I SA/Gl 948/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla skarżącego doradcę podatkowego; W skardze z dnia 1 października 2008 r. (data z prezentaty organu odwoławczego) Z. Ł. zwrócił się do Sądu między innymi z wnioskiem o zwolnienie go od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podkreślił, że jest inwalidą II grupy i po potrąceniu świadczeń alimentacyjnych pozostaje mu do dyspozycji kwota [...] zł. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał wymagany przepisami druk formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym rozszerzył zakres pierwotnego wniosku o żądanie ustanowienia adwokata bądź doradcy podatkowego. Pismem z dnia 20 listopada 2008 r. referendarz sądowy zwrócił się do skarżącego o uzupełnienie wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych. Odpowiadając w terminie, Z. Ł. nadesłał plik dokumentów. Wynika z nich, że dochód netto skarżącego stanowi miesięcznie kwotę [...] zł z tytułu świadczenia rentowego. Z. Ł. mieszka w lokalu należącym do jego córki w oparciu o umowę użyczenia. W tych ramach skarżący ponosi koszty mediów, w tym opłaty za wodę oraz energię elektryczną. Dodatkowo opłaca wywóz śmieci, koszty sprzątania, oświetlenia oraz podatek od nieruchomości (patrz umowa użyczenia z dnia 10 czerwca 2005 r.). Z nadesłanej dokumentacji wynika nadto, że skarżący korzysta z pomocy lekarskiej i ponosi koszty zakupu lekarstw. Do akt złożono zrealizowane recepty na medykamenty o wartości [...] zł. Wśród nadesłanych dokumentów jest także zaświadczenie Rejonowego Zespołu Pomocy Społecznej Nr [...] w C. z dnia 1 grudnia 2008 r., z którego wynika, że skarżący korzysta z pomocy finansowej tamtejszego ośrodka. Z wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w banku A wynika, że pomoc ta udzielana jest w formie zasiłku stałego ([...] zł – przelew z dnia [...] r.) oraz celowego ([...] zł – przelew z dnia [...] r.). Skarżący jest osobą niepełnosprawną w umiarkowanym stopniu z orzeczoną niezdolnością do pracy do dnia 30 września 2009 r. (vide: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. nr [...] oraz orzeczenie lekarza orzecznika z dnia [...] r. nr akt [...]). Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Z uwagi na to, że Z. Ł. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata bądź doradcy podatkowego, jego wniosek podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. albowiem dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jest więc regułą, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem rozpoznającego wniosek skarżący wykazał, iż w jego przypadku spełniona jest przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W toku rozpoznania sprawy uwzględniono przede wszystkim relację pomiędzy dochodami skarżącego a wydatkami, których stałe ponoszenie w jego przypadku jest niezbędne. Jednocześnie nie stracono z pola widzenia faktu, iż kondycja finansowa skarżącego winna być nadto postrzegana przez pryzmat uzyskiwanego przez niego wsparcia ze strony pomocy społecznej. Uzasadniając przyjętą konstatację godzi się zaakcentować, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, której zadaniem jest wspieranie osób lub rodzin nie będących w stanie samodzielnie zaspokoić własnych potrzeb zgodnie z założeniami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Godzi się zaakcentować, iż podobnie prawo pomocy jest instytucją o wyjątkowym charakterze, której zadaniem jest zapewnienie dostępu do Sądu osobom, którym brak środków finansowych na prowadzenie postępowania. Mając na uwadze powyższe spostrzeżenia należało odnotować, iż bezspornie Z. Ł. korzysta z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego i celowego, co pozwala przyjąć, iż jest osobą, która nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić własnych potrzeb. Nie sposób przy tym przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów sądowych miałby być zaspokojony z uzyskiwanego prze niego wsparcia budżetu państwa. W ocenie rozpoznającego wniosek sądy powinny zabezpieczać prawidłową równowagę pomiędzy, z jednej strony interesem państwa w pobieraniu opłat z tytułu rozpoznawania skarg, a z drugiej strony interesem skarżących w dochodzeniu swych roszczeń. Obciążenie zaś skarżącego kosztami niniejszego postępowania w sposób oczywisty naruszałoby jego interes w dochodzeniu swoich praw przed sądem, a jednocześnie skutkowałoby tym, że przyznane skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej byłoby fikcyjne. W toku rozpoznania wniosku zauważono mankamenty dowodowe, jakie ujawniły się w wyniku niewykonania przez skarżącego niektórych punktów z wezwania referendarza z dnia 20 listopada 2008 r. Nie sposób jednak przypisywać im większego znaczenia z uwagi na wykazanie przez skarżącego faktu korzystania z pomocy społecznej. W tych ramach należy zaakcentować, że udzielenie jakiejkolwiek formy pomocy społecznej poprzedzone jest przeprowadzeniem szczegółowego postępowania administracyjnego, którego jednym z bardziej wymiernych elementów (również w kontekście niniejszego wpadkowego postępowania) jest wywiad środowiskowy. W tych ramach pracownicy socjalni weryfikują oświadczenie osoby, która ubiega się o przyznanie wybranej przez nią formy pomocy społecznej. Mając to na uwadze przyjęto, iż bez względu na to czy Z. Ł. jest osobą samotnie gospodarującą, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego, określonego na podstawie ustawy o pomocy społecznej, czy też jest osobą w rodzinie, w której dochód nie przekracza oznaczonej kwoty (patrz. art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej), to jego sytuacja dochodowa wypełnia normę prawną określoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W ocenie rozpoznającego wniosek, w sytuacji, w której ubiegający się o przyznanie prawa pomocy korzysta z szeroko pojmowanej pomocy społecznej na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej, dla potrzeb rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie ma znaczenia podstawa prawna, w oparciu o którą udzielono wsparcia w ramach polityki społecznej państwa. Argumentem wzmacniającym zapadłe obecnie rozstrzygnięcie jest fakt, iż strona skarżąca, w sprawach ze skarg dotyczących działania lub bezczynności organu z zakresu pomocy i opieki społecznej, jest zwolniona od kosztów sądowych ex lege (vide art. 239 pkt 1 P.p.s.a.). W wyniku poczynionych wyżej rozważań orzeczono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., art. 254 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.