I SA/Gl 964/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym wobec złożenia przez skarżącego wniosku z dnia 14 września 2015 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Ustosunkowując się w terminie do wezwania do uiszczenia 100 zł tytułem wpisu od skargi, skarżący A. A. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu tego żądania skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i materialnej. Jak zaakcentował, jest osobą niepełnosprawną, mieszka sam w wynajmowanym lokalu i nie ma żadnego majątku, w tym samochodu, za którego nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania na drodze publicznej została mu naliczona opłata dodatkowa egzekwowana w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący oznajmił też, że utrzymuje się wyłącznie z zasiłku w wysokości 675 zł. Natomiast wśród ponoszonych wydatków wymienił: koszty związane z opłatą za dostawę energii i gazu oraz czynsz najmu mieszkania (323,88 zł), który, jak zaznaczył, jest pomniejszony o otrzymywaną na ten cel dopłatę w kwocie 175 zł. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia tych danych poprzez udokumentowanie wszelkich dochodów uzyskiwanych przez wszystkie osoby tworzące wspólne gospodarstwo domowe skarżącego, przedłożenie kopii ich zeznań podatkowych za poprzedni rok oraz wyciągów z ich rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, wykazanie kosztów obciążających budżet domowy, w tym ponoszonych tytułem czynszu najmu, a także przedstawienie kopii umowy najmu mieszkania i dokumentów dotyczących samochodu (jego utraty). Referendarz sądowy zaznaczył przy tym, że niezastosowanie się do wezwania w wyznaczonym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący potwierdził, że mieszka sam i podał numer swej legitymacji osoby niepełnosprawnej. Zarazem podniósł, że umowa najmu lokalu, w którym mieszka, została już zweryfikowana przez organ pomocy społecznej i jej nie przedłożył. Ponadto oświadczył, że samochód, o którym mowa wyżej, został mu skradziony. Jednocześnie nadesłał kopie dokumentów PIT-11A i PIT-8C, z których wynika, że na jego ubiegłoroczny dochód składał się zasiłek z ubezpieczenia społecznego w wysokości 14.847,04 zł wraz z niewielkim odsetkami z tytułu nieterminowej jego wypłaty. W dniu 3 listopada 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, podkreślając, że zaprezentowany przez skarżącego materiał źródłowy jest niewystarczający do poznania aktualnej sytuacji skarżącego i tym samym uniemożliwia uwzględnienie jego żądania. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 16 listopada 2015 r. We wniesionym w dniu 22 listopada 2015 r. sprzeciwie skarżący zażądał uchylenia tego orzeczenia i przyznania prawa pomocy. Podniósł, że przy analizie wniosku pominięto fakt, iż jest niepełnosprawny, a tymczasem to właśnie stan zdrowia utrudnił mu pozyskanie dokumentów niezbędnych do wykazania kradzieży pojazdu. Jednocześnie podał numer ostatniej, jak zaznaczył, decyzji organu pomocy społecznej odnoszącej się do mieszkania. Za nieuprawnione uznał też odwoływanie się do innych spraw sądowych, w których orzekano w przedmiocie zgłoszonych przez niego wniosków o przyznanie prawa pomocy. Podsumowując, stwierdził, że przedstawił w sposób wyczerpujący swą sytuację i uważa, że żądanie powinno zostać pozytywnie załatwione. W dalszej kolejności przedłożył kopię skargi, którą wniósł w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1284/12. W tym miejscu odnotowania wymaga, że ostatnim wydanym wobec skarżącego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzeczeniem w przedmiocie prawa pomocy było postanowienie o ustanowieniu skarżącemu adwokata, które zapadło w dniu 3 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 1428/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Rozpatrywany w niniejszej sprawie wniosek skarżącego nie jest zasadny. Wyjaśnienie motywów niniejszego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania, że w analizowanej sytuacji zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Przepis ten (w brzmieniu obowiązującym dla postępowań wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że przedmiotem postępowania zainicjowanego wniesieniem sprzeciwu, który nie został odrzucony, jest kwestia zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, a nie prawidłowości postanowienia podjętego przez referendarza sądowego. Także więc na etapie wniesienia sprzeciwu skarżący winien dążyć do wykazania, że w jego przypadku zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy. Jeżeli zaś ogranicza się do zakwestionowania słuszności kwalifikacji referendarza sądowego i nadal nie wykonuje wezwania do uzupełnienia danych wniosku, to musi się liczyć z tym, że taka jego postawa będzie niewystarczająca do pozytywnego załatwienia żądania, które zgłosił. Trzeba bowiem zaakcentować, że domaganie się równocześnie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, czyli prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega uwzględnieniu wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 wyżej powołanej ustawy). Nie ulega zatem wątpliwości, że przyznanie prawa pomocy następuje tylko w wyjątkowej sytuacji, a mianowicie wówczas, gdy ograniczone możliwości płatnicze lub ich brak pozbawiają stronę możliwości skorzystania z prawa do sądu. Przeszkoda ta oczywiście musi być realna, co oznacza, że do stwierdzenia jej istnienia niezbędne jest poznanie sytuacji, w jakiej wnioskodawca się znajduje, a w szczególności jego zdolności płatniczej. Przy tym podkreślenia wymaga, że to na nim spoczywa ciężar przekonania oceniającego do zasadności żądania. Jest zatem oczywiste, że wnioskodawca powinien podjąć wszelkie starania, by zgromadzony materiał dowodowy był zupełny, spójny i aktualny. Tymczasem dokumentacja, jaką skarżący przedstawił w niniejszej sprawie jest w tym względzie niewystarczająca, albowiem składają się na nią jedynie dwie informacje organu rentowego wykazujące wysokość dochodu osiągniętego przez skarżącego w poprzednim roku z tytułu zasiłku z ubezpieczenia społecznego. Brak natomiast jakichkolwiek innych dokumentów, w tym dotyczących aktualnej wysokości dochodów czy wydatków. Tymczasem do poznania możliwości płatniczych skarżącego konieczna jest rekonstrukcja jego budżetu domowego, a zatem zestawienie wpływów i kosztów. Dopiero wówczas można przecież stwierdzić, jakie środki skarżący obecnie posiada i ocenić, czy pozwalają one na poniesienie kosztów postępowania. W braku tych ustaleń nie jest natomiast możliwe uznanie, że skarżący zasługuje na przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów rozpatrywany wniosek skarżącego należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.