I SA/Gl 974/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, 2. ustanowić dla skarżącego doradcę podatkowego z urzędu. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 grudnia 2007 r. S. S. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata, radcy prawnego bądź doradcy podatkowego. Uzasadniając wniosek zaakcentował, iż w chwili obecnej znajduje się w tragicznej sytuacji materialnej. Podniósł też, że ma zakłócenia widzenia, które istotnie wpływają na jego codzienną egzystencję. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. W dalszej kolejności oświadczył, że jest "najemcą (użyczenie) mieszkania o pow. 35 m²", a nadto właścicielem nieużytków o pow. ok. 0,5 ha. Skarżący nie posiada żadnych środków pieniężnych ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...]. W chwili obecnej spłaca zadłużenie wobec banku w kwocie [...] zł miesięcznie. Wskazał, że jego dochód stanowi kwotę ok. [...]zł, przy czym połowa jest potrącana tytułem świadczeń alimentacyjnych. Podkreślił też, że z w/w wynagrodzenia do jego dyspozycji pozostaje około [...]zł. Pismem doręczonym adresatowi w dniu 4 lutego 2008 r., wezwano S. S. do uzupełnienia – w terminie 7 dni - wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, w szczególności przez: wykazanie za pomocą odpisów bądź kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, prąd, energia elektr., telefon, potwierdzenia opłat czynszowych itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w przypadku wystąpienia jakichkolwiek zaległości należało przedstawić zaświadczenie właściwej jednostki potwierdzające tę okoliczność, nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, nadesłanie zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń w kwotach netto, za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z adnotacją o sposobie wypłacania tych świadczeń (przelew na konto, wypłata gotówką itp.), nadesłanie kserokopii bądź odpisu tytułu prawnego, na podstawie którego skarżący został zobowiązany do świadczenia alimentacyjnego w kwocie [...]zł, wykazanie okoliczności spłacania "długu bankowego" w kwocie [...]zł (np. układ ratalny, zaświadczenie właściwego banku), nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów potwierdzających wielkość oraz przysługujący skarżącemu tytuł prawny do następujących nieruchomości: "mieszkanie o pow. 35 m²" oraz "nieużytki ok. 0,5 ha zdegradowane – bez wartości (darowizna rodziców z 1972 r.)", tj. aktu własności, odpisu z księgi wieczystej, umowy darowizny, najmu, użyczenia itp., nadesłanie dokumentacji wskazującej na potrzebę ewentualnej kontynuacji leczenia "poważnej choroby wzroku" oraz oznaczenie kwoty, jaka jest przez skarżącego wydatkowana z tego tytułu. Wydatki te powinny zostać udokumentowane poprzez przedłożenie np. stosownych faktur VAT lub paragonów wystawionych przez przychodnie, szpitale, apteki itd. Z kolei w przypadku braku dysponowania takimi fakturami lub paragonami należało przedstawić aktualne zaświadczenie lekarskie, potwierdzające fakt konieczności stałego zażywania leków, regularnego poddawania się odpłatnym świadczeniom leczniczym lub rehabilitacyjnym itp. Odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie skarżący nadesłał plik dokumentów w tym: dokumenty obrazujące wysokość otrzymywanego przez niego wynagrodzenia za ostatnie dwa miesiące ubiegłego roku oraz za styczeń br., z których wynika, iż po potrąceniu sądowym średnia wysokość otrzymywanego przez niego świadczenia oscyluje w granicach [...]zł miesięcznie, postanowienie sądu powszechnego o wyznaczeniu komornika sądowego do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej przeciwko skarżącemu, zaświadczenie komornika sądowego o wysokości egzekwowanych od skarżącego alimentów, obrazujące także wysokość alimentów zaległych w wysokości [...]zł, przypomnienie banku (skierowane do skarżącego) o zaległości w spłacie pożyczki odnawialnej, bankowy dowód wpłaty własnej na rachunek skarżącego na kwotę [...]zł, wyciągi z rachunku bankowego skarżącego (nr rach.: [...]), wypis z rejestru gruntów dot. działki o pow. ok. 0,5 ha wraz z odpisem z księgi wieczystej, upomnienie z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2007, fakturę VAT za świadczenia Telewizji Kablowej A Sp. z o.o., zaświadczenie o wysokości zaległości z tytułu dostawy wody (na dzień 6 lutego 2008 r. – [...]zł), pismo o stanie salda z tytułu opłat czynszowych i centralnego ogrzewania, pismo o wysokości czynszu i funduszu remontowego w lokalu zajmowanym przez skarżącego. Ostatnie trzy z wymienionych pozycji sporządzone zostały przez właściwą spółdzielnię mieszkaniową, a skierowane do właściciela lokalu. Wynika z nich, że mieszkanie nie jest zadłużone (w części dot. czynszu i centralnego ogrzewania). Czynsz miesięczny wraz z funduszem remontowym stanowi kwotę [...]zł. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2008 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W przewidzianym terminie skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu swego sprzeciwu podał, iż wykazał, że do jego dyspozycji pozostaje miesięcznie kwota w wysokości [...] zł po potrąceniu z wynagrodzenia za pracę świadczeń alimentacyjnych zasądzonych na rzecz jego rodziny, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, użyczając mieszkania od chorego kuzyna, którego rodzina opłaca czynsz i wszystkie media, znając jego rzeczywistą sytuację materialną. Jego rola z kolei ogranicza się do opiekowania się mieszkaniem, w którym zamieszkuje oraz do pomocy choremu kuzynowi. Nadto wskazał, iż przedłożone wyciągi z rachunku bankowego pozwalają ocenić ujemny stan jego konta. Wyjaśnił też, iż jego ciężka choroba wzroku oraz nadciśnienie zostały potwierdzone przez biegłych sądowych w toku różnych postępowań na zlecenie organów wymiaru sprawiedliwości (opinie znajdują się w aktach spraw Sądu Rejonowego oraz Okręgowego w C.). Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje. Na wstępie stwierdzić należy, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencja taka wynika bowiem z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do treści art. 245 §1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §2 ustawy p.p.s.a.). Z przepisu art. 246 §1 pkt. 1 wynika z kolei, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze treść przywołanych wyżej przepisów zaznaczyć wypada, iż prawo pomocy jest odstępstwem od generalnej reguły ponoszenia przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to tym samym, iż odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Mając na względzie treść przywołanych przepisów oraz przedstawioną przez skarżącego jego kondycję finansową – uznać przyjdzie iż wniosek zasługiwał na uwzględnienie. W istocie bowiem sytuacja majątkowa S. S., w szczególności zaś wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów (po potrąceniu sądowym ok. [...] zł miesięcznie), a także wysokość stałych obciążeń finansowych (wysokość raty pożyczki odnawialnej zaciągniętej w Banku A) skłania do przyjęcia tezy, iż z pozostającej do dyspozycji skarżącego kwoty [...] zł, nie stać go na poniesienie kosztów postępowania sądowego prowadzonego w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania tytułem wpisu od skargi opiewają na kwotę [...] zł (wpis obliczony według wartości przedmiotu zaskarżenia podanej przez organ odwoławczy). Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu stwierdzić należy, że również w tym przypadku wniosek skarżącego zasługiwał na uwzględnienie, albowiem środki finansowe, którymi dysponuje skarżący uniemożliwiają samodzielne sfinansowanie takich usług. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. działając w oparciu o art. 260 tejże ustawy, orzeczono jak w sentencji.