I SA/Gl 946/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, , , po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 10 marca 2010 r. Wyrokiem z dnia 10 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę wniesioną przez T. S. na decyzję oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia. W dniu 26 kwietnia 2010 r. stwierdzono prawomocność tego orzeczenia. W dniu 20 kwietnia 2010 r. (data nadania) skarżący złożył wniosek o "przywrócenie terminu wydania wyroku wraz z jego uzasadnieniem". W treści pisma poinformował, że był nieobecny na rozprawie, gdyż "znalazł[em] się w bardzo trudniej sytuacji życiowej". Oświadczył, że jest inwalidą I grupy oraz że w dniu 12 marca 2010 r. odbyła się rozprawa rozwodowa z powództwa żony. Jak wskazał choroba i ciężki stres uniemożliwiły mu "udział w sprawie i wypełnienie procedur". Do pisma załączył m.in.: kserokopię zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne będące przedmiotami ortopedycznymi i środki pomocnicze oraz kserokopię wezwania Sądu Okręgowego w K. do osobistego stawiennictwa na rozprawę w dniu 12 lutego 2010 r. Na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 kwietnia 2010 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku poprzez złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Nadto wezwano skarżącego do wskazania w terminie 7 dni, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Poinformowano przy tym, że niewykonanie wezwania może skutkować odrzuceniem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący w terminie złożył pismo z dnia 10 maja 2010 r. Uzasadniając wniosek skarżący oświadczył, że zawiadomił Sąd, że z powodu choroby nie będzie mógł wziąć czynnego udziału w postępowaniu. Podkreślił, że "nie jest[em] osobą znającą dokładnie przepisy prawne". Wskazał, że kolejną przyczyną niezłożenia w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku był fakt, że nie posiadał informacji "o wynikach postępowania". Oświadczył przy tym, iż "oczekiwał[em], że uzyska[m] pisemną informację o decyzji Sądu" i że gdyby znał "negatywną decyzję w [jego] sprawie na pewno dokładnie przeczytałby[m] pouczenia zawarte w odpowiednich pismach przesłanych z Sądu". Poinformował również, że w kwietniu bardzo źle się czuł i nie był w stanie samodzielnie wychodzić z domu. Do pisma załączył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, w pierwszej kolejności należy wskazać, że z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 ppsa został zachowany. W związku z tym Sąd rozstrzygnął te niedające się usunąć wątpliwości na korzyść strony i przyjął, że wniosek jest złożony w terminie, odnosząc się do niego merytorycznie. Wobec powyższego należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Powyżej zaprezentowane stanowiska wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy. W żaden sposób za taką nie może być uznana niemożliwość wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, a w tym więc i nieobecność na rozprawie z uwagi na stan zdrowia. Wprawdzie skarżący jest osobą mającą problemy zdrowotne, na co wielokrotnie zwracał uwagę w swoich pismach oraz nadesłał dokumenty w tej kwestii, to jednak przyjdzie zauważyć, że dolegliwości te nie stanowią przeszkody nie do przezwyciężenia. Jest tak tym bardziej dlatego, że stan jego zdrowia nie utrudnił mu dokonania innych czynności w postępowaniu w terminie. Podkreślić także należy, że skarżący mógł przy nadaniu wniosku skorzystać z pomocy córki bądź osób trzecich, o których również wspominał choćby w skardze. Jego nieobecność na rozprawie nie może być zatem uznana za przeszkodę, która uniemożliwiła złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skarżącemu skutecznie doręczono zawiadomienie o rozprawie, w którym wyraźnie wskazano, że stawiennictwo jest nieobowiązkowe. Dlatego też w zaistniałej sytuacji skarżący mając świadomość, że będzie nieobecny, winien zwrócić uwagę na zawarte w zawiadomieniu pouczenie, co do czynności, które należy podjąć. Przede wszystkim przyjdzie wskazać, że zawiadomienie o rozprawie zawierało pouczenie, że "sentencji wyroku ogłoszonego na rozprawie nie doręcza się stronom nieobecnym na rozprawie, z wyjątkiem strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego, która była nieobecna na rozprawie z powodu pozbawienia wolności". Wobec powyższego niczym nieusprawiedliwione było oczekiwanie skarżącego na "pisemną informację o decyzji Sądu". Nadto został on pouczony że "uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Złożenie wniosku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną". Tym samym należy stwierdzić, że skarżący powinien mieć świadomość co do tego, jakie czynności należy podjąć na danym etapie postępowania. Tymczasem skarżący wyraźnie oświadczył, że pouczeń tych nie czytał dokładnie, choć nie było przeszkód, by mógł to uczynić. Niewątpliwie więc niezłożenie wniosku w terminie jest, w ocenie Sądu, wynikiem niezachowania należytej staranności procesowej przez skarżącego, który przecież mógł przypuszczać, że w dniu 10 marca 2010 r. może zostać ogłoszony wyrok i dlatego powinien poczynić odpowiednie kroki celem uniknięcia negatywnych skutków w tym zakresie. Nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżący, który był nieobecny na rozprawie, dowiedział się o zapadłym rozstrzygnięciu np. telefonicznie, tym bardziej że numer telefonu podany został w każdym piśmie adresowanym do skarżącego, a następnie w terminie nadał wniosek o sporządzenie uzasadnienia. W ocenie Sądu skarżący nie dochował nie tylko należytej staranności, jakiej można wymagać od przeciętnego uczestnika postępowania znajdującego się w jego sytuacji procesowej, ale i wręcz staranności minimalnej polegającej na uważnym zapoznaniu się z treścią korespondencji kierowanej do niego w sprawie, zwłaszcza zaś z pouczeniami. Wobec powyższego można mu przypisać winę w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Za okoliczność uprawdopodobniającą brak winy nie może być także uznane powołanie się przez skarżącego na nieznajomość prawa. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że taka okoliczność nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 153/97, publ. Lex nr 37127). Okoliczność ta jest tym bardziej nieusprawiedliwiona, jeżeli weźmie się pod uwagę treść cytowanych wyżej pouczeń zawartych w zawiadomieniu o rozprawie. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzeczono jak w sentencji.