I SA/Gl 951/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. J. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych p o s t a n a w i a pozostawić bez rozpoznania wniosek skarżącego z dnia 14 września 2015 r. o przyznanie prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Skarżący pismem z dnia 14 września 2015 r., złożonym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. Ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, starszy referendarz sądowy pismem z dnia 17 września 2015 r. wezwał skarżącego do złożenia tego wniosku na urzędowym formularzu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Do wezwania został załączony urzędowy druk formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF), obowiązujący w dacie wniesienia wniosku. Przesyłka polecona z dnia 21 września 2015 r., skierowana do skarżącego i zawierająca powyższe wezwanie wraz z formularzem wniosku została doręczona w dniu 5 października 2015 r. W dniu 12 października 2015 r. (data nadania) skarżący złożył częściowo wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) według wzoru określonego przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W rubryce 11 oświadczył, że nie jest mu znana treść art. 233 § 1 Kodeksu karnego, gdyż nikt mu jej nie przeczytał oraz że nie ma dostępu do kodeksów, toteż niemożliwość skreślenia zawartego w formularzu oświadczenia na ten temat narusza jego prawa. Zarządzeniem z dnia 16 października 2015 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego z dnia 14 września 2015 r. o przyznanie prawa pomocy. Przesyłka polecona z dnia 19 października 2015 r., skierowana do skarżącego i zawierająca odpis powyższego zarządzenia, została doręczona w dniu 5 listopada 2015 r. W dniu 12 listopada 2015 r. (data nadania) skarżący wniósł niepodpisany sprzeciw od wskazanego wyżej zarządzenia referendarza sądowego. W treści uzasadnienia skarżący podniósł, że przedłożył druk formularza, który "wziął" ze strony internetowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i odpowiada drukowi, który widnieje na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślił przy tym, że "mając pełne zaufanie do legalnych stron internetowych swojego Sądu Administracyjnego w Łodzi" nie mógł przypuszczać, że druki na stronach internetowych sądów administracyjnych są niewłaściwe. W jego ocenie wbrew zasadzie "budowania przez organ zaufania do obywatela" jest podawanie na stronach internetowych nieaktualnych druków a następnie pozostawienie wniosku bez rozpoznania z powodu skorzystania z druku znajdującego się na oficjalnej stronie Sądu. Podniósł nadto, że "Sąd powinien go wezwać o uzupełnienie braku poprzez złożenie wniosku na rzekomo właściwym druku". Następnie skarżący uzupełnił w terminie brak formalny sprzeciwu poprzez jego podpisanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ppsa", w brzmieniu mającym zastosowanie do postępowań sądowych wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W związku z tym każde rozstrzygnięcie wydane przez Sąd po wniesieniu sprzeciwu przybiera formę postanowienia. Wskazać w tym miejscu należy, że w myśl art. 252 § 2 ppsa wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się do sądu na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, stanowiącym – w przypadku osób fizycznych – załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Niezachowanie tego wymogu stanowi brak formalny wniosku w rozumieniu art. 49 § 1 ppsa (zob. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 74). Skoro zaś tak, to na podstawie art. 49 § 1 ppsa należy wezwać do uzupełnienia tego braku w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W konsekwencji uchybienie temu terminowi musi pociągnąć za sobą realizację wskazanego rygoru, czyli pozostawienie wniosku bez rozpoznania, o czym stanowi art. 257 ppsa. W myśl bowiem tego przepisu wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Wyjaśnić nadto trzeba, że z dniem 15 sierpnia 2015 r. utraciło moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). W dacie wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie warunki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy określało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Zaznaczyć należy, że wzory formularzy określone wspomnianymi wyżej rozporządzeniami różnią się między sobą. Wzór obowiązujący zawiera bardziej rozbudowane i szczegółowe rubryki 4 i 7, przeznaczone odpowiednio na oznaczenie zakresu wniosku oraz złożenie oświadczeń na temat stanu majątkowego wnioskodawcy. Całkiem inny jest tytuł 11 rubryki, która obecnie służy wskazaniu zobowiązań i stałych wydatków, podczas gdy w przypadku wzoru poprzedniego należało w nią wpisać inne dane, jakie składający oświadczenie uważał za istotne. W aktualnym formularzu odmiennie ukształtowano rubrykę 13. Obecnie wnioskujący oświadcza, że jest świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, podczas gdy we wcześniej obowiązującym stanie prawnym oświadczał, że znana jest mu treść przepisu, który tę odpowiedzialność przewiduje. Podkreślić trzeba, że warunki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy spełnia wniosek złożony na formularzu, który odpowiada wzorowi określonemu w rozporządzeniu obowiązującemu w chwili wniesienia wniosku. Przenosząc powyższe uwagi na grunt omawianej sprawy przyjdzie stwierdzić, że skarżący nie złożył urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Termin zaś do wykonania wezwania upłynął bezskutecznie z dniem 12 października 2015 r. Nie czyni bowiem zadość wezwaniu złożenie wniosku na formularzu według nieobowiązującego już wzoru. Podkreślić przy tym wypada, że prawidłowy formularz załączono do wezwania, lecz skarżący, jak wyjaśnił w sprzeciwie, z niego nie skorzystał i pozyskał go samodzielnie z innego źródła. Skoro prawidłowy formularz wniosku został doręczony skarżącemu, to brak było podstaw do ponowienia tego doręczenia. Reasumując, nie sposób przyjąć, że strona w sytuacji, gdy obowiązuje nowy wzór formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, wciąż może posłużyć się formularzem według nieaktualnego wzoru. Przyjęcie takiego stanowiska pozostawałoby w sprzeczności z prawem i przekreślałoby sens zmiany tego prawa dokonanej rozporządzeniem z dnia 19 sierpnia 2015 r. Wobec powyższego wniosek o prawo pomocy jako niezłożony na urzędowym formularzu należy pozostawić bez rozpoznania, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 257 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.