I SA/Gl 985/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 25 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnosząc o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, skarżący w piśmie z dnia 19 czerwca 2008 r. zażądał również zwolnienia "od kosztów sądowych w części, to jest w zakresie opłaty od wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem". Następnie w piśmie z dnia 4 sierpnia 2008 r. oświadczył, że wnosi o częściowe zwolnienie od kosztów, załączając urzędowy formularz, w którym nie wypełnił jednak rubryki nr 4. Uzasadniając wniosek, podniósł, że utrzymuje się jedynie z renty inwalidzkiej, która po potrąceniu m. in. alimentów na rzecz syna, wynosi [...] zł. Podkreślił także, iż jego małżonka, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej, wraz z dziećmi zamieszkuje osobno, a on wynajmuje pokój, pokrywając część czynszu drobnymi pracami na rzecz wynajmującego. Wnioskodawca wyliczył koszty swojego miesięcznego utrzymania (nieobejmujące wydatków na wyżywienie) na kwotę [...] zł, w tym [...] zł na lekarstwa i [...] zł na czynsz. Według wniosku strona nie posiada żadnego majątku, poza nieruchomością zajętą w toku postępowania egzekucyjnego. Pismem doręczonym w dniu 20 sierpnia 2008 r. referendarz sądowy wezwał stronę do sprecyzowania w terminie 7 dni zakresu wniosku, tj. wskazania, czy skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych, czy też wyłącznie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej za doręczenie wyroku z uzasadnieniem, pod rygorem przyjęcia, iż wniosek obejmuje jedynie zwolnienie od wspomnianej opłaty oraz do uzupełnienia w tym samym terminie danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (wskazano, że należy w tym celu nadesłać przede wszystkim "odcinek" otrzymywanej przez niego renty za ostatni miesiąc, a nadto zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy) oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wskazanych we wniosku wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz kosztów zakupu lekarstw. Wezwanie to do chwili obecnej nie zostało wykonane. Skarżącemu przyznano już prawo pomocy w niniejszym postępowaniu – postanowieniem z dnia 17 marca 2008 r. zwolniono go od wpisu sądowego od skargi. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Przystępując do rozpoznania wniosku, na wstępie należy ustalić jego zakres, gdyż skarżący nie wypełnił przeznaczonej dla tego celu rubryki urzędowego formularza i nie wykonał wezwania referendarza sądowego do sprecyzowania swojego żądania. Stosownie zatem do rygoru, jakim opatrzono to wezwanie, oraz do oświadczeń wnioskodawcy zawartych w jego pismach z dni 19 czerwca i 4 sierpnia 2008 r., w których domagał się on bądź zwolnienia z opłaty kancelaryjnej za doręczenie wyroku z uzasadnieniem, bądź częściowego zwolnienie od kosztów sądowych, przyjęto, iż rozpatrywany zakres obejmuje jedynie zwolnienie od kosztów w części dotyczącej wspomnianej opłaty kancelaryjnej. Zgodnie z kolei z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. częściowe zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż w stosunku do jego osoby powyższa przesłanka zachodzi, ignorując wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Wezwanie takie zaś – w myśl art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W konsekwencji niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, co więcej ukazuje je w jeszcze bardziej niekorzystnym świetle. Uniemożliwia ono bowiem weryfikację twierdzeń skarżącego poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego aktualnych możliwości płatniczych. Dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku konieczne wszak jest ustalenie, czy możliwości te w okresie półrocznym, jaki upłynął od rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie zwiększyły się. Istotne znaczenie mogłaby mieć przy tym nawet niewielka poprawa w analizowanej materii, ponieważ opłata kancelaryjna, jaką wnioskodawca ma obowiązek uiścić, jest dużo niższa niż wpis sądowy od skargi, od którego go zwolniono ([...] zł), i wynosi [...] zł. Podsumowując, niewykonanie wezwania nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Na marginesie podkreślić również wypada, że odmowa przyznania prawa pomocy w rozpatrywanym zakresie nie musi pociągnąć za sobą negatywnych konsekwencji dla skarżącego, któremu nadal przysługują stosowne instrumenty prawne o charakterze ulgowym. Może on w szczególności wystąpić do Prezesa Sądu o umorzenie lub rozłożenie tej opłaty na raty w trybie określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz. U. Nr 221, poz. 2194). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.