I SA/Gl 987/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Bożena Suleja-Klimczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2020 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...], nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (zwany dalej Organem odwoławczym lub Organem II instancji) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. (w dalszej części uzasadnienia określanego mianem Organu I instancji lub Dyrektora Oddziału ZUS) [...], nr [...]. W tym orzeczeniu nieostatecznym, Organ I instancji uznał za nieuzasadnione wszystkie zarzuty zgłoszone przez S. S. (zwanego dalej Zobowiązanym, Stroną lub Skarżącym) w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach wskazanych w decyzjach organów administracyjnych obydwu instancji. Orzeczenie Organu odwoławczego zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy. W oparciu o złożone deklaracje płatnika składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił w odniesieniu do Strony tytuły wykonawcze. Następnie, Dyrektor Oddziału ZUS podjął egzekucję, działając jako organ egzekucyjny. W jej ramach zajęto wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Zobowiązanego, a zawiadomienia o tym zostały doręczone wspomnianemu podmiotowi. W odpowiedzi na to, Skarżący wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Czyniąc to wniósł on o uchylenie wskazanych przez siebie tytułów wykonawczych. Jednocześnie, Zobowiązany wskazał, że nie może zgodzić się z dokonanymi zajęciami, ponieważ z powodu choroby nie mógł wykonywać działalności gospodarczej. Tym samym, nie było podstaw do opłacania składek ZUS. Po wezwaniu do sprecyzowania zarzutów, Strona wyjawiła iż wnosi zarzuty przedawnienia obowiązku, wygaśnięcia obowiązku z uwagi na fakt, że z powodu choroby nie mogła pracować i nie zaistniały przesłanki do uiszczania składek. Ponadto, Skarżący wytknął Organowi I instancji błąd co do osoby zobowiązanej. Dyrektor Oddziału ZUS uznał jednak wszystkie te zarzuty za nieuzasadnione. Jak już wcześniej wspomniano, Organ I instancji uznał za nieuzasadnione wszystkie zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, zgłoszone przez Zobowiązanego. Stało się tak z kilku powodów. Odnosząc się do kwestii przedawnienia, Dyrektor Oddziału ZUS wskazał, że przedmiotem zarzutów Strony są składki za listopad 2018 r., a zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 300 – zwanej dalej u.s.u.s.) tego rodzaju powinności przedawniają się po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Tym samym, w odniesieniu do Skarżącego nie można mówić o zaistnieniu umarzającego efektu upływu czasu. Jeżeli chodzi o twierdzenie Zobowiązanego, podnoszącego że z powodu choroby nie mógł pracować i w związku z tym, nie zaistniały przesłanki do uiszczenia składek Organ I instancji powołał się na znaczenie złożenia deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA. Jak podniesiono, Skarżący sformułował i przedłożył taki dokument, a w myśl art. 3a § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 – zwanej dalej u.p.e.a.), jeżeli deklaracja zawiera stosowne pouczenie, stanowi podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych. Według twierdzenia Dyrektora Oddziału ZUS tak właśnie stało się w przedmiotowej sprawie. Ponadto, wspomniany organ wskazał, że Strona nie złożyła dokumentów świadczących o zawieszeniu lub zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej. W konsekwencji wszystkich tych zdarzeń, wierzyciel, czyli Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystosował do Zobowiązanego upomnienia przedegzekucyjne (doręczone Stronie), a następnie skierował sprawę na drogę postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Dyrektora Oddziału ZUS nie może też być mowy o – artykułowanym przez Skarżącego – błędzie co do osoby zobowiązanego. Zgodnie bowiem z art. 1a pkt 20 u.p.e.a., przez zobowiązanego rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. W ocenie Organu I instancji nie ma wątpliwości co do tego, że Skarżący jest zobowiązanym w rozumieniu wspomnianego przepisu, nie wykonał w terminie swojej powinności (nie uiścił składek za listopad 2018 r.), a wierzyciel (Zakład Ubezpieczeń Społecznych) prawidłowo określił Zobowiązanego w wystawionych przez siebie, trzech tytułach wykonawczych. W zażaleniu na to rozstrzygnięcie, Strona stwierdziła, że nie może się z nim zgodzić, ponieważ zgłoszone przeze nią zarzuty były w pełni zasadne. Jak wiadomo, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Stało się tak, ponieważ w całości podzielił on argumentację zaprezentowana przez Organ I instancji. Dotyczy to zarówno kwestii przedawnienia, jak i znaczenia dla egzekucji, złożonej deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA. Ponadto, Organ odwoławczy, tak jak Dyrektor Oddziału ZUS, wskazał na niezłożenie przez Zobowiązanego dokumentów świadczących o zawieszeniu lub zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej. Wyartykułowano też, że do Stronie doręczono upomnienie przedegzekucyjne, a powinność wskazana w tytułach wykonawczych, wynikająca wprost z mocy prawa istnieje nadal, ponieważ nie została spełniona przez Zobowiązanego, ani nie wygasła z innych przyczyn. Dlatego, istnieją podstawy aby domagać się jej wykonania. Wreszcie, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, jeżeli podmiot ten kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i wnosząc zarzut, zmierza do zbadania zasadności nałożenia na niego tej powinności. Organ II instancji nie miał wątpliwości co do tego, że Strona jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., ponieważ nie wykonał w terminie obowiązku, tj. nie opłacił składek za listopad 2018 r. Jednocześnie, w trzech tytułach wykonawczych wierzyciel prawidłowo określił zobowiązanego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Strona wniosła o uchylenie decyzji ostatecznej i uwzględnienie jej zarzutów przedawnienia zobowiązania oraz błędu co do osoby zobowiązanej. Jak podkreśliła, nie może zgodzić się z tym orzeczeniem, albowiem zobowiązanie się przedawniło i nie dotyczy Skarżącego. W odpowiedzi na te zarzuty, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe zapatrywanie i zwrócił się do Sądu o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna i jako taka, podlega oddaleniu. Stało się tak, ponieważ zarzuty postawione przez Stronę nie mają podstaw w niebudzącym wątpliwości stanie faktycznym sprawy, zestawionym z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Okolicznością o fundamentalnym znaczeniu w sprawie jest to, że w myśl art. 13 pkt 4 u.s.u.s. osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa u.s.u.s. oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Nie ma przy tym wątpliwości, że sam Skarżący zgłosił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swoją aktywność, objętą ubezpieczeniem. Świadczy o tym złożona przez niego deklaracja rozliczeniowa ZUS DRA. W konsekwencji tych zdarzeń, Strona była zobowiązana do uiszczenia za listopad 2018 r. składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W tym kontekście należy zauważyć, że w myśl art. 18 ust. 9 u.s.u.s., za miesiąc, w którym nastąpiło odpowiednio objęcie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi lub ich ustanie i jeżeli trwały one tylko przez część miesiąca, kwotę najniższej podstawy wymiaru składek zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc ją przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniu. Tym samym, możliwe jest obniżenie wyłącznie najniższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Zasady te stosuje się zaś odpowiednio w przypadku niezdolności do pracy trwającej przez część miesiąca, jeżeli z tego tytułu ubezpieczony spełnia warunki do przyznania zasiłku (por. art. 18 ust. 10 u.s.u.s.). Sąd zwraca uwagę na te okoliczności, ponieważ z dokumentacji postępowania administracyjnego nie wynika, aby Zobowiązany zgłosił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swoją niezdolność do pracy w listopadzie 2018 r. i z tego powodu korzystał z obniżenia podstawy naliczania składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe). Składka na ubezpieczenie zdrowotne, czy na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie podlega zaś modyfikacji, będącej efektem obniżenia podstawy jej wymiaru. Jednocześnie, w myśl art. 3a § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się w zakresie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, jeżeli wynikają one z deklaracji rozliczeniowej, złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne. W konsekwencji, samo złożenie deklaracji rozliczeniowej, niemające swojej konsekwencji w zapłacie składki, uzasadnia przystąpienie do egzekucji administracyjnej. Warunkiem tego jest zamieszczenie w deklaracji rozliczeniowej pouczenia o tym, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 3a § 2 pkt 1 u.s.u.s.). Ponadto, konieczne jest przesłanie zobowiązanemu, przez wierzyciela pisemnego upomnienia zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego (por. art. 3a § 2 pkt 2 u.s.u.s.). Jak wynika z dokumentacji postępowania administracyjnego, wszystkie te warunki były spełnione w przedmiotowej sprawie. Przede wszystkim, sam Zobowiązany oznajmił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, że podlega ubezpieczeniu społecznemu, zdrowotnemu, a także zobowiązany jest odprowadzać składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Stało się to w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA, z wszelkimi tego, wskazanymi wcześniej konsekwencjami. W tej sytuacji, wobec niezgłoszenia przez Skarżącego Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych zaprzestania lub zawieszenia wykonywania działalności, z którą wiąże się powinność odprowadzania składek oraz wobec niezgłoszenia wspomnianemu podmiotowi niezdolności Strony do pracy w listopadzie 2018 r. (w każdym razie, z dokumentacji postepowania administracyjnego okoliczności te nie wynikają) zasadne było przyjęcie przez organy obydwu instancji, że we wspomnianym okresie rozliczeniowym istniał obowiązek składkowy, ciążący na Zobowiązanym, z którego ten się nie wywiązał. Dlatego słusznie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że w sprawie nie zaistniała okoliczność uzasadniająca zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wskazana w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., czyli nieistnienie obowiązku. Trafnie też organ odwoławczy, w ślad za Dyrektorem oddziału ZUS podniósł, iż wobec pięcioletniego terminu przedawnienia (liczonego od dnia, w którym składki stały się wymagalne) w 2019 r. nie mogło dojść do wygaśnięcia tej powinności na skutek umarzającego upływu czasu. Wreszcie, nie wystąpił, artykułowany przez Stronę, błąd co do osoby zobowiązanej. Jej określenie w tytułach wykonawczych, znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego (por. k. 2 – 4) jest bowiem zgodne z treścią zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (por. k. 5 – 7 akt postępowania administracyjnego). W tym stanie rzeczy nie znalazły potwierdzenia zarzuty podnoszone przez Stronę, a Sąd - biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione wcześniej okoliczności – oddalił skargę. Stało się tak na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325).