I SA/Gl 966/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędziowie Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 29 maja 2025 r. nr 2401-IEE.7192.155.2025.5.MT UNP: 2401-25-134358 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę. B.K. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 29 maja 2025 r. nr 2401-IEE.7192.155.2025.5.MT UNP: 2401-25-134358 w przedmiocie kary pieniężnej. Stan sprawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. (dalej: organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko P Sp. z o.o. w D. (dalej: zobowiązana spółka). W jego toku skierował do B.K. (następnie: skarżąca) – jako dłużnika zajętej wierzytelności – zawiadomienie z 8 maja 2024 r., nr [...] o zajęciu "innej wierzytelności pieniężnej". Zawiadomienie to zostało wystosowane na podstawie art. 89 § 1 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505, ze zm.; następnie: u.p.e.a.). Wskazano w nim na powinność nieuiszczania zobowiązanej spółce, bez zgody organu egzekucyjnego, należnej od skarżącej kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Zawierało ono również wezwanie do złożenia w terminie 7 dni oświadczenia: 1) czy skarżąca uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanej spółki, 2) czy skarżąca przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania; 3) w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Jednocześnie podano w nim, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie tego obowiązku może skutkować nałożeniem kary pieniężnej (art. 168e § 1-2 u.p.e.a.). Zawiadomienie to skarżąca odebrała osobiście 14 maja 2024 r. W ponagleniu z 9 sierpnia 2024 r. organ egzekucyjny zobowiązał skarżącą do niezwłocznego udzielenia odpowiedzi na powyższe wezwanie, przypominając treść art. 168e § 1-2 u.p.e.a. Ponaglenie to zostało doręczone skarżącej 16 sierpnia 2024 r. Jego odbiór potwierdził J.K. (dorosły domownik). Postanowieniem z 14 marca 2025 r., nr [...] organ egzekucyjny nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 3000 zł. W uzasadnieniu wskazał na brak ustosunkowania się przez skarżącą do wyżej opisanego zawiadomienia (wezwania) i ponaglenia jako okoliczności uzasadniające wymierzenie kary. Następnie zaakcentował, że wysokość należności dochodzonej od zobowiązanej spółki wynosi 214.678,28 zł. Odnotował też, że na podstawie zeznania PIT-36L za 2023 r. skarżąca osiągnęła przychody w wysokości 975.589,21 zł, a w rozliczeniach podatku VAT deklaruje stałą sprzedaż, która w październiku 2024 r. sięgnęła nawet 340.000 zł. W związku z tym wyraził przekonanie, że kwota nałożonej kary stanowi odczuwalną dla skarżącej dolegliwość ekonomiczną i nie przekracza jej możliwości płatniczych. Tym samym nie stanowi przejawu dowolności, lecz mieści się w granicach uznania administracyjnego. Postanowienie to doręczono skarżącej 19 marca 2025 r. 26 marca 2025 r. skarżąca złożyła dwa pisma. W jednym z nich ustosunkowała się do zawiadomienia. Drugie oznaczyła jako "odwołanie od postanowienia o nałożeniu kary". W pierwszym z tych pism skarżąca podała, że aktualnie posiada zobowiązania względem wspomnianej spółki opiewające na kwotę około 50.000 zł. Jednocześnie wyjaśniła, że roszczenia te były przez nią kwestionowane. Obecnie doszła jednak ze spółką do porozumienia co do uznania ich zasadności i sposobu rozliczenia. Uzyskała też zgodę na odroczenie płatności. W związku z tym zapowiedziała, że zajętą kwotę będzie przekazywać w transzach począwszy od kwietnia 2025 r. Nadto podkreśliła, że wcześniejszy brak odpowiedzi na zawiadomienie nie był spowodowany złą wolą. Miała bowiem problemy zdrowotne, a zawiadomienie się "zawieruszyło". Wobec tego poprosiła o anulowanie kary. W "odwołaniu" skarżąca wystąpiła natomiast o zmniejszenie kary, wskazując, że jest ona zbyt wygórowana. Raz jeszcze podkreśliła, że wcześniejszy brak reakcji na zawiadomienie był spowodowany stanem jej zdrowia, co sprawiło, że rzadko przebywała w firmie. Samo zawiadomienie zostało z kolei zagubione, niemniej jednak po jego odnalezieniu natychmiast udzieliła na nie odpowiedzi. Na koniec podkreśliła, że ma problemy z utrzymaniem płynności finansowej swej firmy ze względu na utratę ważnego klienta, do czego doszło z przyczyn od niej niezależnych. Postanowieniem zaskarżonym w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu zaakcentował, że odpowiedzialność za należyte wykonanie obowiązków przez dłużnika zajętej wierzytelności ma charakter obiektywny i stąd nie ogranicza jej brak zawinienia. Sama kara pieniężna pełni natomiast funkcję represyjną. Dla spełnienia swych celów powinna zatem stanowić istotnie odczuwalną dolegliwość ekonomiczną, proporcjonalną do możliwości płatniczych karanego oraz adekwatną do rodzaju i stopnia popełnionego przez niego naruszenia prawa. Następnie stwierdził, że kara nałożona w analizowanym przypadku spełnia te wymogi. W tych ramach odnotował, że skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne, osiąga wpływy z najmu, podnajmu, dzierżawy i innych umów, a przychody z prowadzonej przez nią działalnością gospodarczej w latach 2023-2024 wyniosły ponad 900.000 zł. Dalej zaakcentował, że zawiadomienie i ponaglenie przez długi czas pozostawały bez odpowiedzi, a skarżąca odniosła się do nich dopiero po nałożeniu na nią kary, przy czym także wówczas nie wykonała nałożonego na nią obowiązku, lecz jedynie skupiła się na aktualnym stanie zadłużenia względem zobowiązanej spółki oraz swych problemach zdrowotnych. Na poparcie tych twierdzeń nie przedstawiła jednak żadnych dowodów. Nadal nie przekazała też żadnych kwot organowi egzekucyjnemu. W skardze skarżąca zażądała uchylenia zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia o nałożeniu kary pieniężnej. W uzasadnieniu wskazała, że na wezwanie zareagowała najwcześniejszej jak mogła. Stwierdziła też, że organy orzekające w sprawie skoncentrowały się jedynie na wysokości dochodzonej należności i w ogóle nie uwzględniły podniesionych przez nią argumentów, w tym tego, że wezwanie skierowano na jej adres domowy, a brak odpowiedzi był spowodowany stanem jej zdrowia. W związku z tym nałożenie na nią kary pieniężnej uznała za krzywdzące. Wyraziła też przekonanie, że kara ta jest niewspółmierna do rzekomego uchybienia, które nie zostało przez nią zawinione. W odpowiedzi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zgodnie z art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem wspomnianego zawiadomienia organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego (lit. a), czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania (lit b) oraz w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność (lit. c). Stosownie natomiast do art. 168e u.p.e.a. na dłużnika zajętej wierzytelności, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją lub zabezpieczeniem wierzytelności lub prawa majątkowego, można nałożyć karę pieniężną do wysokości 3800 zł (§ 1). Kara ta może być powtarzana w przypadku uchylania się od wykonania, w dodatkowo wyznaczonych terminach, obowiązków wynikających z zajęcia egzekucyjnego lub zabezpieczającego (§ 2). Wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości, że zastosowanie art. 168e § 1 u.p.e.a. może nastąpić w przypadku, gdy dłużnik zajętej wierzytelności nie odpowiada na wezwanie wynikające z art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a. Wszak brak reakcji na takie wezwanie stanowi przejaw braku realizacji obowiązku, który na podstawie tego przepisu został na niego nałożony. Brzmienie art. 168e § 1 u.p.e.a. wskazuje również jednoznacznie, że przesłanką odpowiedzialności jest niewykonanie lub nienależyte wykonanie nałożonego obowiązku. Oznacza to, że odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Jednocześnie wzgląd na to, że organ ma możliwość (a nie: obowiązek) nałożenia kary pieniężnej w razie spełnienia przedmiotowej przesłanki, przesądza o konieczności uznania, że skorzystanie z tej ewentualności wywołuje powinność umotywowania podjętej w tym przedmiocie kwalifikacji w sposób wskazujący na jej zasadność. Nałożenie kary pieniężnej nie może przecież stanowić przejawu dowolności. Musi natomiast realizować sankcyjny cel kary pieniężnej przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności indywidualnego przypadku. Ma to zresztą znaczenie zarówno z punktu widzenia samego nałożenia kary, jak i jej wysokości. Kara ta przecież może być miarkowana, gdyż w art. 168e § 1 u.p.e.a. określono jedynie górną jej granicę. Uwzględnienie powyższego prowadzi do wniosku, że choć do nałożenia kary pieniężnej wystarczające jest spełnienie przesłanki niewykonania lub nienależytego wykonania nałożonego obowiązku, to jednak podjęcie kwalifikacji w tym przedmiocie, jak również samo określenie wysokości wymierzonej kary, musi stanowić odpowiednią reakcję na działanie dłużnika zajętej wierzytelności i stanowić dla niego adekwatną dolegliwość ekonomiczną. Przy nakładaniu kary w określonej wysokości niezbędne zatem staje się przede wszystkim uwzględnienie postępowania tego dłużnika jako podmiotu zobowiązanego do określonego działania. Konieczne jest też przeanalizowanie jego zdolności płatniczej. Odniesienie tych spostrzeżeń do analizowanego przypadku wymaga stwierdzenia, że – wbrew twierdzeniu skarżącej – organy orzekające w niniejszej sprawie odniosły się nie tylko do wysokości dochodzonej należności. W uzasadnieniu swych rozstrzygnięć wystarczająco dużo uwagi poświęciły też na samo zachowanie skarżącej, jak i jej możliwości płatnicze. Analiza treści tych uzasadnień prowadzi do konkluzji, że przytoczono w nich istotne fakty i dowody oraz wyjaśniono podstawę prawną. Warstwa merytoryczna tych uzasadnień także nie pozostawia wątpliwości co do realizacji powinności załatwienia sprawy w sposób zgodny z obowiązującymi w tym zakresie zasadami. Uwadze organów nie umknęło przecież, że zawiadomienie (art. 89 § 1 u.p.e.a.) z wezwaniem (art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a.) zostało osobiście odebrane przez skarżącą 14 maja 2024 r. i nie spotkało się z żadną jej reakcją. Zmiany tego stanu rzeczy nie spowodowało też ponaglenie, które zostało doręczone skarżącej 16 sierpnia 2024 r. za pośrednictwem dorosłego domownika. Niezrozumiały w tym względzie jest zarzut skarżącej (sformułowany dopiero w skardze), że przesyłki te zostały skierowane na jej adres domowy. Wszak z informacji publicznie dostępnych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że jest to stałe miejsce wykonywania przez skarżącą działalności gospodarczej i jej adres do doręczeń. Skuteczność doręczenia tych pism pozostaje zatem niepodważona. Organy trafnie wywiodły, że pisma te zostały przez skarżącą zbagatelizowane. Przecież skarżąca po raz pierwszy odniosła się do nich dopiero na etapie wniesienia zażalenia, a zatem po upływie ponad pół roku od doręczenia ostatniego z nich. Także wówczas nie odpowiedziała jednak na wezwanie z art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a. Nadto nie jest sporne, że skarżąca nie przekazała żadnych kwot organowi egzekucyjnemu. Uwzględnienie powyższego istotnie wystarczało do zastosowania sankcji z art. 168e § 1 u.p.e.a. Bez znaczenia dla tej kwalifikacji pozostawały okoliczności powoływane przez skarżącą. Samo twierdzenie o istniejących problemach zdrowotnych, jako okoliczności uniemożliwiającej wcześniejsze ustosunkowanie się do zawiadomienia i ponaglenia, w żaden sposób nie zostało nawet uprawdopodobnione. Z kolei ewentualne zagubienie zawiadomienia nie usprawiedliwiałoby braku wykonania zawartego w nim wezwania, tym bardziej, że przypomnienie o powinności dokonania tej czynności zamieszczono w doręczonym następnie ponagleniu. W tym miejscu warto również wspomnieć o tym, że pomimo złożonej zapowiedzi skarżąca nie rozpoczęła przekazywania zajętych kwot organowi egzekucyjnemu. Nadal nie ustosunkowała też do wezwania z art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a., mimo zasygnalizowania mankamentów jej odpowiedzi, którą złożyła wraz z zażaleniem. Potwierdza to jedynie słuszność nałożenia wymierzonej kary, ponieważ wskazuje na trwałość i niezmienność zachowania skarżącej. Stąd – niejako na marginesie – wymaga zaakcentowania, że kara ta może być powtarzana (art. 168e § 2 u.p.e.a.). Zarazem stwierdzić należy, że wysokość nałożonej kary jest adekwatna do rodzaju i stopnia popełnionego naruszenia oraz stanowi dolegliwość finansową odpowiednią do zdolności płatniczej skarżącej. Poczynione w tym przedmiocie ustalenia organów są wystarczające do wyciągnięcia takich wniosków. Wszak wynika z nich, że skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne, osiąga wpływy z najmu, podnajmu, dzierżawy i innych umów, a przychody z prowadzonej przez nią działalnością gospodarczej w latach 2023-2024 wyniosły ponad 900.000 zł. Wysokość nałożonej kary pieniężnej mieści się zatem w granicach uznania administracyjnego. Uwzględnienie powyższego prowadzić musiało do wniosku, że organy orzekające w niniejszej sprawie zgodnie z prawem zastosowały instytucję z art. 168e § 1 u.p.e.a. Z tych względów skarga wymagała oddalenia na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.). Dla porządku jedynie uzupełnienia wymaga, że wyrok niniejszy wydano po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznania w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z kolei zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.