla każdego z tych etapów egzekucji z nieruchomości przewidziano odrębne środki zaskarżenia tj. skargę na zajęcie egzekucyjne, zarzuty na opis i oszacowanie, skargę na obwieszczenie o licytacji, zażalenie na postanowienie o przybiciu itd. Zakończenie każdego z etapów - zwykle - wiąże się z zamknięciem drogi do kwestionowania czynności po zakończeniu danego etapu.
W dalszej części uzasadnienia organ zacytował treść art. 111m, art. 111n § 1 i § 2 oraz art. 111r u.p.e.a.
Organ odwoławczy zaznaczył, że organ I instancji po skutecznie przeprowadzonej pierwszej licytacji nieruchomości gruntowej wstrzymał wydanie postanowienia o przybiciu na rzecz licytanta z uwagi na wniesienie przez spółkę skargi na czynność obwieszczenia o licytacji, która nie została jeszcze ostatecznie rozstrzygnięta. Dopiero po wydaniu przez DIAS postanowienia z [...] r.
utrzymującego w mocy postanowienie o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną dotyczącą obwieszczenia o pierwszej licytacji, organ egzekucyjny działając na podstawie art. 111m § 1 u.p.e.a., postanowieniem z [...] r. udzielił przybicia na rzecz licytanta.
Zdaniem organu odwoławczego postanowienie organu I instancji o udzieleniu przybicia zostało wydane przedwcześnie, ale z uwagi na fakt, iż pismem z
14 sierpnia 2020 r. skarżąca wniosła skargę na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą obwieszczenia z [...] r. o pierwszej licytacji nieruchomości. Organ I instancji, po rozpoznaniu powyższej skargi w części dotyczącej kwestionowania obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości, postanowieniem z [...] r. oddalił skargę na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości. W zakresie natomiast rozpoznania zarzutów podniesionych w tej skardze, a dotyczących wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz stosowania pozostałych środków egzekucyjnych z majątku skarżącej właściwym był Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w W.. Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w B. przekazał jednak pismo do załatwienia właściwemu ze względu na położenie siedziby spółki w W., Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego W.– [...].
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W.– [...] przekazał pismo Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w B. zgodnie z właściwością wynikającą z art. 22 § 2 u.p.e.a. oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie niektórych podatników i płatników, w odniesieniu do których zadania są wykonywane przez naczelnika urzędu skarbowego innego niż właściwy miejscowo Naczelnikowi [...] [...] Urzędu Skarbowego w W..
Na postanowienie organu egzekucyjnego z [...] r. skarżąca wniosła zażalenie, które zostało rozpoznane przez DIAS postanowieniem z [...] r. utrzymującym w mocy zaskarżone postanowienie.
Z powyższego zdaniem organu odwoławczego wynika więc, iż w dniu wydania przez organ I instancji postanowienia o udzieleniu przybicia, tj. [...] r. organ egzekucyjny nie posiadał wiedzy czy ostatecznie rozstrzygnięto skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego. Co prawda postanowieniem z [...] r. Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w B.wstrzymał wydanie postanowienia o przybiciu, jednakże wstrzymanie to powinno obowiązywać do chwili rozpatrzenia skargi w zakresie wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz stosowania pozostałych środków egzekucyjnych z majątku skarżącej przez właściwy w sprawie organ egzekucyjny.
Organ egzekucyjny przed wydaniem postanowienia o udzieleniu przybicia na rzecz licytanta powinien zwrócić się zatem do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.- [...] o informację na temat sposobu rozpatrzenia skargi z dnia 14 sierpnia 2020 r. w zakresie wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz stosowania pozostałych środków egzekucyjnych z majątku skarżącej. Dopiero bowiem po ostatecznym rozstrzygnięciu skargi możliwe było wydanie przez organ postanowienia o przybiciu na rzecz licytanta.
Odnosząc się dalej do kwestii sporu kompetencyjnego pomiędzy [...] [...] Urzędem Skarbowym oraz [...] Urzędem Celno-Skarbowym w K., organ odwoławczy wyjaśnił, iż żaden z Naczelników Urzędów Celno-Skarbowych nie jest organem egzekucyjnym. Właściwość rzeczowa organów egzekucyjnych wynika z art. 19 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu w obrębie organów KAS jedynym właściwym jest naczelnik urzędu skarbowego. Dalej zgodnie z art. 22 § 1 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z nieruchomości ustala się według miejsca jej położenia; jeżeli jednak nieruchomość położona jest na obszarze właściwości dwóch lub większej liczby organów - egzekucję prowadzi organ, na którego obszarze znajduje się większa część nieruchomości, dopiero w sytuacji, gdy nie można w powyższy sposób ustalić właściwości, egzekucję z nieruchomości prowadzi organ wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Zgodnie natomiast
z art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, ze zm. – dalej: k.p.a.) organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Zaznaczył, iż Minister Rozwoju i Finansów rozporządzeniem z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie niektórych podatników i płatników, w odniesieniu do których zadania są wykonywane przez naczelnika urzędu skarbowego innego niż właściwy miejscowo określił: 1) kategorie podatników i płatników o istotnym znaczeniu gospodarczym lub społecznym, w odniesieniu do których zadania są wykonywane przez naczelnika urzędu skarbowego innego niż właściwy miejscowo; 2) warunki zaliczania podatników i płatników, o których mowa w pkt 1, do odpowiedniej kategorii; 3) naczelników urzędów skarbowych właściwych dla podatników i płatników, o których mowa w pkt 1, terytorialny zasięg ich działania i siedzibę; 4) tryb zawiadamiania o zmianie właściwości naczelnika urzędu skarbowego. Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia do kategorii podatników i płatników należy skarżąca spółka. Z załącznika do rozporządzenia wynika, iż terytorialny zasięg działania obejmujący powiat [...] znajdował się we właściwości Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w B.. Na mocy § 3 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 29 grudnia 2020 r. (Dz. U z 2020 r., poz. 2444), Naczelnik Urzędu Skarbowego właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego i postępowania zabezpieczającego na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, wstępuje w prawa i obowiązku organu egzekucyjnego właściwego do 31 grudnia 2020 r. Tym samym z dniem 1 stycznia 2021 r. w niniejszej sprawie właściwym organem egzekucyjnym jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G.. Zatem zdaniem organu odwoławczego w analizowanej sprawie nie doszło do żadnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem [...] [...] Urzędu Skarbowego w B., a Naczelnikiem [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K..
Analizując materiał dowodowy sprawy stwierdził, że postanowienie organu
I instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wskazał, że istotą zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie tej samej sprawy. Wobec powyższego, mając na uwadze naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ
na wynik sprawy, a polegające na naruszeniu art. 6, art. 9 i art. 11 k.p.a., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
3.1. W skardze zarzucono naruszenie:
1) art. 6, 15, 124 § 1 i § 2 w zw. z art. 107 § 3 i art. 126 i art. 138 § 2 k.p.a.
w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez wadliwe uzasadnienie rozstrzygnięcia
przejawiające się w uchyleniu postanowienia organu I instancji i przekazaniu do ponownego rozpoznania wyłącznie ze względu na to, iż "powodem uchylenia jest przedwczesne jego wydanie, w sytuacji, gdy skarga w części dotyczącej naruszenia wynikającego z art. 15 § 1 i art. 33 § 1 u.p.e.a. nie została jeszcze rozpoznana", przy jednoczesnym uznaniu części zarzutów skarżącej, przedstawionych w zażaleniu, za niezasadne w sytuacji, gdy w tej sprawie istniały podstawy do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i uchylenia postanowienia organu I instancji w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy albo umorzenie postępowania;
2) art. 111m § 3 oraz art. 110w § 4 i art. 110z u.p.e.a. w zw. z art. 124 § 1 i § 2
w zw. z art. 107 § 3 i art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez pominięcie przez organ odwoławczy, iż doszło do wydania postanowienia organu
I instancji przedwcześnie tj. w momencie, gdy skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego nie są jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte - z uwagi na to, iż w dniu [...] r. tj. w dniu wydania postanowienia organu I instancji nadal był otwarty termin na wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach dotyczącej obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości, a więc postanowienie o przybiciu mogło zostać wydane dopiero po wydaniu prawomocnego wyroku przez WSA w Gliwicach ze skargi spółki w zakresie obwieszczenia (w tym też w zakresie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec spółki, który to wniosek również został zawarty w skardze do WSA) albo po wydaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie (w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gliwicach);
3) art. 22 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 19 i art. 20 k.p.a. oraz art. 19 § 1 i § 8 u.p.e.a. w zw. z art. 124 § 1 i § 2 w zw. z art. 107 § 3 i art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie iż niezasadny był zarzut skarżącej w kwestii braku rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem [...] [...] US, a Naczelnikiem[...] Urzędu Celno-Skarbowego, które to organy są właściwe miejscowo w zakresie czynności związanych z egzekucją z nieruchomości oraz prawidłowego (tj. wymaganego przepisami u.p.e.a. i k.p.a.) ustalenia organu właściwego miejscowo do przeprowadzenia czynności związanych z egzekucją z nieruchomości;
4) art. 97 § 1 pkt 4 i art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nie odniesienie się do wniosku spółki o zawieszenie postępowania w tej sprawie na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania ze skargi spółki na postanowienie DIAS z [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie o oddaleniu skargi na czynność organu egzekucyjnego w zakresie dotyczącym obwieszczenia z uwagi na to, iż rozstrzygnięcie tej sprawy zależy wprost od rozstrzygnięcia zarzutów spółki w zakresie naruszenia przepisów co do prawidłowego (skutecznego) doręczenia obwieszczenia, pomimo że zdaniem spółki w tej sprawie istniała podstawa do zawieszenia postępowania na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Wobec powyższego pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie
w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że w tej sprawie ma miejsce sytuacja, w której wniesione w toku postępowania egzekucyjnego skargi nie zostały ostatecznie rozstrzygnięte. Jak wynika bowiem z akt postępowania egzekucyjnego
(o czym organ powinien posiadać wiedzę z urzędu) w dniu 7 stycznia 2021 r. spółka wniosła skargę do WSA w zakresie obwieszczenia, w której m.in. zarzuciła organowi błędy w zakresie prawidłowego doręczenia spółce obwieszczenia. Przy czym, w dniu wydania przez organ postanowienia o przybiciu termin na wniesienie skargi do WSA w zakresie obwieszczenia był nadal otwarty. Powyższe oznacza, iż w dniu wydania postanowienia o przybiciu istniała przesłanka uniemożliwiająca wydanie prawidłowego postanowienia o przybiciu, która jednak została zignorowana przez organ I instancji, a także następnie przez organ odwoławczy - pomimo wiedzy
z urzędu organu w tym zakresie.
Ponadto pełnomocnik spółki zaznaczył, że nieruchomość położona jest
w P., gmina T., powiat [...], zaś organem właściwym miejscowo na terytorium powiatu [...] jest [...] [...] Urząd Skarbowy oraz [...] Urząd Celno-Skarbowy w K.. Według najlepszej wiedzy spółki, w aktach tej sprawy brak jest jakiejkolwiek informacji co do sposobu ustalenia organu właściwego do prowadzenia egzekucji z nieruchomości, w tym dokumentu potwierdzającego wyznaczenie takiego organu właściwego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Taka informacja nie wynika również z zaskarżonego postanowienia. Oznacza to, iż spór kompetencyjny, jaki spółka dostrzega w tej sprawie, nie został rozwiązany, a więc brak jest podstaw do uznania, iż egzekucję z nieruchomości prowadzi właściwy organ. Co więcej, w tej sprawie zdaniem spółki nie znajduje uzasadnienia stanowisko organu odwoławczego, iż żaden ze wskazanych przez spółkę organów nie jest organem egzekucyjnym, gdyż organy te dokonywały stosownych czynności w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec spółki.
Jednocześnie pełnomocnik skarżącej wskazał, że spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której podniosła zarzuty co do wadliwego doręczenia obwieszczenia. Spółka nadal podtrzymuje, iż rozpatrzenie zarzutów skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczącej obwieszczenia - jako czynności, której prawidłowość determinuje dalsze prowadzenie egzekucji z nieruchomości, w tym przeprowadzenie zgodnej z prawem licytacji nieruchomości i udzielenie przybicia, stanowi niewątpliwie tzw. zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną), której wystąpienie powinno skutkować zawieszeniem postępowania w tej sprawie do czasu jej rozstrzygnięcia.
Zdaniem pełnomocnika spółki, czego jednak nie wziął pod uwagę organ
II instancji (tj. wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów prawa, w ogóle nie rozpatrzył wniosku spółki), bez rozstrzygnięcia tej kwestii nie jest możliwe (ani celowe) dalsze prowadzenie prawidłowej (zgodnej z prawem) egzekucji
z nieruchomości w zakresie przyznania własności nieruchomości licytantowi.
3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Dodatkowo odnosząc się do argumentu skargi dotyczącego nierozpoznania wniosku o zawieszenie zawartego w zażaleniu wskazał, iż postanowieniem z
[...] r. odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zażalenia na postanowienie organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
5. Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotem kontroli jest postanowienie DIAS o charakterze kasatoryjnym, bowiem organ II instancji uchylił postanowienie wydane w I instancji i sprawę udzielenia przybicia na rzecz licytanta w toku egzekucji z nieruchomości przekazał do ponownego rozpoznania.
Sąd stwierdza również, że zasadnie DIAS ocenił, iż postanowienie organu I instancji zostało wydane przedwcześnie, jak również prawidłowo wskazał przesłanki takiej oceny. Z akt sprawy wynika, iż pismem z 14 sierpnia 2020 r. skarżąca wniosła (działając przez likwidatora) skargę na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą obwieszczenia z [...] r. o pierwszej licytacji nieruchomości. Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w B., po rozpoznaniu tej skargi w części dotyczącej kwestionowania obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości, postanowieniem z [...] r. oddalił skargę na czynność organu egzekucyjnego (dotyczącą obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości). Na postanowienie organu egzekucyjnego z [...] r. spółka wniosła zażalenie, które zostało rozpoznane przez DIAS postanowieniem z [...] r., utrzymującym w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W zakresie natomiast rozpoznania zarzutów podniesionych w tej samej skardze spółki, a dotyczących wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz stosowania pozostałych środków egzekucyjnych z majątku spółki właściwym był inny organ. Stąd Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w B. pismem z 8 września 2020 r., przekazał w tej części skargę skarżącej do załatwienia Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego W.– [...], który z kolei tę skargę przekazał do rozpatrzenia Naczelnikowi [...] [...] Urzędu Skarbowego w W..
W dniu wydania przez Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowienia o udzieleniu przybicia na rzecz licytanta, tj. [...] r., organ I instancji nie posiadał wiedzy czy ostatecznie rozstrzygnięto skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego – rozpatrywane przez organy z siedzibą w W.. W kontekście treści art. 111m § 3 u.p.e.a. ustalenia w tej mierze były niezbędne do wydania postanowienia o przybiciu. Ten przepis stanowi bowiem, że jeżeli skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego nie są jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, organ egzekucyjny wstrzymuje wydanie postanowienia o przybiciu do czasu ich rozstrzygnięcia.
6. Nietrafnie natomiast podnosi strona skarżąca, że przedwczesność postanowienia DIAS z [...] r. wynika także z tego, iż do wydania postanowienia przez organ I instancji doszło w sytuacji, w której nadal był otwarty termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na postanowienia dotyczące obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości. Jak argumentuje skarżąca, postanowienie o przybiciu mogło zostać wydane dopiero po wydaniu prawomocnego wyroku przez sąd administracyjny w kwestii obwieszczenia o pierwszej licytacji.
W tym miejscu ponownie należy odnieść się do treści art. 111m § 1 i 3 u.p.e.a. Stanowią one, że: po zamknięciu licytacji organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę (§ 1). Jeżeli skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego nie są jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, organ egzekucyjny wstrzymuje wydanie postanowienia o przybiciu do czasu ich rozstrzygnięcia (§ 3).
Kluczowe znaczenie dla oceny tego zarzutu strony skarżącej ma użycie przez ustawodawcę w § 3 pojęcia "ostateczność" a nie "prawomocność" rozstrzygnięcia. W przepisie tym nawiązano bowiem do ostatecznego rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania.
Pojęciami tymi posługuje się art. 16 k.p.a., który należy odpowiednio uwzględnić w tej sprawie przy zastosowaniu art. 18 u.p.e.a. Artykuł 16 k.p.a. stanowi, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (§ 1). Decyzje mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego z powodu ich niezgodności z prawem, na zasadach i w trybie określonych w odrębnych w ustawach (§ 2). Decyzje ostateczne, których nie można zaskarżyć do sądu, są prawomocne (§ 3).
Zatem jasno z zacytowanego przepisu wynika, że ostateczność aktu administracyjnego ustawodawca połączył z niezaskarżalnością w administracyjnym toku instancji. Decyzjami ostatecznymi są więc takie rozstrzygnięcia, od których w toku instancji nie służy odwołanie, a postanowienia od których nie służy zażalenie. Należy do nich zaliczyć: a) decyzje podjęte w I instancji, od których strony nie wniosły odwołania w zakreślonym terminie i strona nie występowała o przywrócenie terminu, bądź też występowała, ale nie przywrócono jej terminu do złożenia odwołania; b) decyzje podjęte w jednoinstancyjnym postępowaniu; c) decyzje podjęte przez organ II instancji; d) decyzje określone w innych przepisach (niż k.p.a.) jako prawomocne (C. Martysz, A. Matan [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, wyd. III, Warszawa 2010, art. 16).
Z kolei prawomocność została powiązana z brakiem możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego, która może być następstwem tego, że: a) skarga do sądu została oddalona prawomocnym wyrokiem sądu; b) skarga do sądu nie została wniesiona w terminie i termin ten nie został przywrócony; c) przepis szczególny wyłącza dopuszczalność wniesienia skargi do sądu; d) decyzja stała się ostateczna, ponieważ żadna ze stron nie wniosła odwołania lub wszystkie strony zrzekły się prawa do odwołania (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, art. 16).
Zatem skoro w art. 111m § 3 u.p.e.a. ustawodawca uzależnia dopuszczalność wydania postanowienia o przybiciu od ostatecznego rozstrzygnięcia wniesionych uprzednio w toku postępowania egzekucyjnego skarg lub zażaleń, to kwestia rozpatrzenia legalności ostatecznych aktów administracyjnych w tej materii (wydanych przez organ II instancji) przez sąd administracyjny nie tamuje wydania postanowienia o przybiciu. Na marginesie Sąd zauważa, że ewentualna potrzeba korekty rozstrzygnięcia w sprawie przybicia, na skutek zniesienia ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie obwieszczenia o licytacji, może zostać zrealizowana przy wykorzystaniu trybów nadzwyczajnych do wzruszania ostatecznych decyzji i postanowień.
W konsekwencji odmienne stanowisko strony skarżącej w tej kwestii jest nietrafne, a podniesione przy tym zarzuty naruszenia art. 6, 15, 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 i art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 111m § 3 oraz 110w § 4 i art. 110z u.p.e.a. w zw. z art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 i art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. są niezasadne.
7. Bezzasadna jest także argumentacja skarżącej odnośnie do braku rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem [...] [...] Urzędu Skarbowego a Naczelnikiem [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K..
Na wstępie analizy tego zagadnienia Sąd zwraca uwagę, że do sporu kompetencyjnego w tej sprawie w sposób oczywisty nie doszło, a zatem DIAS nie miał czego rozstrzygać w kategorii "spór kompetencyjny". Spór kompetencyjny to sytuacja, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo żaden z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny) - A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 4. W sposób oczywisty widać, że w niniejszej sprawie taki stan nie wystąpił. Niemniej argumentację skarżącej w tej materii Sąd rozpoznał pod kątem właściwości organu który wydał rozstrzygnięcie w I instancji, nie stwierdzając i w tej sferze naruszenia prawa przez organy.
Kolejna uwaga, którą można w tym miejscu poczynić, to ponowna sygnalizacja, że kontrolowane przez Sąd postanowienie ma charakter kasatoryjny, a więc w istocie kwestia właściwości organu, który orzekał w I instancji i którego orzeczenie zostało przez organ II instancji wyeliminowane z obrotu prawnego, obecnie nie ma już praktycznego znaczenia. Tylko na marginesie Sąd podnosi, że w postępowaniu odwoławczym stwierdzenie nieważności aktu wydanego w I instancji (a taki jest skutek naruszenia przepisów o właściwości – art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.) nie jest dopuszczalne (por. wyroki NSA z: 3 grudnia 1999 r., I SA/Wr 101/98; 13 września 1999 r., IV SA 39/99; 4 stycznia 2000 r., I SA 344/99; 4 marca 2015 r., I OSK 1463/13; 20 sierpnia 2014 r., I OSK 629/13).
Przechodząc jednak do analizy właściwości organu orzekającego w dniu [...] r. w sprawie przybicia Sąd zwraca uwagę, że właściwość rzeczowa organów egzekucyjnych wynika z art. 19 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu w obrębie organów Krajowej Administracji Skarbowej jedynym właściwym jest naczelnik urzędu skarbowego.
Z kolei zgodnie z art. 22 § 1 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z nieruchomości ustala się według miejsca jej położenia; jeżeli jednak nieruchomość położona jest na obszarze właściwości dwóch lub większej liczby organów - egzekucję prowadzi organ, na którego obszarze znajduje się większa część nieruchomości, dopiero w sytuacji, gdy nie można w powyższy sposób ustalić właściwości, egzekucję z nieruchomości prowadzi organ wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Modyfikacje tej zasady przewiduje jednak art. 11 ust. 4 i 6 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 505, ze zm. – dalej: ustawa o KAS). Zgodnie z art. 11 ust. 4 ustawy o KAS w odniesieniu do niektórych kategorii podatników i płatników o istotnym znaczeniu gospodarczym lub społecznym, w szczególności wykonujących określony rodzaj działalności gospodarczej lub osiągających określoną wysokość przychodu netto w rozumieniu przepisów o rachunkowości, zadania mogą być wykonywane przez naczelnika urzędu skarbowego innego niż właściwy miejscowo. Dalej, jak stanowi art. 11 ust. 6 ustawy o KAS minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia: 1) kategorie podatników i płatników, o których mowa w ust. 4; 2) warunki zaliczania podatników i płatników, o których mowa w ust. 4, do odpowiedniej kategorii; 3) naczelników urzędów skarbowych właściwych dla podatników i płatników, o których mowa w ust. 4, terytorialny zasięg ich działania i siedzibę; 4) tryb zawiadamiania o zmianie właściwości naczelnika urzędu skarbowego - mając na względzie gospodarcze lub społeczne potrzeby podatników i płatników obsługiwanych przez KAS.
Minister Rozwoju i Finansów rozporządzeniem z 24 lutego 2017 r. w sprawie niektórych podatników i płatników, w odniesieniu do których zadania są wykonywane przez naczelnika urzędu skarbowego innego niż właściwy miejscowo (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 700) określił: 1) kategorie podatników i płatników o istotnym znaczeniu gospodarczym lub społecznym, w odniesieniu do których zadania są wykonywane przez naczelnika urzędu skarbowego innego niż właściwy miejscowo; 2) warunki zaliczania podatników i płatników, o których mowa w pkt 1, do odpowiedniej kategorii; 3) naczelników urzędów skarbowych właściwych dla podatników i płatników, o których mowa w pkt 1, terytorialny zasięg ich działania i siedzibę; 4) tryb zawiadamiania o zmianie właściwości naczelnika urzędu skarbowego. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 7 lit. a) tego rozporządzenia do kategorii wskazanych w rozporządzeniu podatników i płatników, należą osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, które w roku podatkowym osiągnęły przychód netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług o równowartości w walucie polskiej co najmniej 5 min euro ustalony na podstawie sprawozdania finansowego sporządzonego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351,1495, 1571, 1655 i 1680 oraz z 2020 r. poz. 568). Jak zauważył DIAS, skarżąca jest właśnie podatnikiem określonym w powołanym przepisie rozporządzenia. W § 5 rozporządzenia wskazano, że właściwymi dla podatników, o których mowa w § 2 są naczelnicy urzędów skarbowych, których właściwość, siedziby i terytorialny zasięg działania określa załącznik do rozporządzenia. W pozycji [...] załącznika wskazano zaś, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. jest właściwy w tej mierze m.in. na obszarze powiatu [...], na którego zlokalizowana jest nieruchomość, poddana w niniejszej sprawie egzekucji. Taki stan prawny obowiązywał do 31 grudnia 2020 r. a więc także w dniu wydania postanowienia przez organ I instancji.
Właściwość rzeczowa i miejscowa Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B.do wydania postanowienia z [...] r, wynikała więc z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Co za tym idzie, wbrew sugestiom zawartym w skardze nie było potrzeby do wyznaczania organu przez ministra właściwego w sprawach finansów publicznych albo podejmowania szczególnych czynności zmierzających do ustalenia organu właściwego, w tym umieszczania w aktach analizy dlaczego właściwym w sprawie nie jest Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego.
Z tych powodów zarzut naruszenia przez DIAS art. 22 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 19 i art. 20 k.p.a. oraz art. 19 § 1 i 8 u.p.e.a. w zw. z art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 i art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. nie zasługiwał na uwzględnienie.
8. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 i art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez nie odniesienie się przez DIAS – w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sprawie udzielenia przybicia - do wniosku spółki o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania ze skargi spółki do sądu administracyjnego na postanowienie dotyczące obwieszczenia o licytacji nieruchomości.
W tej mierze Sąd zauważa, że DIAS postanowieniem z [...] r. odmówił zawieszenia postępowania, o co postulowała skarżąca spółka. Organ prawidłowo zatem – biorąc pod uwagę formę czynności procesowej – zareagował na wniosek spółki o zawieszenie postępowania. Zgodnie z art. 101 k.p.a. (w zw. z art. 18 u.p.e.a.) w sprawie zawieszenia postępowania wydaje się postanowienie na które przysługuje zażalenie. Z tego wynika, że jeśli spółka kwestionuje stanowisko organu o braku podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie udzielenia przybicia, to mogła skorzystać z zażalenia a następnie skargi do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) i na tej drodze poddać weryfikacji trafność stanowisk: swojego oraz organu. Sąd orzekający w tej sprawie nie widzi podstaw do przyjęcia, że prawomocne orzeczenie w sprawie obwieszczenia o licytacji stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do wydania postanowienia o przybiciu na podstawie art. 111m § 1 u.p.e.a. Jak już wyżej wskazano, wystarczy – stosownie do art. 111m § 3 u.p.e.a. – ostateczne, a więc wydane w administracyjnym toku instancji, rozstrzygnięcie wniesionej uprzednio skargi na obwieszczenie o licytacji. Ewentualna korekta rozstrzygnięcia w sprawie przybicia na skutek zniesienia ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie obwieszczenia o licytacji może nastąpić przy wykorzystaniu trybów nadzwyczajnych do wzruszania ostatecznych decyzji i postanowień.
9. Z tych wszystkich powodów skarga została oddalona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło