I SA/Gl 964/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Oświadczył, że jest osobą samotną, utrzymującą się z zasiłku w kwocie 675 zł. Podkreślił, iż zamieszkuje w wynajmowanym lokalu, za który uiszcza czynsz w wysokości 323,88 zł, otrzymując na ten cel dopłatę w kwocie 175 zł. Według wniosku nie posiada samochodu ani innego wartościowego majątku. Pismem doręczonym dnia 20 października 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (sprecyzowano, że należy w tym celu nadesłać w szczególności kopię decyzji przyznających zasiłki lub inne świadczenia, potwierdzenia wypłaty świadczeń lub zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy), przedłożenie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 (lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy) złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, dostarczenie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, złożenie wyjaśnień na temat samochodu, którego dotyczyła opłata parkingowa stanowiącą przedmiot sporu w niniejszej sprawie (zastrzeżono, że wyjaśnienia te powinny być w odpowiedni sposób udokumentowane, np. kopią umowy sprzedaży tego pojazdu ze wskazaniem celu, na który przeznaczono kwotę uzyskana z tego tytułu), nadesłanie kopii umowy najmu lokalu skarżącego i pokwitowań lub potwierdzeń zapłaty przez niego czynszu za ostatnie trzy miesiące oraz przedłożenie kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Skarżący przedłożył kopie informacji o dochodach uzyskanych od organu rentowego za ubiegły rok podatkowy (wykazano w nim kwotę zasiłku z ubezpieczenia społecznego w wysokości 14.847,04 zł z niewielkimi odsetkami z tytułu nieterminowej jego wypłaty). Jednocześnie poinformował, że otrzymuje pomoc społeczną i że organ, który tę pomoc przyznał, "sprawdził" posiadaną przez niego umowę najmu lokalu. Oświadczył, że czynsz opłaca przy pomocy specjalnej książeczki opłat oraz że samochód wspomniany w wezwaniu został skradziony w 2011 r. Skarżącemu przyznawano już prawo pomocy w innych postępowaniach przed Sądem: postanowieniem z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1284/12 zwolniono go od kosztów sądowych, oddalając wniosek o ustanowienie pełnomocnika, z kolei postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1428/13 ustanowiono mu adwokata. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. W przeciwnym razie przyznanie prawa pomocy jest wykluczone. Minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Konieczność precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego występuje szczególnie w niniejszej sprawie, w której wysokość kosztów sądowych jest niewielka, najmniejsza spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Poniesienie takiego wydatku nie wchodzi w rachubę wyłącznie w przypadku osób znajdujących się w skrajnym ubóstwie, co trzeba ustalić w sposób pewny. Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Tymczasem skarżący nie nadesłał w istocie żadnego z dokumentów wymienionych w takim wezwaniu. Przedłożył wszak jedynie kopie informacji o zasiłku wypłaconym przez organ rentowy, podczas gdy był wzywany o dostarczenie kopii bądź zeznania podatkowego sporządzonego przez niego z uwzględnieniem m.in. tej informacji, bądź rocznego obliczenia podatku przez ten organ. W konsekwencji nie można wykluczyć, że wnioskodawca uzyskał inne dochody podlegające opodatkowaniu. Niemniej każdy z powyższych dokumentów dotyczył przychodów uzyskanych w ubiegłym roku, toteż nie mógł obrazować aktualnej sytuacji w tym zakresie. Temu celowi służył pierwszy punkt wezwania, który został całkowicie zignorowany. Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie, w szczególności kopii decyzji przyznających świadczenia, jakie ma otrzymywać, choć była o nich mowa w wezwaniu. Nie wykonał również w ogóle wezwania w części odnoszącej się do kosztów utrzymania, mimo iż dokumentował je w postępowaniach w przedmiocie wniosków składanych wcześniej w innych sprawach. Ze względu na znaczny upływ czasu materiały te jednak nie mogą być uznane za aktualne. Bezsprzecznie zaś ustalenie bieżących, stałych wydatków gospodarstwa domowego oraz jego dochodów w okresie bezpośrednio poprzedzającym rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy ma kluczowe znaczenie dla oceny tego wniosku, gdyż dopiero zestawienie tych dwóch wartości może dać odpowiedź na pytanie o to, czy wnioskodawca jest w stanie wygospodarować jakieś środki na potrzeby postępowania. Skarżący poprzestał nadto na oświadczeniach na temat umowy najmu i sposobu, w jaki uiszcza czynsz, chociaż wyraźnie był wezwany do przedłożenia dokumentów źródłowych ilustrujących te okoliczności. Nie wsparł też jakimkolwiek dowodem, np. kopią postanowienia o umorzeniu postępowania karnego czy zaświadczeniem organu ścigania, swoich wyjaśnień dotyczących kradzieży samochodu. Wezwanie jednoznacznie wskazywało zaś, iż należy takie dowody nadesłać, także jeżeli skarżący nie jest już właścicielem pojazdu. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.