I SA/Gl 974/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 grudnia 2007 r. S.S. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata, radcy prawnego bądź doradcy podatkowego. Uzasadniając wniosek zaakcentował, iż w chwili obecnej znajduje się w tragicznej sytuacji materialnej. Podniósł też, że ma zakłócenia widzenia, które istotnie wpływają na jego codzienną egzystencję. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. W dalszej kolejności oświadczył, że jest "najemcą (użyczenie) mieszkania o pow. 35 m²", a nadto właścicielem nieużytków o pow. ok. 0,5 ha. Skarżący nie posiada żadnych środków pieniężnych ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...]. W chwili obecnej spłaca zadłużenie wobec banku w kwocie [...] zł miesięcznie. Wskazał, że jego dochód stanowi kwotę ok. [...] zł, przy czym połowa jest potrącana tytułem świadczeń alimentacyjnych. Podkreślił też, że z w/w wynagrodzenia do jego dyspozycji pozostaje około [...] zł. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt sprawy, pismem doręczonym adresatowi w dniu 4 lutego 2008 r., wezwano S.S. do uzupełnienia – w terminie 7 dni - wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, w szczególności przez: wykazanie za pomocą odpisów bądź kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, prąd, energia elektr., telefon, potwierdzenia opłat czynszowych itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w przypadku wystąpienia jakichkolwiek zaległości należało przedstawić zaświadczenie właściwej jednostki potwierdzające tę okoliczność, nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, nadesłanie zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń w kwotach netto, za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z adnotacją o sposobie wypłacania tych świadczeń (przelew na konto, wypłata gotówką itp.), nadesłanie kserokopii bądź odpisu tytułu prawnego, na podstawie którego skarżący został zobowiązany do świadczenia alimentacyjnego w kwocie [...] zł, wykazanie okoliczności spłacania "długu bankowego" w kwocie [...] zł (np. układ ratalny, zaświadczenie właściwego banku), nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów potwierdzających wielkość oraz przysługujący skarżącemu tytuł prawny do następujących nieruchomości: "mieszkanie o pow. 35 m²" oraz "nieużytki ok. 0,5 ha zdegradowane – bez wartości (darowizna rodziców z 1972 r.)", tj. aktu własności, odpisu z księgi wieczystej, umowy darowizny, najmu, użyczenia itp., nadesłanie dokumentacji wskazującej na potrzebę ewentualnej kontynuacji leczenia "poważnej choroby wzroku" oraz oznaczenie kwoty, jaka jest przez skarżącego wydatkowana z tego tytułu. Wydatki te powinny zostać udokumentowane poprzez przedłożenie np. stosownych faktur VAT lub paragonów wystawionych przez przychodnie, szpitale, apteki itd. Z kolei w przypadku braku dysponowania takimi fakturami lub paragonami należało przedstawić aktualne zaświadczenie lekarskie, potwierdzające fakt konieczności stałego zażywania leków, regularnego poddawania się odpłatnym świadczeniom leczniczym lub rehabilitacyjnym itp. W w/w wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może być potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie skarżący nadesłał plik dokumentów, w tym: postanowienie sądu powszechnego o wyznaczeniu komornika sądowego do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej przeciwko skarżącemu, zaświadczenie komornika sądowego o wysokości egzekwowanych od skarżącego alimentów, przypomnienie banku (skierowane do skarżącego) o zaległości w spłacie pożyczki odnawialnej (nr rach.: [...] ), bankowy dowód wpłaty własnej na rachunek skarżącego o nr: [...] na kwotę [...] zł, wyciągi z rachunku bankowego skarżącego (nr rach.: [...]), wypis z rejestru gruntów dot. działki o pow. ok. 0,5 ha wraz z odpisem z księgi wieczystej, upomnienie z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2007, fakturę VAT za świadczenia Telewizji Kablowej A Sp. z o.o., zaświadczenie o wysokości zaległości z tytułu dostawy wody (na dzień 6 lutego 2008 r. – [...] zł), pismo o stanie salda z tytułu opłat czynszowych i centralnego ogrzewania, pismo o wysokości czynszu i funduszu remontowego w lokalu zajmowanym przez skarżącego. Ostatnie trzy z wymienionych pozycji sporządzone zostały przez właściwą spółdzielnię mieszkaniową a skierowane do właściciela lokalu. Wynika z nich, że mieszkanie nie jest zadłużone (w części dot. czynszu i centralnego ogrzewania). Czynsz miesięczny wraz z funduszem remontowym stanowi kwotę [...] zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskodawcy było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata bądź doradcy podatkowego (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Badanie, czy w danym przypadku spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy następuje przede wszystkim w oparciu o oświadczenie złożone na stosownym formularzu. Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (patrz art. 252 § 1 P.p.s.a.), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem Sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W takim bowiem znaczeniu pojawiło się w tym przepisie sformułowanie "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r.). Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wypada więc zaakcentować, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie uczynił zadość wezwaniu referendarza w sposób wyczerpujący. Uwagę zwraca przede wszystkim sposób wykonania wezwania w części dotyczącej posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych. Z nadesłanych dokumentów wynika niezbicie, że S.S. ma dwa konta w banku B. Odpowiadając na wezwanie, nadesłał wyciąg tylko z jednego z nich, a w dodatku niekompletny. Nie wykazano nadto okoliczności, na którą głównie powołano się w uzasadnieniu wniosku na druku PPF, tj. "zakłócenia widzenia" i związanego z nim ograniczenia sprawności. Skarżący nie wykazał nadto tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania. Mając zaś na uwadze doświadczenie życiowe oraz sytuację panującą na rynku nieruchomości postawa właściciela mieszkania (użyczenie lokalu) jest wysoce nieracjonalna a przez to nieprawdopodobna. Należało zatem stwierdzić, że opisana wyżej postawa skarżącego uniemożliwia kompleksową weryfikację jego oświadczeń, co więcej może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Nie pozwala to uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.