I SA/Gl 977/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" spółka jawna w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 17 lipca 2020 r. "A" spółka jawna w C., reprezentowana przez wspólnika B sp. z o.o. w Z., w imieniu której działa kurator M. S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na oznaczone w sentencji niniejszego orzeczenia postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. nr [...], mające charakter informacyjny. Z załączonego do akt sprawy pełnego odpisu z KRS B sp. z o.o. w Z. wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego w G. [...] Wydziału Gospodarczego KRS z dnia [...] r., sygn. akt [...] M. S. został ustanowiony kuratorem dla tej spółki uprawnionym do jej reprezentowania i prowadzenia jej spraw we wszystkich sprawach podatkowych. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 marca 2021 r. wezwano kuratora wspólnika strony skarżącej do przedłożenia zaświadczenia sądu, z którego wynika umocowanie kuratora do reprezentowania wspólnika skarżącej spółki (tj. do reprezentowania B sp. z o.o. w Z.) przed sądami administracyjnymi, w terminie 3 miesięcy pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przesyłka polecona zawierająca powyższe wezwanie została doręczona w dniu 30 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zauważyć, że stosownie do treści art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej w skrócie: "p.p.s.a.", osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Zgodnie zaś z art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. W przypadku spółek prawa handlowego odpowiednim dokumentem do wykazania umocowania jest dokument zawierający informacje z Krajowego Rejestru Sądowego. Spółka jawna podlega wpisowi do KRS. W myśl art. 25¹ § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1526 ze zm.), zwanej dalej: "k.s.h.", spółka jawna powstaje z chwilą wpisu do rejestru. Dokument ten obrazuje sposób reprezentacji w danej spółce, zaś szczegółowe uregulowania w tej kwestii zawierać powinna umowa spółki. Stosownie do art. 30 § 1 k.s.h. umowa spółki może przewidywać, że wspólnik jest pozbawiony prawa reprezentowania spółki albo że jest uprawniony do jej reprezentowania tylko łącznie z innym wspólnikiem lub prokurentem. Spółkę jawną, co do zasady, reprezentuje wspólnik. W rozpoznawanej sprawie uprawnionym do reprezentowania skarżącej spółki jest wspólnik, tj. B sp. z o.o. w Z. Ta zaś spółka nie ma zarządu, a w jej imieniu działa kurator M. S. Kurator ten wnosząc skargę przedstawił odpis KRS, z którego wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego w G. [...] Wydział Gospodarczy KRS z dnia [...] r., sygn. akt [...] został ustanowiony kuratorem dla B sp. z o.o. w Z., uprawnionym do jej reprezentowania i prowadzenia jej spraw we wszystkich sprawach podatkowych. Kurator został powołany na podstawie art. 42 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.), dalej w skrócie: "k.c.", co oznacza, że ustanowiono go w celu doprowadzenia do powołania nowego zarządu przez wspólników spółki, a w razie potrzeby do jej likwidacji. Zarządzeniem z dnia 22 marca 2021 r. wezwano kuratora wspólnika strony skarżącej do przedłożenia zaświadczenia sądu, z którego wynika umocowanie kuratora do reprezentowania wspólnika skarżącej spółki (tj. B sp. z o.o. w Z.) przed sądami administracyjnymi, w terminie 3 miesięcy pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a.). Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Dokonując oceny statusu kuratora spółki, ustanowionego na podstawie art. 42 k.c., należy zaznaczyć, że kurator taki jest przedstawicielem ustawowym osoby prawnej i należy stosować do niego teorię przedstawicielstwa, a nie teorię organów. Zakres kompetencji takiego kuratora jest ograniczony i sprowadza się wyłącznie do obowiązku niezwłocznego postarania się o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby likwidacji osoby prawnej. Czynności kuratora są ściśle określone, wyznaczając tym samym zakres jego dopuszczalnego działania. Poza tym zakresem, kurator nie może prowadzić spraw osoby prawnej. Podkreślenia także wymaga, że kurator ustanowiony w oparciu o wniosek złożony na podstawie art. 138 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), dalej w skrócie "o.p.", na mocy art. 42 k.c. nie jest uprawniony do bieżącego prowadzenia spraw spółki, a tym samym stałego (czasowego) zastąpienia ustawowych bądź statutowych organów osoby prawnej, a jedynie do niezwłocznego doprowadzenia bądź to do likwidacji osoby prawnej, bądź też do umożliwienia jej, poprzez powołanie właściwych organów, podjęcia samodzielnego, prawidłowego działania, w tym zarządzania i reprezentacji. Kurator ustanowiony w trybie art. 42 k.c. nie może reprezentować organów spółki w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, czyli w sprawach niezwiązanych ani z powołaniem organów spółki, ani jej likwidacją (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt I FSK 1803/15; dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W kontekście powyższych rozważań Sąd stwierdza, że kurator wspólnika skarżącej spółki, powołany w trybie art. 138 o.p. na mocy art. 42 k.c., nie jest upoważniony do reprezentacji spółki przed sądem administracyjnym. W postanowieniu Sądu Rejestrowego z dnia [...] r., sygn. akt [...] (mocą którego Sąd ustanowił kuratora i zobowiązał go do reprezentowania i prowadzenia spraw wspólnika skarżącej spółki we wszystkich sprawach podatkowych) jednoznacznie został określony zakres udzielonego kuratorowi B sp. z o.o. w Z. pełnomocnictwa do reprezentowania tej spółki. Uwzględniając treść ww. postanowienia i wynikający z nich zakres reprezentacji spółki, Sąd stwierdza, że kurator M. S. nie był podmiotem uprawnionym do sporządzenia i wniesienia w imieniu skarżącej spółki skargi do sądu administracyjnego. Równocześnie należy stwierdzić, że skoro kurator nie był upoważniony do reprezentowania spółki będącej wspólnikiem skarżącej przed sądem administracyjnym, to podjęte przez niego czynności są bezskuteczne także dla samej spółki. W ocenie Sądu niedopełnienie przez kuratora wspólnika skarżącej spółki obowiązku wykazania przez niego należytego umocowania do swojego działania przy pierwszej czynności w postępowaniu (przedłożył bowiem dokument, z treści którego nie wynikało umocowanie do sporządzenia i wniesienia skargi w imieniu wspólnika skarżącej spółki) winno być potraktowane jako braki w zakresie zdolności procesowej lub w składzie właściwych organów, które mogą być uzupełnione w sposób określony w art. 31 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca się do właściwego sądu opiekuńczego. Z kolei przepis art. 31 § 3 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Z § 2 ww. przepisu wynika natomiast, że z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej skarżącego i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony. Z kolei w myśl art. 58 § 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. W rozpoznawanej sprawie kurator wspólnika skarżącej spółki został wezwany do przedłożenia zaświadczenia sądu, z którego wynika umocowanie kuratora do reprezentowania wspólnika skarżącej spółki (tj. do reprezentowania B sp. z o.o. w Z.) przed sądami administracyjnymi, w terminie 3 miesięcy pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to wnoszący skargę pozostawił bez odpowiedzi, co oznacza, że nie wykazał swojego umocowania do reprezentowania spółki przed sądami administracyjnymi. Z tego względu skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 w zw. z § 2 i § 3 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.