I SA/Gl 985/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, skarżący w piśmie z dnia 4 stycznia 2008 r. wniósł o częściowe zwolnienie z kosztów, tj. – jak uściślił – zwolnienie z opłaty objętej wezwaniem. Uzasadniając wniosek, zwrócił uwagę przede wszystkim na dolegliwości związane z toczącymi się przeciwko niemu licznymi postępowaniami egzekucyjnego. Do okoliczności tej skarżący nawiązał w treści urzędowego formularza wniosku, który nadesłał w terminie na wezwanie referendarza sądowego, domagając się przyznania prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Dodatkowo podkreślił, że utrzymuje się jedynie z renty [...], która po potrąceniach, w tym dokonywanych tytułem alimentów w wysokości [...] zł, zasądzonych na rzecz jego syna, wynosi "[...] zł na rękę" oraz że zamieszkuje w niewielkim, wynajmowanym lokalu. Podniósł, iż posiadane środki pozwalają mu wyłącznie na niezbędne utrzymanie, pod warunkiem iż część opłat za mieszkanie zostanie przez niego pokryta drobnymi pracami wykonywanymi dla wynajmującego. Według wniosku strona nie posiada żadnego majątku, poza nieruchomością, która stanowi przedmiot postępowania egzekucyjnego. Wykonując wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, skarżący wyjaśnił m. in., że zajmowany przez siebie lokal wynajmuje na podstawie umowy ustnej. Przedstawił też część dokumentów, o które go wzywano, tj. kopie "odcinków" pobieranego przez niego świadczenia (w lutym i styczniu 2008 r. skarżącemu wypłacono kwoty po [...] zł) oraz rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Przystępując do rozpoznania wniosku, w pierwszej kolejności należy ustalić jego zakres. W rubryce nr 4 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, przeznaczonej dla sprecyzowania woli wnioskodawcy w tej materii, skarżący zaznaczył bowiem jedynie, iż domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W rubryce tej nie przewidziano jednak możliwości określenia, o jaką część kosztów sądowych chodzi, wobec czego wnioskujący o zwolnienie np. od obowiązku uiszczenia konkretnej opłaty sądowej, musi niejako własnoręcznie to dopisać, zamieszczając stosowne oświadczenie. Jeśli zaś to uczyni, to orzeczenie w zakresie szerszym stanowi naruszenie zasady skargowości poprzez wyjście poza ramy zakreślone żądaniem wnioskodawcy. Nie ulega zresztą wątpliwości, że w omawianym przypadku taka sytuacja wystąpiłaby również w przypadku całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, tym bardziej iż w rubryce 4 można wybrać ten zakres zwolnienia. W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżący dokonał zawężenia swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów, uściślając, iż żąda zwolnienie z wpisu od skargi. Fakt, że zastrzeżenie to zamieszczone zostało tylko w piśmie z dnia 4 stycznia 2008 r. i nie zostało powtórzone w treści urzędowego formularza, nie może mieć znaczenia. Po pierwsze bowiem formularz ten stanowił uzupełnienie braków formalnych wniosku wyrażonego w dniu 4 stycznia 2008 r., po drugie zaś, jak już była o tym mowa, sposób zredagowania rubryki nr 4 formularza pozwala wyłącznie na "ogólny" wybór w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślić jednocześnie trzeba, że wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi jest dopuszczalny, choć w myśl art. 245 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) częściowe zwolnienie od opłat może polegać na zwolnieniu od ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Użycie słowa "może" wskazuje jednak w omawianym wypadku, że wyliczenie to ma charakter jedynie przykładowy, co oznacza, iż zwolnienie takie może również sprowadzać się do zwolnienie z konkretnej opłaty, np. od wpisu, jak domaga się tego skarżący. Zgodnie z kolei z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Odnosząc te spostrzeżenia do rozpatrywanego stanu faktycznego, należy skonstatować, że skarżący w wystarczającym stopniu wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona. Bezsprzecznie bowiem wysokość środków finansowych pozostających do jego dyspozycji nie pozwala mu na pokrycie zarówno niezbędnych kosztów utrzymania, jak i należnego w sprawie wpisu. Konkluzję tę wspiera również treść dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, które potwierdzają oświadczenia wnioskodawcy, że w stosunku do jego osoby toczy się kilka postępowań egzekucyjnych dotyczących należności w znacznych wysokościach oraz zaległości alimentacyjnych (por. np. odpis zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, gdzie należność główną określono na kwotę [...] zł, k. 1.6 akt administracyjnych i odpis takiego zawiadomienia w sprawie zaległości alimentacyjnych wynoszących [...] zł, k. 1.8 akt administracyjnych). Dokumenty te pozwalają też uznać za prawdziwe twierdzenie, iż postępowania te obejmują należącą do wnioskodawcy nieruchomość (por. odpis wniosku o dokonanie wpisu do księgi wieczystej o wszczęciu postępowania z nieruchomości, w którym należność główną oznaczono jako [...] zł, k. 1.9 akt administracyjnych). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.