I SA/Gl 99/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ,, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2008 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A Spółka Jawna w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. oddala skargę Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a, w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (tj. w Dz.U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami), art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. w Dz.U. z 2001 roku, Nr 79, poz. 856 z późniejszymi zmianami) oraz § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu zażalenia Przedsiębiorstwa Usługowego A spółki jawnej z siedzibą w K., na postanowienie Prezydenta Miasta K. Nr [...] z dnia [...] w sprawie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego wysokość pomocy de minimis z tytułu poniesionych wydatków w ramach zwolnienia z podatku od nieruchomości przysługującego zakładowi pracy chronionej – uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium przedstawiło ustalony w sprawie stan faktyczny, z którego wynikało, że pismem z dnia 10 sierpnia 2007 roku Spółka zwróciła się do organu podatkowego I instancji o wydanie zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis w kwocie brutto [...] złotych. Wskazano dalej, że postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta K. odmówił Spółce wydania zaświadczenia potwierdzającego wysokość pomocy de minimis z tytułu poniesionych wydatków – w ramach zwolnienia z podatku od nieruchomości przysługującego zakładowi pracy chronionej. Jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał art. 306c, art. 216-219 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu tego postanowienia organ I instancji wskazał m.in., iż zgodnie z § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakład pracy chronionej, warunkiem uznania pomocy de minimis jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy. W celu uzyskania zaświadczenia przedsiębiorca przedstawia informację o dokonaniu wydatków ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ciągu 30 dni od dnia jej dokonania. Podniósł, że wydatek w wysokości [...] został zrealizowany z rachunku ZFRON w dniu 18 lipca 2007 roku, natomiast wniosek Spółki został wysłany w dniu 20 sierpnia 2007 roku (data stempla pocztowego). Wobec powyższego organ pierwszej instancji uznał, że Spółka nie złożyła wniosku w wymaganym terminie, a tym samym nie spełniła obligatoryjnego warunku określonego w/w przepisami prawa. Na postanowienie organu I instancji Spółka wniosła zażalenie, w którym wniosła o przywrócenie jej terminu do złożenia wniosku oraz o ponowne jego rozpatrzenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. powołaną wyżej decyzją uchyliło postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji i umorzyło postępowanie w sprawie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie należy wyraźnie oddzielić od siebie wyjaśnienia dotyczące udzielania pomocy de minimis przez podmioty udzielające pomocy od kwestii formy, treści, terminu i sposobu wydawania zaświadczenia stwierdzającego, że udzielona pomoc jest pomocą de minimis. Następnie stwierdził, że obowiązek wydawania zaświadczeń o pomocy de minimis, zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. Nr 123, poz. 1291) spoczywa na podmiocie udzielającym pomocy. Stosownie do przepisu art. 2 pkt 12 tej ustawy jest to organ administracji publicznej lub inny podmiot, który jest uprawniony do udzielania pomocy publicznej, w tym przedsiębiorca publiczny. Ustawa nie normuje dodatkowych kwestii związanych z zakresem i trybem realizacji obowiązku wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Wobec braku stosownych uregulowań w cytowanej ustawie dotyczących trybu wydawania zaświadczeń stosuje się przepisy Działu VIII A Ordynacji podatkowej (w odniesieniu do pomocy udzielanej w ramach ulg i zwolnień podatkowych) oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 roku w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz.U. nr 53 poz. 354). Podniósł również, że do pomocy publicznej przeznaczonej dla przedsiębiorców prowadzących zakłady pracy chronionej stosuje się uregulowania Unii Europejskiej dotyczące pomocy publicznej, w tym art. 87 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, określający definicję pomocy publicznej oraz odpowiednie rozporządzenia Komisji (WE). Do pomocy publicznej w rozumieniu wyżej powołanego przepisu, związanej z wydatkowaniem kwot uzyskanych przez pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej z tytułu zwolnień z podatków i opłat, wymienionych w art. 31 ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, dotychczas znajdowało zastosowanie rozporządzenie Komisji (WE) nr 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 roku w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis (Dz.U. UE L z dnia 13 stycznia 2001 roku ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej (Dz. U. nr 98, poz. 989). Natomiast od 1 stycznia 2007 roku rozporządzenie Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 roku w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis oraz obowiązujące od 1 maja 2007 roku rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej (Dz. U. nr 76, poz. 496). W przepisach tych został określony katalog źródeł finansowania wydatków, katalog przeznaczenia środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ramach pomocy publicznej oraz pułap intensywności pomocy w tym zakresie. W świetle wyżej wskazanych przepisów SKO stwierdziło, że pracodawca uzyskuje pomoc publiczną, a więc przysporzenie dopiero w momencie wydatkowania środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych na cele określone w rozporządzeniu. Dlatego też, za pomoc publiczną nie można uznać pełnej kwoty zwolnienia podatkowego wynikającego z art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Dzieje się tak dlatego, że zgodnie z art. 31 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 1997 roku, nr 123, poz. 776 ze zm.) środki uzyskane m.in. ze zwolnienia z podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego przekazywane są w wysokości 10% kwoty zwolnienia na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, a w 90 % na zakładowy fundusz osób niepełnosprawnych. Niezależnie od tego, kwota zwolnienia, która wpływa na zakładowy fundusz rehabilitacji niepełnosprawnych również nie jest w całości wydatkowana w sposób skutkujący przysporzeniem dla pracodawcy, gdyż 10% środków zakładowego funduszu jest wydatkowana na pomoc indywidualną dla niepełnosprawnych pracowników i byłych niepełnosprawnych pracowników. W przypadku, gdy ze środków zgromadzonych na koncie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych sfinansowane są wydatki określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej, to dopiero wtedy następuje przysporzenie korzyści na rzecz przedsiębiorcy. Tak więc, tylko w takim zakresie, w jakim środki z tych zwolnień przeznaczone są na finansowanie wydatków wymienionych w § 3 powołanego rozporządzenia można zakwalifikować je do pomocy de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 roku w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (do 31 grudnia 2006 roku rozporządzenia Komisji (WE) nr 69/2001). Podkreśliło także, że zwolnienie podatkowe z art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest zwolnieniem należnym z mocy prawa. Kwota zwolnienia podatkowego jest rekompensowana gminom w całości z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2007 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). Organ podatkowy I instancji nie posiada uprawnień do skontrolowania, czy środki pochodzące z rzeczonego zwolnienia wpłynęły na konto Państwowego Funduszu oraz zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Tym samym nie ma również możliwości ustalenia, czy wydatki określone w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej są finansowane z zakładowego funduszu rehabilitacji. W konkluzji uzasadnienia postanowienia SKO stwierdziło, że warunkiem uznania pomocy, jako pomocy de minimis jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy lub podmiot udzielający pomocy. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, do wpłat z tytułu zwolnień m.in. z podatków od nieruchomości, rolnego i leśnego przekazywanych na konto Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz zakładowego funduszu osób niepełnosprawnych, stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Zatem organem podatkowym udzielającym pomocy publicznej jest Prezes Zarządu Funduszu i to do niego należy wystąpić z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o żądanej przez Spółkę treści W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, alternatywnie zaś o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W podstawie prawne skargi pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 19 oraz 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – poprzez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że w dniu 27 listopada 2007 roku wnioskodawcy zostało doręczone pismo z PFRON informujące o przekazaniu sprawy do Urzędu Miasta K., jako że organem właściwym w sprawie jest na podstawie powołanym, w tym piśmie przepisów – Prezydent Miasta K.. Zdaniem pełnomocnika "w związku z zaistnieniem sporu kompetencyjnego pomiędzy organami państwowymi przedmiotowe postępowanie nie powinno zostać umorzone, a organ, który uznawszy się niewłaściwym w sprawie, powinien skierować spór kompetencyjny pod rozstrzygnięcie sądu administracyjnego". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie jest to zaś, zdaniem Sądu, możliwe w rozpatrywanej sprawie. Oceniając stanowisko zajęte w niej przez organy podatkowe należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że zgodnie z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W świetle tego przepisu jedyną przesłanką obligatoryjnego umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość. Postępowanie podatkowe należy uznać za bezprzedmiotowe, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1995 roku, sygn. akt SA/Łd 2424/94 – opubl. w ONSA z 1006 roku, nr 2, poz. 80). Przyczyny tak rozumianej bezprzedmiotowości postępowania mogą być różne. Wchodzą tu w grę zarówno zdarzenia faktyczne, jak i prawne. Charakter jednak przyczyn powodujących bezprzedmiotowość postępowania nie ma znaczenia, bowiem powołany wyżej przepis nakazuje umorzenie postępowania, gdy stało się ono "z jakiejkolwiek przyczyny" bezprzedmiotowe (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska "Ordynacja podatkowa. Komentarz", TNOiK, Toruń 2002, str. 688 – 691). Artykuł 15 Ordynacji podatkowej nakłada na organy podatkowe obowiązek kontroli z urzędu swojej właściwości. Organy muszą kontrolować swoją właściwość do prowadzenia spraw z zakresu prawa podatkowego, a w razie wszczęcia postępowania (jak w niniejszej sprawie) obowiązane są kontrolować swoją właściwość od momentu wszczęcia postanowienia do rozstrzygnięcia sprawy decyzją (czy postanowieniem) kończącą postępowanie w sprawie. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż przed wszczęciem postępowania z urzędu organ bada swoją właściwość, nie podejmując czynności w razie wyniku negatywnego. Przy wszczęciu postępowania na żądanie strony, w razie wyniku negatywnego, przekazuje się podanie do organu właściwego w sprawie (art. 170 § 1 Ordynacji podatkowej). W sytuacji natomiast, gdy w wyniku wadliwej oceny swojej właściwości organ wszczął postępowanie, obowiązany jest wówczas umorzyć postępowanie (art. 208 § 1), przekazując podanie organowi właściwemu lub stosownie do art. 171 § 3 pouczyć wnoszącego podanie. W rozpatrywanej sprawie umorzenie postępowania pierwszej instancji nastąpiło z powodu bezprzedmiotowości tego postępowania. Okoliczności dotyczące bezprzedmiotowości postępowania zostały, zdaniem Sądu, jednoznacznie wykazane uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, w którym stwierdzono, iż "organem udzielającym pomocy publicznej jest Prezes Zarządu Funduszu i to do niego należy wystąpić z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o żądanej przez Spółkę treści". Skoro zatem organ odwoławczy jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości ustalił (z powołaniem się na obowiązujące w tej materii przepisy prawne regulujące kompetencje), że organem podatkowym udzielającym pomocy publicznej jest Prezes Zarządu Funduszu, to tym samym postępowanie w sprawie wydania wniosku o wydanie zaświadczenia de minimis, skierowane do Prezydenta Miasta K., a więc do organu niewłaściwego – jako bezprzedmiotowe – należało umorzyć, co też uczynił organ odwoławczy. Tym samym więc spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się natomiast do argumentów pełnomocnika w przedmiocie trybu orzeczenia o właściwości organu podkreślić należy, iż sugestia zawarta w skardze jest nie do zaakceptowania, gdyż jak wcześniej Sąd wykazał, organ podatkowy jest zobowiązany z urzędu przestrzegać swojej właściwość rzeczowej i miejscowej. Oznacza to, iż stwierdzenie przez dany organ (po wszczęciu postępowania), że sprawa nie należy do jego kompetencji obliguje go do umorzenia postępowania w sprawie. Procedura, która została zawarta w skardze (spór kompetencyjny) dotyczy sytuacji, gdy organ, do którego podanie wniesiono, przekazuje sprawę innemu organowi, a ten uznaje się niewłaściwym, lecz taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.